“God heeft het gedaan” – Diego Maradona

“Zoals Diego voetbalde, voetbalde er niemand. Hij is niet groot en springt niet echt hoog. Hij is een voetballer zonder een fysiek voordeel. Maar het is duidelijk dat Diego het vooral van zijn brein moest hebben. Daarmee speelde hij beter dan de rest.”
– Gonzalo Bonadeo, sportjournalist

Van de regisseur van Amy en Senna verscheen dit jaar een fascinerende documentaire over de legendarische Argentijnse voetballer Diego Maradona, misschien wel de beste voetballer aller tijden. De film toont vooral zijn jaren bij voetbalclub SSC Napoli, een periode die zowel grote uppers als downers kende voor de virtuoos.

Weet Maradona wel wat de Camorra is en dat het geld van deze criminele organisatie overal zit in Napels? Ook in betaald voetbal? Dat vraagt een bijdehante journalist bij de eerste persconferentie van Maradona in de Italiaanse stad. Hij wordt er meteen uitgebonjourd. Toch heeft de verslaggever een gevoelig punt aangesneden, zoals later zal blijken tijdens Diego’s mindere fase…

Maar eerst komt het grote succes. Het jaar voor Maradona’s komst bij de club, in 1985, was Napoli bijna gedegradeerd. Hier bracht de sterspeler snel verandering in en de Napolitanen gingen van hem houden. Na een spectaculaire overwinning op Juventus hebben bijna alle Napolitanen een foto van Maradona in hun huis hangen. Vaak naast Jesus.

In 1986 wint Maradona het WK met thuisland Argentinië. Vooral de kwartfinale tegen Engeland is gedenkwaardig. Diego scoorde in de 51ste en 55ste minuut, de eerste met zijn hand (‘Hand of God’) en de tweede is meerdere malen bekroond als mooiste goal ooit. Dit toonde de twee kanten van Maradona: een beetje bedrog en een beetje genialiteit. Argentinië won de finale met 3-2 van West-Duitsland.

Het jaar 1987 werd een onvergetelijke tijd voor de stad Napels dat binnen Italië nooit respect kreeg. In dit gedeelte is de Diego Maradona (de documentaire dus) het meest indrukwekkend: prachtige beelden van blauwgekleurde stadions (kleur van SSC Napoli), onvoorstelbare passes en briljante goals. Napoli won dat jaar voor het eerst de Scudetto, het Italiaanse landskampioenschap. Voor de Napolitanen stond dat gelijk aan het winnen van het WK en ze vierden twee maanden lang feest. Maradona was nu echt God (Dio) voor ze.

Wie iets weet over Maradona’s levensverhaal, weet dat op een gegeven moment cocaïne zijn intrede doet. Dit kreeg hij van de Camorra die de machtigste man van Napels graag in hun greep wilde krijgen. Hiermee begint het verval. Dan, tijdens het WK 1990, verslaat Maradona’s thuisland Italië met penalty’s. In Napels notabene. Dit koste hem zijn populariteit bij de Italianen. Dan pakt de media hem aan voor zijn drugsgebruik en hij valt in een diep gat.

Ja, zijn levensverhaal kent de nodige downers, maar hij heeft toch een waanzinnig nalatenschap. Kijk naar zijn skills in deze compilatie, en je kunt er bijna niet omheen. Dit is een halfgod aan de bal.

#MeToo en de val van Harvey Weinstein

“The fat guy from Queens had used his power to exploit the dreams of woman who had come to Hollywood to search for fame.”

De #MeToo-beweging begon met de val van de machtige filmproducent Harvey Weinstein, een karikatuur van het type filmbons dat niet meer bestaat. Weinstein is de afgelopen 30 jaar als producent betrokken is geweest bij veel van mijn favoriete films. Met name alle Tarantino’s en The Lord of the Rings.

Iedereen was het erover eens: hij was briljant. Hij had oog voor talenten, deed risicovolle investeringen en wist enorm veel publiciteit te genereren voor zijn projecten. Maar behalve filmmaken was hij nog op een ander vlak actief: seksueel misbruik van vrouwen. In de documentaire Untouchable komen verschillende van zijn slachtoffers aan het woord. De misbruik-tactieken van Weinstein komen in de verhalen steeds overeen: Eerst over carrière praten en dan de actrice alleen op een hotelkamer krijgen. ‘Iedereen doet het. Wil je me echt tot vijand maken?’

Waarom heeft het zo lang geduurd voordat hij werd gepakt? Simpel, door de machtsverhoudingen. De vrouwen die hij misbruikte wilde het allemaal maken in Hollywood. Weinstein kon ze rollen geven en ze introduceren bij de juiste mensen. In het geruchtencircuit kreeg de vrouw meestal de schuld: “Zij heeft Harvey gepijpt voor een rol.” De enkele keren dat hij beschuldigd werd, stuurde hij er een leger advocaten op af die de zaak snel in de doofpot stopte. En zo kon hij 30 jaar lang ongestoord doorgaan met zijn praktijken.

De emotionele schade voor de vrouwen is groot. “Het is moeilijk te geloven dat mij dit overkwam. Ik snijd dit eruit; het lijkt een scene uit een slechte film.”
En: “Het ontneemt je iets in relaties met anderen. En zij weten niet waarom.”

Uiteindelijk heeft een groep actrices zich verenigd en met behulp van onderzoeksjournalist Ronan Farrow hebben ze getuigenissen verzameld en een belastende geluidsopname. Toen dit naar buiten kwam barstte de bom en verspreidde het #MeToo-vuur zich binnen de kortste keren over de hele wereld.

#MeToo heeft een keerzijde: het kan voor eeuwig de reputatie ruïneren van mensen die het eigenlijk niet verdienen. Maar in het geval van Weinstein is het fijn om te zien dat machtsmisbruik niet ongestraft blijft. Op 6 januari, 2020, zal de rechtszaak tegen de gevallen filmbons plaatsvinden.

Update 11 maart 2020

De uitspraak: Harvey Weinstein’s Stunning Downfall: 23 Years in Prison

System of a Clown

De laatste documentaire van de linkse filmmaker Michael Moore begint op verkiezingsavond 8 november 2016. Was het een droom? Dat moest wel.

De uitslag was al lang bekend: Donald Trump zou GEEN president worden. Zijn deelname aan de verkiezingen was één grote grap geweest. En nu zou de grap pas echt hilarisch worden.

De titel Fahrenheit 11/9 verwijst naar de dag dat Trump werd gekozen tot nieuwe president van de Verenigde Staten. What the fuck happened? Die vraag is vrij makkelijk te beantwoorden. Het systeem is totaal kapot. De verkiezing van Trump was al decennialang aan het ontstaan. Bernie Sanders was de democratische kandidaat die écht verandering had kunnen brengen. Hij had de bedrijven en superrijken aangepakt in tegenstelling tot (Crooked) Hillary. Sanders was, met andere woorden, veel te gevaarlijk voor het establishment. Dus, tegen de wil van de stemmers in, droeg de ruggengraatloze Democratische partij Clinton voor. Wat een grap.

Gelukkig is Hillary geen president geworden. Of liever, wel en niet gelukkig. Wél gelukkig omdat ze het gebroken systeem in stand zou hebben gehouden. En erger nog; stemmers verder vervreemd zou hebben van het politieke proces. Niet gelukkig omdat Trump aan de macht levensgevaarlijk is. Hij steekt zijn bewondering voor despoten als Xi, Erdoğan, Duterte en Poetin niet onder stoelen of banken. Hij heeft ook regelmatig gehint op een presidentschap voor het leven, of tenminste 16 jaar. Laten we niet weer de fout maken door te denken dat het niet kan gebeuren. De vergelijking Trump-Hitler – die Moore maakt – is kloppend in de zin dat we beide kunnen beschouwen als meesters in het bespelen van het volk.

De democratie in de VS staat onder grote druk, dat is duidelijk. Er is enorme verdeeldheid. Ook dat doet sterk denken aan de aanvang van de Tweede Wereldoorlog. En rijke mini-Trumps komen weg met steeds meer walgelijke acties. Zoals Rick Snyder, door wiens toedoen in Flint 10.000 (arme, zwarte) kinderen loodvergiftiging opliepen terwijl hij zijn zakken vulde. Met Trump aan de macht is het hek van de dam, betoogt Moore.

Het positieve nieuws is dat een crisis onherroepelijk zorgt voor een revolutie van onderop. Een nieuwe lichting democraten (vooral jonge vrouwen) willen de partij volledig hervormen. Overlevers van een high school shooting (de zoveelste) vallen de NRA aan en politici die hun geld blijven aannemen. En stakende leraren eisen (en krijgen) een hoger salaris. Deze voorbeelden geven hoop in een documentaire die anders wel erg deprimerend zou zijn.

Maar de strijd is nog niet gestreden. Hij begint pas net…

Oplossen klimaatcrisis begint bij nieuw verhaal

Om klimaatverandering tegen te gaan zullen we volgens de Canadese activiste Naomi Klein het verhaal moeten veranderen dat we elkaar al honderden jaren vertellen. Het verhaal dat de aarde een machine is waar wij heer en meester over zijn. In het huidige paradigma is een mogelijke oplossing voor opwarming van de aarde om chemicaliën in de atmosfeer te schieten, waardoor zonlicht een heel klein beetje afbuigt. Dat zou de temperatuur op aarde iets verlagen. Vervuiling om vervuiling tegen te gaan. Het idee om economische groei ten koste van alles iets te temperen, wil er bij de meeste politici en beleidsmakers nog niet in. Om het monster dat kapitalisme heet te voeden moeten we volgens hen steeds meer stukken aarde opofferen.

Neem de Alberta teerzanden in Canada; een enorm gebied waar eerst prachtige bossen stonden en rivieren stroomden. Nu is er alleen nog een afzichtelijke woestenij (zie foto). Alleen al de afvalbassins beslaan zo’n 220 vierkante kilometer. Bedrijven en de overheid zijn er bezig om voor miljarden aan olie uit de grond te pompen. Maar wanneer alle olie uit de grond is, zal het gebied in originele staat worden teruggebracht, zo beloven de politici. Wij kunnen vinden dat dat moet kunnen, maar de aarde zelf denkt daar waarschijnlijk anders over. De ‘signalen’ die de planeet afgeeft worden dan ook steeds heftiger.

In 2012 sloeg megastorm Sandy met 185 km/h toe in de VS, Canada en het Caribisch gebied. Zeker 230 mensen gingen dood en de storm veroorzaakte voor 70 miljard dollar aan materiële schade. Werd de storm veroorzaakt door klimaatverandering? Verkeerde vraag, volgens de experts. Iedere weer-gebeurtenis wordt beïnvloedt door de opwarming van de aarde.

Sandy was een wake-up call voor de mensen in New York die hun huis werden uitgespoeld. We zijn de natuur niet de baas. Collectieve actie is keihard nodig met maximale steun van de overheid. Maar hier stuiten we op ander verhaal dat sinds de jaren 80’ is gaan domineren. De overheid moet zich vooral nergens mee bemoeien en alles aan de vrije markt overlaten. Zeker in de VS wordt ieder overheidsingrijpen gezien als socialisme. En als de Amerikanen ergens bang voor zijn is het wel het rode gevaar. Vrije markten kunnen in sommige situaties het meest effectief zijn. Maar in het oplossen van het klimaatprobleem is het een recept voor rampspoed.

Het verhaal dat we moeten veranderen is het volgende. Rijkdom is niet iets wat we uit de grond oppompen. Het is iets wat mensen creëren. Maar de overheid geeft niet thuis, dus wat kunnen we doen? Naomi Klein laat mensen zien die direct in hun leefomgeving de negatieve gevolgen ondervinden van klimaatverandering. In India, China, Canada en Griekenland. Deze mensen ervaren heel direct dat het huidige model niet deugt. Dus wat doen ze? Verandering eisen. De overheid gaat niet doen wat nodig is, zolang ze er niet toe gedwongen worden. En dat is het positieve van de boodschap van Klein. Zodra mensen verandering eisen, blijkt er opeens veel meer mogelijk dan eerder gedacht.

Duitsland is een positief voorbeeld. Daar heeft het volk niet gewacht op een leider, maar zelf ingegrepen. Ze hebben eerst tegen kernenergie gestemd en zijn toen gaan vechten voor alternatieven. Inmiddels zijn ze hard op weg in de energietransitie met al 30 procent duurzame energie. Ze stoten minder uit en hebben ook nog eens duizenden banen gecreëerd in de samenwerkingsverbanden die de energie-voorziening regelen. Dit moet ieder land gaan doen: zo snel mogelijk weg van fossiele brandstoffen. Er is geen enkele reden het niet te doen, behalve dat grote bedrijven en daarmee dus overheden het nog niet willen.

De tegenstellingen ‘banen versus klimaat’ en ‘economie versus planeet’ bestaan niet echt. Ze zijn gecreëerd en worden in stand gehouden door partijen die er belang bij hebben dat de transitie (nog) niet plaatsvindt. Overheden gaan pas tot actie over onder grote druk. Maar ze gaan wel om. Alles wat nodig is, is een wereldwijd protest om verandering. De tijd van kleine stappen is voorbij; er moet nu gerend worden en dan maken we een goede kans. Gemeenschappen moeten de macht teruggrijpen over de commons. Lokale instituten moeten alle regels en grenzen vaststellen. De gemeenschappen weten het zelf het beste, niet de bedrijven of landelijke politici. In This Changes Everything zien we enkele van deze terugvechtende communities. En ze winnen ook nog! Dat geeft zowaar wat hoop in het bijna altijd somber makende klimaatdebat.


De apocalyptische teerzanden in Alberta. Door fotograaf Alex MacLean. Bekijk hier meer van zijn schokkende foto’s.