In zijn nieuwste documentaire Inside the Manosphere op Netflix doet Louis Theroux wat hij het beste doet: : mensen uit dubieuze gemeenschappen aan het woord laten, zodat ze zichzelf onthullen.

In dit geval duikt hij in de manosfeer, een groep influencers die jonge, onzekere mannen via social media beïnvloedt met anti-feminisme, toxische mannelijkheid, en andere giftige denkbeelden. Deze influencers hebben miljoenen volgers en hun invloed reikt ver.

Maar al bij de eerste manosfeer-vlogger die hij interviewt, de Britse fitness freak Harrison Sullivan (alias HStikkytokky, of HS), wordt duidelijk waar hun ideologie écht om draait: puur en alleen geld verdienen.

In dit social media tijdperk (door Sullivan aangeduid als de attention economy) draait het allemaal om aandacht. Hoe controversiëler de content, hoe meer de algoritmes het promoten. Dus waar kunnen influencers mee scoren? Vooral met boodschappen die veel emoties oproepen. En dus hebben de eerste manosfeer-influencers een ‘filosofie’ bedacht die ze gebruiken om volgers te winnen.

De centrale bewering van de manosfeer is dat de moderne samenleving ‘gynocentrisch’ is (gedomineerd door vrouwelijke belangen) en inherent in het nadeel van mannen is, wat resulteert in de onderdrukking, marginalisering en ‘slachtofferrol’ van mannen. De ideologie van de manosfeer stelt dat feminisme en de strijd voor gendergelijkheid geen rechtvaardigheid hebben gecreëerd, maar mannen juist actief hebben benadeeld, hen hun rechtmatige status hebben ontnomen en een ‘misandristische’ (vooroordelen tegen mannen) cultuur hebben gecreëerd. Deze bewering staven ze met nep-onderzoeken en desinformatie.

Het is niet moeilijk te begrijpen waarom dit standpunt onzekere mannen aanspreekt. De manosfeer stelt dat mannen zonder ‘waarde’ geboren worden – en met waarde bedoelen ze: economische waarde. Vrouwen zouden die wel hebben, in de vorm van hun uiterlijk. Volgens hen kunnen vrouwen hun uiterlijk economisch uitbuiten, terwijl mannen hun ‘dominante rol’ in de samenleving moeten heroveren.

Veel van deze influencers hebben een grote bek over dat ze hun vrouw de afwas laten doen en dat ze een eenzijdig polygamische relatie hebben (zij mogen seks met andere vrouwen, maar hun partner mag geen andere mannen), maar als Louis Theroux ze met hun partner spreekt, blijkt het allemaal gelul te zijn voor de camera.

Want het verspreiden van deze ideologie levert ze bakken met geld op. Wat verkopen ze aan hun volgers? Succestips, datingadvies, crypto- en aandelencursussen, en fitnessprogramma’s. Naast advertentie-inkomsten (bijvoorbeeld via YouTube) betalen volgers ook voor ‘exclusieve’ content, bijvoorbeeld over hoe je geld kunt dienen met trading. Theroux zoekt uit dat de ‘trading’ clubs die ze aanprijzen verschrikkelijk zijn. De negatieve gevolgen zijn groot: uit recent onderzoek blijkt dat de druk van social media twee op de drie Gen Z’ers in de schulden jaagt.

Een ander kenmerk: manosfeer-influencers doen alsof ze staan voor traditionele waarden, maar omringen zich wel voortdurend met schaars geklede vrouwen omdat het kliks oplevert. “I know it’s not good, but I only care about the money”, geeft Harrison toe.

Kortom, manosfeer-influencers zijn ordinaire oplichters die een lucratieve scam hebben ontdekt, perfect afgestemd op dit social media-tijdperk. Geen wonder dat ze fan zijn van de Trumps, een andere oplichtersfamilie die fortuin maakt met toxische online retoriek. Deze documentaire bevestigt een verontrustende waarheid: de verdienmodellen van social media zijn een van de grootste problemen van onze tijd – en het wordt tijd dat daar iets aan gedaan wordt.