10. Once Upon a Time in America (1984)

Posted on 22 oktober 2026 by Jeppe Kleijngeld

Director: Sergio Leone
Writers: Leonardo Benvenuti, Piero De Bernardi, Enrico Medioli, Franco Arcalli, Franco Ferrini, Sergio Leone, Harry Grey (novel ‘The Hoods’)
Stars: Robert De Niro, James Woods, Elizabeth McGovern, Treat Williams

This review is part of the feature:

The 33 Gangster Films You Can’t Refuse

After making some of the greatest westerns ever in the sixties, Italian maestro Sergio Leone takes on another genre that features outlaws: the gangster film. The nearly four hour lasting epic – told non-chronologically in three segments – tells the story of four Jewish ghetto youths who grow up in Manhattan’s Lower East Side and make it big during the prohibition era.

It is not a typical American gangster movie, but sits closer to a European art film. The crime and violence often take a backseat while Leone explores other themes, like masculine friendship, love, guilt, regret and betrayal.

The main character Noodles (De Niro) is also not the typical gangster protagonist. He’s not very successful in his trade for one thing. His best friend Max played by James Woods is more the business mind of the group. Noodles is more concerned with pursuing the woman of his dreams: Deborah. But when she’s about to leave New York to follow her dream to become an actress, he violently rapes her and destroys their long-lasting relationship.

Then, after betraying his own friends to save them, he goes into exile for 35 years only to discover he’s been duped by the people he loved the most. It’s an extremely melancholic story that lets you experience the passage of time like no other work of art.

This mood is helped greatly by one of Ennio Morricone’s most emotionally moving scores. Leone has a unique vision, and while some choices may put off viewers (what’s with this endlessly ringing phone and stirring in a coffee cup?), it is a stunning movie in terms of cinematography, rhythm and mise-en-scène.

The ambiguous ending in which Noodles visits an opium den to forget his misdeeds for a while, opens the door to a double reading of the story: did Noodles fabricate the entire sixties segment out of guilt?

Leone turned down the offer to direct The Godfather, in favor of working on this project. He devoted 10 years of his life to this movie, and sadly it was to be his final one. He died of a heart attack in 1989 at the age of 60.

Luckily, with Once Upon a Time in America, he did get to complete his Once Upon a Time Trilogy, which also includes Once Upon a Time in the West (1968) and Duck, You Sucker! (1971), a series of movies about American and Mexican mythology taking place in different eras.

Originally, the film was heavily edited by the US distributors without Leone’s involvement, which caused him a lot of pain. But when the original version of the film was released on home video in the US, it received the major critical acclaim it deserved as this is obviously a masterclass in filmmaking.

Double Bill #07: Seven Samurai & The Magnificent Seven

Posted on 25 oktober 2023 by Jeppe Kleijngeld

The Japanese classic and its American Western remake. Akira Kurasawa’s Seven Samurai (1954) – about a farming village in 16th century Japan which is about to be robbed by bandits and the honorable men who choose to protect it – can be considered as the birth of action cinema. It is very nearly a perfect film: a fantastic cast, brilliantly executed shots, kinetic editing, and a real sense of adventure. These samurai, farmers and even bandits are living on the edge. Every day could very well be their last. This tense clash of opposing forces is never done better and inspired countless other movies. Seven Samurai established many action cinema traditions, such as the assembly of a team of heroes, including a character for comic relief (Toshiro Mifune). And although Mifune steals many scenes, he doesn’t outshine the other characters who equally come to their right. The Magnificent Seven (1960) is not as great a Western remake as A Fistful of Dollars (1964) is of Kurosawa’s Yojimbo (1961), but it is still a pretty solid Western by director John Sturges (The Great Escape). The plot is exactly the same. Seven gunslingers vow to protect a farming village against a pack of thirty or so bandits, led by Eli Wallach (‘Ugly’ from The Good, The Bad and the Ugly). Yul Brunner and Steve McQueen, two major movie stars at the time, lead the posse, which also includes a young Charles Bronson and James Coburn. The script has less dramatic beats than its Japanse predecessor, but the moments are still there: that feeling that everything is at stake for these characters. An unexpected plot twist that is not in the original, raises the odds even higher. A great move surely. The finale, though, cannot hold a candle to the virtuoso finale of Seven Samurai. Much of the action looks extremely unconvincing with one death scene in particular being an embarrassment. Of course, you might ask yourself: why a remake at all? But that is just Hollywood. And seeing these great American actors doing their hero thing is not so bad at all.

Double Bill #05: Dirty Harry & Death Wish

Posted on 18 februari 2023 by Jeppe Kleijngeld

Dirty Harry (1971) and Death Wish (1974) are two movies that deal with the urban crime wave of the 1970’s when gang violence, murders, subway crime, robberies and muggings skyrocketed. Both films present a distinctive one man army, a new type of hero, to deal with that. Both lead actors of the films, Clint Eastwood and Charles Bronson, had starred in Sergio Leone’s legendary Westerns in the 1960’s and both had made the move to action pictures during the following decade. The films have similarities like strong violence, an ineffective and outnumbered police force and a ‘hero’ who takes matters in his own hands. But the characters are quite distinct. Bronson’s Paul Kersey is an architect and a liberal who only has a change of heart after the violent murder of his wife and the rape of his daughter. Eastwood’s Harry Callahan is an ultra tough, ultra-macho cop from the beginning who illustratively takes out a gang of robbers while eating a hot dog. Like Kersey, he is a vigilante; he breaks the rules if that enables him to stop the criminals on the loose. Both Death Wish and Dirty Harry were controversial at the time as they could be viewed as being in support of vigilantism. And both successful movies led to a series of five films total that all starred the original leads Bronson and Eastwood. And finally; none of the sequels were as good as the original movies. What Dirty Harry introduced was the disturbed psycho as villain. Andrew Robinson is terrific as serial killer Scorpio (loosely based on the San Francisco Zodiac killer). Clearly, this formed inspiration for the serial killer genre that emerged a decade later. Death Wish also features scary criminals, most notably the original gang (that includes a young Jeff Goldblum) that invade the house of the Kersey family. This is still a disturbing scene when viewed today. Death Wish got a remake in 2018 starring Bruce Willis, but Dirty Harry didn’t yet get one. This makes sense as finding a new Clint Eastwood will not be an easy feat. Imagine any other actor delivering iconic lines like “Do I feel lucky?’ Well, do ya, punk?” with so much venom like Eastwood does.

Recensie: Cinema Speculation (Quentin Tarantino)

Posted on 20 november 2022 by Jeppe Kleijngeld

Onlangs heeft Mr. Quentin Tarantino zijn tweede boek afgeleverd na ‘Once Upon a Time in Hollywood’ vorig jaar. Het heet ‘Cinema Speculation’ en is een non-fictieboek over films uit de jaren 70’, het tijdperk van zijn jeugd en volgens de de schrijver-regisseur het beste tijdperk voor films in Hollywood ooit. (Voor mij is dat de jaren 90’, het filmdecenium van mijn jeugd waarin Tarantino als regisseur een grote rol speelde).

Tijdens het lezen had ik voortdurend IMDb openstaan om de titels op te zoeken die QT beschrijft. Één van de eerste films die hij analyseert is Joe van John G. Avildsen (regisseur van Rocky en The Karate Kid). Het gaat over een right wing gun nut die hippies haat en ze wel wil vermoorden en dat op een gegeven moment ook gaat doen… Duidelijke inspiratie voor Once Upon a Time in Hollywood lijkt me.

Zijn moeder en haar vele vriendjes namen de jonge QT (vanaf 7 jaar) mee naar de meest gewelddadige films uit die tijd. Hij zag slechte exploitatiefilms, maar ook vele klassiekers, zoals de Dollars trilogie van Sergio Leone (zijn favoriete regisseur), Where Eagles Dare, Dirty Harry, The Godfather en The Wild Bunch. Hij was meestal het enige kind in een zaal vol volwassenen en begreep niet altijd alles van de films. Zo snapte hij niet dat de freeze frame op het einde van Butch Cassidy and the Sundance Kid betekende dat de hoofdpersonen dood gingen. Maar een voorwaarde van zijn moeder was dat hij geen domme vragen mocht stellen.

Zijn moeder ging een tijdje uit met zwarte mannen en die namen hem af en toe mee naar Blaxploitation films. Zo zag hij met een bijna volledig zwart publiek de film Black Gunn met Jim Brown. Hij observeerde goed hoe het publiek reageerde op zo’n film en op de acteurs. Hier heeft Tarantino zijn voornaamste opleiding genoten: in de bioscoopzaal. Vaak bij geweldige Double en Triple Bills die ze in die tijd nog vertoonden in de bioscopen in Los Angeles.

Op de cover: Regisseur Sam Peckinpah en filmster Steve McQueen op de set van The Getaway.

De film maestro geeft verschillende films een eigen hoofdstuk, zoals Bullitt met Steve McQueen (Steven Spielberg werkt momenteel aan een nieuwe interpretatie van deze klassieker). Bullitt herinnert men zich vooral vanwege de auto-achtervolging. Het plot kan niemand je meer vertellen (dat klopt). McQueen was de grootste ster van die tijd naast Newman en Beatty. Hij doet bijna niets in de film, schrijft Tarantino, maar toch is hij geweldig om naar te kijken. Hij acteert minimalistisch. Plus, hij is cool als agent Frank Bullitt omdat hij nooit zijn ‘cool’ verliest in tegenstelling tot andere helden. Als zijn onredelijke baas hem op zijn nek zit, reageert hij helemaal niet. ‘He doesn’t engage’.

De volgende film die hij in detail bespreekt is Dirty Harry, de klassieker die van Eastwood de grootste actiester maakte en van Don Siegel de beste actie-regisseur naast Peckinpah. De invloed van Dirty Harry kan niet onderschat worden. Samen met The French Connection luidde de film de transitie in van westerns naar politiefilms. Het is ook de eerste echte seriemoordenaar-film. Harry neemt het op tegen Scorpio, een fictieve versie van San Francisco’s echte Zodiac killer. The Silence of the Lambs en Se7en zijn de kinderen van Dirty Harry.

De samenleving was aan het veranderen in de jaren 70’, schrijft de auteur. De politie neemt het op voor de boeven, zo was soms de perceptie. Met Dirty Harry kregen de angstigen een held met een .44 kaliber Magnum aan hun zijde. Een held die een groep Black Panther-achtige overvallers uitschakelt terwijl hij een hotdog eet. En een held die het recht in eigen hand neemt als een zaak daarom vraagt. Curieus genoeg heeft het (volgens QT zwakke) vervolg Magnum Force de tegenovergestelde boodschap. Hierin neemt Harry het juist op tegen een groep moordenaars die criminelen zonder proces executeren.

Geweld speelt een grote rol in Tarantino’s films en dit is ook iets dat hij opikte in de glorieuze jaren 70’. Bijvoorbeeld bij de fantastische Double Bill Deliverance en The Wild Bunch. De eerste bevat een schokkende homoseksuele verkrachting. The Wild Bunch eindigt in één van de bruutste grafische geweldsexplosies uit de filmgeschiedenis. Ik bedenk me nu dat de man in Deliverance verkracht wordt door een echte hillbilly. Zou dat inspiratie hebben gevormd voor de verkrachting van Marcellus Wallace door hillbilly Zed in Pulp Fiction? Hoe het ook zij: wat Quentin schrijft over die scène klopt; in plaats van dat je wegkijkt van zoiets gruwelijks kun je je ogen er niet vanaf houden. Kennelijk heeft geweld iets fascinerends voor mensen en is film een ideaal medium om dit kanaliseren.

In de jaren 80’ veranderde dit in veel films. Hollywood ging self-censorship toepassen. De enige niet niet-compromitterende regisseurs uit deze jaren waren Lynch, Verhoeven, Cronenberg, Ferrera, Gilliam en De Palma (soms). Niet toevallig allemaal behorend tot mijn favoriete filmmakers aller tijden. Tarantino klaagt over het gebrek aan immorele, onsympathieke karakters in films uit die tijd. Personages als Parker uit Richard Stark’s boekenserie, waarvan de eerste verfilming The Outfit ook een eigen hoofdstuk krijgt in ‘Cinema Speculation’. Tarantino heeft zelf overwogen om een ‘Parker’ verfilming te doen in de jaren 90’ met Robert De Niro (als Parker), Harvey Keitel en Pam Grier in de hoofdrollen. Hij heeft spijt dat hij dit niet heeft gedaan en ik ook! Nu is Payback de enige Parker-verfilming uit dit decennium en hoewel het een prima film is was die van Tarantino ongetwijfeld beter geworden.

Wat is het speculatieve aspect van het boek uit de titel? Tarantino schrijft over de mogelijkheid dat Brian de Palma en niet Scorsese de film Taxi Driver zou hebben gemaakt. Blijkbaar was dat bijna gebeurd, maar vond De Palma de kans op een negatief financieel resultaat te groot (vreemde angst voor een regisseur, maar De Palma kende de noodzaak van een gat in de markt vinden en films te blijven maken). Als hij het gedaan had, was het ongetwijfeld meer een politieke thriller geworden. Bovendien had waarschijnlijk Jeff Bridges in plaats van De Niro Travis Bickle gespeeld en was de pooier waarschijnlijk zwart geweest zoals in het script en dus door een andere acteur gespeeld. Stel je voor, Taxi Driver zonder Harvey Keitel!

Is het boek een aanrader? Absoluut. Dat Tarantino kan schrijven is bekend. Daarnaast heeft de man ongelofelijk veel kennis en inzichten in het Hollywood van die tijd. Een must-read voor cinema fans dus. Wel een waarschuwing; je ‘to watch list’ wordt wel een heel stuk langer door het lezen van dit boek. De film waar ik me het meeste op verheug na het lezen van ‘Cinema Speculation’? Dat is Rolling Thunder over een getraumatiseerde Vietnam veteraan (nog zo’n echt jaren 70’ thema) die op jacht gaat naar een bende die hem in zijn huis hebben gemarteld en zijn vrouw en zoontje hebben vermoord. De lofzang die Tarantino over deze door Paul Schrader (Taxi Driver) geschreven film afsteekt maakt hem onweerstaanbaar. Het is er slechts één van vele.

Lees ook: QT8: The First Eight