Lessen in scenarioschrijven #2 – Inspiratie

Voor dit deel over inspiratie laten we ons inspireren door onafhankelijk filmmakers Jim Jarmusch en David Lynch.

Iedere film is ooit begonnen als een idee. David Lynch zegt over dit allereerste idee: “An idea is a thought. It’s a thought that holds more than you think it does when you receive it. But in that first moment is a spark. In a comic strip, if someone gets an idea, a lightbulb goes on. It happens in an instant, just as in life. It would be great if the entire film came all at once. But it comes, for me, in fragments. The first fragment is like the Rosetta Stone. It’s the piece of the puzzle that indicates the rest. It’s a hopeful puzzle piece.”

Hij geeft vervolgens het voorbeeld van hoe zijn meesterwerk ‘Blue Velvet’ ooit begon met een idee: “In ‘Blue Velvet’, it was red lips, green lawns, and the song – Bobby Vinton’s version of ‘Blue Velvet’. The next thing was an ear lying in a field. And that was it. You fall in love with the first idea, that little tiny piece. And once you’ve got it, the rest will come in time.”


Bron: ‘Catching the Big Fish’

In het geval van Lynch is de bron van zijn ideeën zijn eigen verbeelding. Maar die verbeelding is gevoed door het collectieve bewustzijn waar alle ideeën vandaan komen. Je hoeft niet bang te zijn om te stelen, want echte originaliteit bestaat niet. Het gaat om authenticiteit. Stelen is niet alleen toegestaan, het is zelfs aangemoedigd.

Het volledige advies van Jim Jarmusch is daarom:


Bron: Theedoek gespot in EYE Filmmuseum

Zoals in het vorige deel besproken, is het idee de allereerste stap van het scenario. Maar gezien de tijd en moeite die het kost een scenario te schrijven, is het verstandig kritisch naar het idee te kijken. Wat is het commercieel potentieel van het idee? Is er een publiek voor? Wie gaat het financieren? Verzamel je ideeën voor scenario’s en kies uiteindelijk het meest kansrijke idee uit om verder mee te gaan.

In het volgende deel (en mijn favoriet) van deze vierdelige serie bespreek ik hoe je symboliek kunt gebruiken in je scenario.

Advertenties

Lessen in scenarioschrijven #1 – De basis

“To make a great film you need three things – the script, the script and the script”
—– Alfred Hitchcock

Een scenario schrijven is makkelijk. Een goed scenario schrijven is ontzettend moeilijk. Ik heb zelf verschillende scenario’s geschreven en ben nu bezig met mijn eerste echte goede. Verwachte opleverdatum: 31 december 2028.

Van het vermoeiende en niet erg bevredigende proces heb ik een aantal lessen geleerd die ik graag deel in een aantal blogposts. In dit eerste deel bespreek ik de absolute basis, zoals uitgelegd door Rogier Proper in zijn boek ‘Kill Your Darlings’.

Hoe kom je van niks naar een compleet filmscenario in 14 stappen? (12 stappen zet je voordat je aan het scenario zelf begint).

Stap 1: Het idee
Het scenario begint met een idee voor een film dat voort kan komen uit bijvoorbeeld iets wat je leest in een boek, krant of tijdschrift. Waarom is het een goed idee voor een film? Wat maakt het speciaal? Een voorbeeld is ‘Fargo’ van de Coen Brothers. Het idee: een typisch waargebeurd verhaal vertellen (wat niet echt waargebeurd is, maar zou kunnen zijn) over een man die zijn eigen vrouw laat ontvoeren om losgeld van zijn schoonvader af te troggelen waarmee hij een zakelijke investering wil doen. Vervolgens gaat alles mis wat er maar mis kan gaan…

Stap 2: Het genre
Voor welk genre of combinaties van genres kies je? Zelf ben ik liefhebber van het misdaadgenre, maar daarin is al heel veel gedaan (geldt voor alle genres trouwens). Daarom heb ik voor mijn script gekozen voor een combinatie met het business genre (denk aan ‘Wall Street’ en ‘Glengarry Glen Ross’). De maffiawereld is in mijn script een metafoor voor de financiële wereld.

Stap 3: De arena
Waar speelt de film zich af? Dit komt automatisch voort uit het idee. ‘Fargo’ speelt zich af in de Amerikaanse staat Noord-Dakota waar het plaatsje Fargo ligt. Het plaatsje wordt gekenmerkt door prachtige besneeuwde landschappen (erg geschikt voor cinematografie) en de mensen praten met een bijzonder dialect, wat de scriptschrijvers veel gelegenheid geeft voor humorvolle dialogen: “you betcha”, “thanks a bunch” en “you’re darn tootin!”.

Stap 4: De logline
In de logline probeer je de belangrijkste verhaalelementen (held, obstakels en uitkomst) te vatten in één zin. Bijvoorbeeld deze van ‘The Matrix’: A computer hacker learns from mysterious rebels about the true nature of his reality and his role in the war against its controllers. Deze is belangrijk om de interesse van investeerders en medewerkers te wekken.

Stap 5: De karakters
Karakters komen vaak voort uit voorgaande elementen. Het milieu of de milieus waarin het verhaal zich afspeelt (arena) is bijvoorbeeld bepalend bij het ontwikkelen van de personages. De boosaardige tovenaar Voldemort uit de Harry Potter-reeks groeide bijvoorbeeld op in een weeshuis in een arme wijk in London. Toen hij ontdekte dat hij over magische krachten beschikte ontwikkelde hij een haat tegenover niet-magische mensen (‘muggles’). Naarmate hij opgroeide zocht hij steeds meer naar status en grandeur binnen de magische gemeenschap en wilde hij de ‘muggles’ overheersen die hij als minderwaardig zag. Hij probeerde zijn afkomst met alle macht te ontstijgen en schuwde daarbij niet het gebruik van moord en marteling.

Stap 6: De relaties tussen de karakters
Drama ontstaat door de relaties tussen hoofdkarakters en hun tegengestelde belangen en doeleinden. In ‘Miller’s Crossing’, een ander meesterwerk van de Coen Brothers, raken de Ierse maffiabaas Leo en zijn rechterhand Tom in conflict met elkaar. In eerste instantie over hoe ze met een gevaarlijke concurrent moeten omgaan, in de tweede plaats om de liefde van de verleidelijke, maar gevaarlijke dame Verna.

Stap 7: De synopsis
De synopsis verschaft alle sleutelinformatie over het script, inclusief karakters, het plot, belangrijke ontwikkelingen, thema’s en het einde. Duik niet teveel in de details en maak het spannend en intrigerend. Kort is beter dan lang: twee pagina’s moet ruim voldoende zijn.

Stap 8: Perspectief, stijl
Hoeveel verhaallijnen ga je vertellen en hoe pak je dat aan? Bij ‘Fargo’ past een hele objectieve stijl; we zien de gebeurtenissen zich voltrekken en alles langzaam rampzalig mis gaan. In ‘GoodFellas’ – over het leven van maffialid Henry Hill – kiezen schrijvers Martin Scorsese en Nicholas Pileggi ervoor om alles vanuit Henry’s ogen te bekijken middels een voortdurend aanwezige voice-over. Verrassend genoeg voegen ze er na een tijdje nog een voice-over aan toe; die van Henry’s vrouw Karen Hill. Zo krijgen we er extra perspectief bij over hoe het is om deel uit te maken van een maffiafamilie.

Stap 9: Spanningsboog, plotwendingen, begin en einde
De spanningsboog van ‘the Matrix’ is een hele sterke:

“Is NEO the ONE”?

Maar er zijn naarmate de film vordert en zich vele plotwendingen voordoen (bijv. het verraad van Cypher) meer spanningsbogen:
– Lukt het Neo en Trinity om Morpheus te bevrijden van de agenten?
– Zullen ze het alle drie overleven?
– Zal het lukken de vijand een stevige klap toe te brengen?
– Krijgen Neo en Trinity elkaar?

Als je bij stap 5 en 6 goed werk hebt geleverd zal het publiek zich daadwerkelijk bekommeren om wat er met de personages gaat gebeuren.

Het begin en het einde zijn cruciale bouwstenen die klaar moeten zijn voordat je met het scenario begint. Scriptgoeroe Syd Field zei dat je het einde al moet kennen voordat je het begin kunt schrijven. In ‘Once Upon a Time in the West’ is dit duidelijk het geval geweest. De film opent met de held Harmonica die drie schurken verslaat in een revolverduel op een treinstation. Hier begint zijn wraakmissie op bandiet Frank die hem in het verleden iets heeft aangedaan. De film eindigt nadat Harmonica zijn missie heeft volbracht en de treinrails bezig is aan verdere opmars in het oude Westen. De trein staat symbool voor het nieuwe tijdperk dat aanbreekt waarin wellicht geen ruimte meer is voor mannen als Frank en Harmonica.

Stap 10: De hoofdstukken
Het is nu tijd om structuur aan te brengen in het verhaal. Hier zijn geen vaste regels voor. De indeling maak je volledig op je eigen gevoel.

Maar een schrijver die dit uitstekend kan is Tarantino die zijn hoofdstukken ook vaak titels meegeeft die hij ook laat zien in de uiteindelijke films. Zoals in Kill Bill: Vol. I en II:

– Chapter One: (2)
– Chapter Two: The Blood-Splattered BRIDE
– Chapter Three: The Origin of O-Ren
– Chapter Four: The MAN From OKINAWA
– Chapter Five: Showdown at House of Blue Leaves
– Chapter Six: Massacre at Two Pines
– Chapter Seven: The Lonely Grave of Paula Schultz
– Chapter Eight: The Cruel Tutelage of Pai Mei
– Chapter Nine: ELLE and I
– Chapter Ten: Face to Face

Stap 11: Het treatment
Het treatment behoort een vijftien tot twintig pagina’s lang verhaal te worden, min of meer gestructureerd in de volgorde van de beoogde filmvertelling en dus gebaseerd op de hoofdstukindeling. Vol met leuke details, maar niet te veel, hier en daar een dialoogje of kwinkslag, een prettig lezend verhaal waardoor je de film helemaal ‘voor je ziet’ en waarmee je een scènelijst kunt maken. Een treatment kun je gebruiken om financiering aan te vragen voor verdere ontwikkeling van het script en uiteindelijk de film zelf. In het geval van een Nederlands script kun je dat doen bij het Nederlands Filmfonds.

Stap 12: De scènelijst
Voordat je aan het scenario kunt beginnen heb je een scènelijst nodig. Dit is de volgorde van de kort beschreven scenes zoals ze in het script gaan komen (natuurlijk kun je hierin nog wijzigingen aanbrengen zodra je met het script bezig bent). Belangrijk is dat elke scène een functie heeft in het geheel: het helpt het verhaal verder, het maakt het spannend, het vertelt meer over de karakters, het legt hun motieven uit, of maakt juist alleen maar nieuwsgierig naar motieven of mogelijke handelingen.

Dit voorbeeld komt uit de film ‘Body Heat’ (1981, Lawrence Kasdan):

3. INT. COURTROOM – DAG
Een onderonsje met de rechter en de officier van justitie, waar advocaat Ned Racine door de rechter op zijn nummer wordt gezet, maar toch krijgt zijn cliënt het voordeel van de twijfel.
(Functie: Racine is advocaat, charmant en womanizer)

Bron: ‘Kill Your Darlings

Zoals je ziet: het is een kort samengevatte scènebeschrijving waarin de belangrijkste actie wordt beschreven en waarin de personages worden neergezet en achtergrond krijgen. Dialoog ontbreekt evenals nuance. Die komen pas in de volgende stap aan bod: het echte scenario.

Stap 13: Het scenario, de dialogen
Het scenario is de uitwerking van de scènelijst, waarbij de volgorde vrij nauwkeurig wordt gevolgd – al is natuurlijk elke afwijking toegestaan, hoe groot ook. Bij de uitwerking wordt voor de invulling van de scènes rijkelijk geput uit het treatment en alles wat daaraan vooraf is gegaan. Qua lengte moet je rekening houden met circa 1 minuut per pagina, dus een standaard script komt tussen de 90 en 120 pagina’s uit. Voor het format kun je een gepubliceerd scenario aanschaffen of downloaden. Hier bijvoorbeeld: http://dailyscript.com/.

Stap 14: De revisie
Het is maar heel zelden dat de eerste versie van een scenario ook direct de geslaagde versie is die uitgangspunt is voor het shooting script. Van het allereerste begin tot de uiteindelijke productie zal er voortdurend veranderd, bijgeslepen, opnieuw begonnen, geschrapt, gevloekt, herschreven, afgewezen, heroverwogen of weggegooid worden. Het hoort allemaal bij het grote spel. Weet waar je aan begint.

In het volgende deel van de serie gaan we het hebben over inspiratie. Stay tuned….

Contentmarketing voor bedrijven – best practice 2017

Het is al jaren een trend: bedrijven die content gaan maken voor hun (potentiële) klanten. Vooral bedrijven in de IT en zakelijke dienstverlening zijn hiermee bezig. Op zich prima, alleen veel verder dan een blogpagina op hun corporate site komen de meeste niet. Op die pagina schrijven dan hun experts – daartoe gedwongen door de marketingafdeling – over de trends in hun expertise. Of ze plaatsen whitepapers die klanten kunnen downloaden als ze hun gegevens achterlaten. Dan kunnen ze vervolgens binnen enkele dagen een belletje van een junior sales medewerker verwachten. “Kunnen wij u misschien ergens mee helpen?”

Op zich is bovenstaande aanpak niet verkeerd, maar ieder bedrijf doet dit, dus hier win je de oorlog niet mee. Hoe wel? Een aantal tips voor het komende jaar:

1. Onderscheid je van de kudde
Wat je ook doet, doe niet hetzelfde als de rest. Er is allang geen schaarste meer aan content, ook niet op jouw gebied. Sterker nog, er is een overvloed. Hoe radicaler je het anders gaat doen, hoe groter de kans op succes.

2. Het magische woord is ‘geven’
Laat die sales doelstellingen even los en denk echt na over wat je klant nodig heeft. Denk niet alleen aan kwantitatieve KPI’s, maar juist ook aan kwalitatieve. Een compliment van een klant die er echt wat aan gehad heeft. Als je voor alles iets terug wilt hebben voelen klanten dat haarfijn aan en zullen ze snel denken; ‘laat maar…’

3. Lever topkwaliteit
Ga niet bloggen omdat je hiertoe een morele verplichting voelt. Doe het alleen als je bereid bent je tijd en effort erin te stoppen om echt wat geweldigs af te leveren. Geweldige content voldoet in ieder geval aan de volgende kenmerken:
– Kwaliteit van de informatie (data, visie, kritisch denken)
– Expertise: goede voorbeelden geven, echt weten waar je het over hebt;
– Op doelgroep afgestemd: juiste tone-of-voice;
– Kwaliteit van het schrijven zelf;
– Bevat altijd aansprekende visuals;
– Authentiek: de juiste persoon over het juiste onderwerp;
– X-factor: passie van de verteller.

4. Koppel je contentmarketing aanpak aan je bedrijfsstrategie
Nogmaals, maak geen content omdat het moet, maar doe het voor een hoger doel. Laatst was ik bij een leverancier van bedrijfsinformatie die als onderscheidend vermogen had dat hij ook duurzaamheidsinformatie aanbood over de bedrijven in zijn database. Een geweldig uitgangspunt voor een contentstrategie. Ik heb hem geadviseerd een blog te beginnen (powered by xxxxxxxx) en daar een redacteur op te zetten die echt onafhankelijk gaat researchen en schrijven over de verduurzaming van het bedrijfsleven. Niet alleen leidt dit tot naamsbekendheid en traffic, maar het is ook de perfecte aanleiding om met (potentiële) klanten in gesprek te gaan over de inhoud.

5. Maak evergreens
Niet nieuw, maar wel belangrijk. Evergreens zijn pagina’s die lang relevant blijven en goed scoren in Google. Hoe pak je dat aan?
– Kies een onderwerp en er helemaal voor. De effort moet X10. Dat heeft een afschrikwekkende werking op concurrenten. Die denken: dit kunnen we nooit evenaren.
– Zoek een zoekwoorden combinatie waarop weinig concurrentie is, maar wel redelijk veel op gezocht wordt (via bijv. Google Trends / Yoast Suggests of Google Adwords Keyword Planner).
– Zorg voor links. Goede content maken is realiseerbaar, maar autoriteit krijgen is lastiger. Dat krijg je wanneer veel goede sites naar je pagina’s gaan linken.
– Zorg voor een heldere structuur.
– Voer google zo veel mogelijk informatie: vertel bijvoorbeeld wat er op een afbeelding te zien is.
– Maak een video om een echte toppagina te creëren. Embed deze niet via YouTube, maar via Vimeo (links leidt dan naar jouw eigen site)
– Blijf bij op SEO gebied via o.a.: https://moz.com/
– Op Screaming Frog kun je kijken hoe je pagina’s eruit zien.

Makkelijk is bovenstaande niet, maar onthoud de wijze les van Yoda: “Do or do not, there is no try”.

De prestaties van journalistieke software

Things looked bleak for the Angels when they trailed by two runs in the ninth inning, but Los Angeles recovered thanks to a key single from Vladimir Guerrero to pull out a 7-6 victory over the Boston Red Sox at Fenway Park on Sunday.
Guerrero drove in two Angels runners. He went 2-4 at the plate. “When it comes down to honoring Nick Adenhart, and what happened in April in Anaheim, yes, it probably was the biggest hit [of my career], “Guerrero said. “Because I’m dedicating that to a former teammate, a guy that passed away.”
Guerrero has been good at the plate all season, especially in day games. During day games Guerrero has a .794 OPS [on-base plus slugging]. He has hit five home runs and driven in 13 runners in 26 games in day games.

de-prestaties-van-journalistieke-software

Bovenstaand verslag van een sportwedstrijd is indrukwekkend. Niet omdat het goed leesbaar en grammaticaal correct is, maar omdat het geschreven is door een computerprogramma. Veel grote nieuwsdiensten zetten deze software al in voor o.a. sport en financiële verslaggeving, al hangen ze dit niet aan de grote klok.

Dat schrijft Martin Ford in zijn boek ‘Rise of the Robots’. Ford is bezorgd dat de huidige technologische golf voor veel banenverlies gaat zorgen. Wat is het verschil met eerdere golven van technologische vooruitgang? Dat machines/robots/softwareprogramma’s nu kunnen denken. Niet dat ze zo slim zijn als mensen. Maar in gespecialiseerde taken worden ze in een verbazingwekkend tempo veel beter dan mensen. Ford’s zorgen lijken me dan ook meer dan terecht (Lees ook mijn boekbespreking: De robots komen voor onze banen! En kenniswerk blijft niet buiten schot).

Wat betekent dat voor journalisten? Vorig jaar sprak ik iemand die zich bezig houdt met de inzet van big data bij het Financieele Dagblad en hij gaf aan zich voorlopig geen zorgen te maken over banenverlies door technologie bij de krant. Slimme journalistieke software, zoals hierboven beschreven, kan juist het vervelende rapporteren van kwartaalcijfers overnemen van journalisten. “Het cijferseizoen is een morele verplichting voor ons als financieel nieuwsmedium, maar creatief werk is het niet. Het kan voor journalisten best interessant zijn als robotsoftware de basisdekking van dit nieuws overneemt. Dit biedt hen de ruimte voor meer diepgaande onderzoeksjournalistiek. Deze journey gaat dan ook over man én machine, niet man versus machine. Technologie kan de mensen toelaten op hun kracht in zetten.”

Mooi gezegd. De media hebben wel andere zakelijke problemen om zich zorgen over te maken, namelijk een gebroken verdienmodel. En dat komt ook door technologie: het internet. Hoe gaan ze consumenten laten betalen voor content? Voordat ze die vraag hebben beantwoord zullen er nog een hoop banen sneuvelen bij de mediabedrijven.