Corona Crash Course

De verwachtingen in de financiële wereld voor 2020 waren goed. En toen dook er een enorme Zwarte Zwaan op. Een uitschieter die buiten de normale gang der dingen valt en die zeer grote gevolgen heeft.

De Corona-pandemie is de tweede crisis die ik bewust meemaak die de financiële markten waanzinnig overstuur maakt (na de kredietcrisis van 2008). De redactie van Tegenlicht praatte met beursanalisten wereldwijd om de impact in hun landen te duiden. De reacties zijn overal anders. Vermogensbeheerder Jennifer Chan in Hong Kong vindt het meevallen vergeleken met SARS 17 jaar geleden. Scott Bauer, een analist uit de VS, zit al sinds 1991 op de beurs, maar heeft zulke koersschommelingen nog nooit meegemaakt. “Dit is ongekend.”

Het is logisch: de beurshandelaren kunnen niet goed inschatten wat de gevolgen zullen zijn van de lockdown. Kunnen we voorsorteren op herstel? Of wordt het nog (veel) erger? Vandaar de extreme bewegingen van de beurskoersen. Wat voor advies geven de analisten hun klanten? Hebben we de bodem bereikt? “Ik ben gestopt te voorspellen”, zegt de Duitse financiële expert Joachim Klement die in London werkt. En dat is het enige eerlijke antwoord dat hij kan geven. Zijn advies: “Als je je aandelen nog niet verkocht hebt, ben je nu te laat. Hou ze vast en kijk vooral niet naar je portefeuille. Dan zie je hoeveel geld je verloren hebt. Op lange termijn komt het meestal wel weer goed.”

Een andere belegger waagt zich wel aan een koopadvies. Koninklijke olie. De prijs staat op het laagste punt in twintig jaar. “Er gaat wel wat met het dividend gebeuren, maar de prijs gaat hoe dan ook weer omhoog.” Ook grote techbedrijven die in de cloud zitten doen het goed. Aangezien meer dan de halve wereldbevolking thuis in quarantaine zit (op dit moment 3,9 miljard mensen) kunnen deze bedrijven alleen maar omhoog gaan.

De gevolgen van de Corona-pandemie zijn bijzonder. We gaan in extreem korte tijd van een vrije markteconomie naar tijdelijke nationalisatie. Want we kunnen het nooit redden zonder massale overheidssteun. Evengoed zullen bedrijven omvallen, en als het lang duurt zullen we een verschuiving zien van alles wat niet essentieel is, naar de strikt essentiële goederen, zoals voeding en alles wat nodig is voor de gezondheidszorg. Bedrijven zullen omvallen als dominostenen. En daarna kunnen we alles weer gaan opbouwen. Voor veel mensen onprettig, maar af en toe een flinke shake out is onderdeel van het spel waar we gevraagd en ongevraagd aan deelnemen.

Bullshit Bestsellers

Ik erger me al een jaar kapot aan de titel van een boek dat in iedere boekhandel prominent op de planken staat: The Subtle Art of Not Giving a F*ck. Ik weet niet waarom ik me er zo aan stoor. Misschien omdat van de titel iets uitgaat van; ‘kijk mij eens gedurfd doen’. Omdat het al zo lang in de top 10 staat, dacht ik dat het binnenkort eindelijk wel eens zou verdwijnen. Niet dus. Sterker nog, toen ik van de week de AKO binnenliep, zag ik tot mijn verbazing dat de auteur een nieuw boek heeft uitgebracht:

Everything Is F*cked: A Book About Hope. Haha, weer een goeie grap van bewustzijn.

Ik had het ook kunnen weten. Zodra een boek onverwacht een hit wordt, zet de uitgever de verraste auteur meteen aan het werk voor een follow-up. Dat zagen we recentelijk ook met Sapiens dat direct werd opgevolgd door Homo Deus en 21 Lessons for the 21st Century. Boeken waarin de auteur interessante dingen vertelt en onze misdadige behandeling van dieren aan de kaak stelt, maar die helaas ook het schadelijke mainstream wereldbeeld van de mens als biologische machine in stand houden.

Kortom, tijd voor een positieve bestseller. Mijn boek staat gepland voor 2022, maar wat is de kans dat het een bestseller wordt? Volgens randomness expert Nassim Nicholas Taleb nihil. Een bestseller is een echte Zwarte Zwaan-gebeurtenis (onverwachts en met grote impact). Er bestaat geen formule voor het schrijven van een bestseller, net zoals die niet bestaat voor rijk worden. Boeken als The Millionaire Fastlane zijn grote onzin volgens de auteur van o.a. Fooled by Randomness. De schrijvers van zulke flutboeken negeren de kerkhoven met duizenden ondernemers die geen miljonair zijn geworden. Zo is het ook met bestsellers. Hoeveel miljoenen boeken verdwijnen er niet in de papiercontainer elk jaar? Het boek moet precies op het juiste moment de juiste snaar weten te raken bij een massapubliek. Daarin spelen zoveel factoren een rol dat je het nooit kan berekenen. Wat je wel kan doen als deelnemer aan deze loterij is zorgen voor een fantastisch geschreven boek. En een fatsoenlijke titel. Mocht het onverhoopt een succes worden staat er tenminste geen bullshit in de schappen.

10 filosofische aforismen (Het bed van Procrustes)

Een aforisme is een korte, bondige uitspraak, vaak niet meer dan een regel lang. Aforismen zijn vaak grappig, paradoxaal en/of absurd en bevatten vaak een boodschap van wijsheid.

Over de werken van Nassim Nicholas Taleb schreef ik eerder:
Misleid door toeval
De Zwarte Zwaan
Antifragiel

Het Bed van Procrustes is een ander soort boek, namelijk een verzameling aforismen. Het thema is het Procrustesbed, vernoemd naar de wrede Griekse herbergier Procrustes die ledematen van zijn gasten afhakte of uitrekte zodat ze in zijn bed pasten. Wanneer wij stuiten op de grenzen van onze kennis creëren we vaak ook zulke Procrustesbedden door het leven en de wereld in heldere, handzame ideeën, reductionistische categorieën, specifieke vocabulaires en voorverpakte verhalen te persen, wat bij tijd en wijle gevaarlijke consequenties heeft (lees De Zwarte Zwaan).

1. In de wetenschap moet je de wereld begrijpen; in het zakenleven moet je anderen de wereld verkeerd doen begrijpen.

2. In de natuur herhalen we nooit dezelfde beweging; in gevangenschap (kantoor, fitnesscentrum, woon-werkverkeer, sport) is het leven slechts RSI; geen toeval.

3. Er is geen tussenfase tussen ijs en water, maar er is er wel een tussen leven en dood: loondienst.

4. De eerste die ‘maar’ zegt, verliest de discussie.

5. Bijna iedereen die betrapt wordt op een logische denkfout beschouwt die als een ‘verschil van inzicht’.

6. Boeken zijn het enige medium dat nog niet is gecorrumpeerd door het profane; bij al het andere dat je voor ogen krijgt, word je gemanipuleerd door reclame.

7. Het tegenovergestelde van succes is niet falen, maar namedropping.

8. Je kunt bepalen hoe oninteressant iemand is door hem te vragen wie hij interessant vindt.

9. Preoccupatie met effectiviteit is het voornaamste obstakel voor een poëtisch, nobel, elegant, robuust en heroïsch leven.

10. Neurobiologisch onderzoek om mensen te begrijpen is als inkt onderzoeken om literatuur te begrijpen.

Ze worden geboren en daarna in een doos gestopt; ze gaan naar huis om in een box te leven; ze studeren door hokjes af te vinken; ze gaan in een doos op wielen naar wat ‘wel’ werk heet, waar ze in een hokje zitten te werken; ze rijden in een doos naar de supermarkt om voedsel in een doos te kopen; ze rijden naar de fitness in een doos om in een hok te zitten; ze praten over ‘niet in hokjes denken’: en wanneer ze doodgaan, worden ze in een kist gestopt. Allemaal dozen, euclidische, geometrisch eenvormige dozen.

Misleid door toeval

“We favor the visible, the embedded, the personal, the narrated and the tangible. We scorn the abstract”
— Nassim Nicholas Taleb, Fooled by Randomness (2001)

De rol van toeval is veel groter dan we denken. Toen Nassim Nicholas Taleb zijn boek ‘Fooled by Randomness’ had afgeleverd kreeg hij commentaar van succesvolle mensen die zeiden; ‘dus mijn harde werk doet er niet toe?’ Natuurlijk ‘chance favors the prepared‘, maar business boeken die zeggen dat je rijk en succesvol zult worden door de dingen te doen die bestudeerde miljonairs hebben gedaan zijn grote onzin. Hard werken en het nemen van risico’s staan niet gelijk aan succes. Heeft de schrijver ook gekeken op het kerkhof van mislukte ondernemers? Werkten die niet ook hard en namen zij geen risico’s? Wanneer je genoeg handelaren neemt zal er door puur toeval altijd iemand bijzitten met het track record van Warren Buffett. Wij zien alleen de winnaars en krijgen dus een vervormd beeld van de werkelijkheid.

Geluk is vaak vermomd als niet-geluk. Een president wijst successen als banencreatie en economische groei graag aan zichzelf toe. Slechte zaken als inflatie en hoge schulden komen door zijn voorganger. De media dragen hier in belangrijke mate aan bij, want zij zijn gebaat bij kijkcijfers en die krijg je door sensationele soundbites en niet door waarheidsbevinding. Zolang journalisten, met name van radio en televisie, zichzelf vooral zien als entertainers is er weinig aan de hand. Als ze zichzelf te serieus nemen, kan dat zeer gevaarlijk zijn. Als de wereld complexer wordt (wat gebeurt) zoeken mensen naar versimpeling.

Taleb is van mening dat veel professionals betaald krijgen om overal wat in te lezen. In de sector waar hij uit afkomstig is – de wonderlijke wereld van finance – gebeurt dat volop. Beursgoeroes en economen zijn fantasten. Hun succes hangt puur af van hun retoriek, niet van hun testbare bijdragen aan werkelijk succes. Ze lopen geen risico’s met hun voorspellingen over het lot van markten. Prima als vermaak, maar net als bij de journalisten geldt dat je dit ‘lawaai’ niet moet verwarren met kennis, want dat leidt tot idiote beslissingen. Taleb heeft zelf geen mening over hoe markten zich gaan ontwikkelen. Dat is lariekoek als je verstand hebt van de rol van toeval.

In ‘Fooled by Randomness’ ontmoeten we twee handelaren: John en Nero. John verdient meer geld en woont in een groter huis. Hij is ook snobistisch. Nero is een zeer conventionele belegger die veilige opties kiest, zoals overheidsobligaties. Overheden gaan zelden failliet. Wie van de twee handelaren is gevoeliger om op te blazen? John heeft nooit les gehad in kansberekeningen en dat komt hem duur te staan. Hij stond blootgesteld aan een Zwarte Zwaan, een gebeurtenis met een zeer kleine waarschijnlijkheid van uitkomen, maar met een enorme impact. In de high yield bond markt waarin hij actief was had hij in zeven jaar tijd 250 miljoen dollar verdiend, en nu verloor hij 600 miljoen dollar in een paar dagen tijd. Omdat hij een hogere leverage was aangegaan om te profiteren van de bubbel, was nu het verlies ook veel groter. Nero heeft zich ingedekt tegen randomness wat betekent dat hij minder dan John geprofiteerd heeft van de ‘boom’, maar hij komt gemiddeld beter uit.

Dat principe begrijpen maar heel weinig mensen. Onze geesten zijn (intuïtief) niet afgesteld op toeval. We hebben alleen oog voor alles wat gelukt is. Waar vinden we de top 500 lijst met de meest mislukte bedrijven en ondernemers? We krijgen alleen de succesverhalen te zien en wijzen die toe aan vaardigheden en slimme beslissingen. Over succesvolle CEO’s worden biografieën geschreven die hen neerzetten als visionaire leiders, maar Taleb noemt ze ‘empty suits’. Ze hebben charisma en kunnen goed verhalen vertellen, maar het is erg moeilijk om het succes van een bedrijf te relateren aan het kleine aantal beslissingen dat de CEO gemaakt heeft. Gaat het goed met het bedrijf, krijgt de CEO roem en een vette bonus. Gaat het slecht krijgt hij een vertrekpremie van 50 miljoen dollar. Persoonlijk risico loopt de ‘empty suit’ niet.

Ook leren we niet van de geschiedenis. Met de statement ‘dit is nooit eerder gebeurd’ worden risico’s te makkelijk afgedaan als niet relevant. We moeten daarom voorzichtig zijn met empirisch bewijs: het ergste dat in ons leven ooit is gebeurt, is niet het ergste dat kan gebeuren. Dat je duizenden witte zwanen hebt gezien, betekent niet dat alle zwanen wit zijn. Alle zwanen waren wit voor de ontdekking van Australië.

Omdat we sukkels voor toeval zijn en dit ingeboren is, zijn de enige verdedigingsmechanismen dat we hebben tegen de verborgen rol van geluk scepticisme en kritisch denken. Het bedrijven van scepticisme doen we door op kantoor te zitten en ons te realiseren dat we niks weten. In de toekomst lachen we om alles wat we vandaag als waarheid aannemen. We zijn dan wel idioten, maar we hebben tenminste kennis over dat we idioten zijn. Neem wetenschappelijke instituties en alle andere ‘weters’ niet al te serieus.

De kritische denker is daarnaast altijd bereid van mening te veranderen met minimale schaamte. Getrouwd zijn met het verleden kan een groot risico en obstakel vormen. Misschien is een psychopaat daarom potentieel een succesvolle zakelijke beslisser. Omdat de amygdala van de psychopaat beschadigd is, heeft hij/zij geen emotionele attachment aan zijn positie en kan het dus onmiddellijk loslaten als dat rationeel het beste is.

Mensen zijn geneigd om allerlei verklaringen te verzinnen voor waarom dingen gebeuren. Dat is biologisch bepaald. In een gedragsonderzoek kregen hongerige duiven op volkomen random momenten voer toebedeeld. De duiven gingen na verloop van tijd regendansen en andere rituelen uitvoeren omdat ze dachten hiermee de toevoer van voedsel te beïnvloeden. Wij zijn ook biologische wezens en dus net zo gevoelig voor misconcepties, misplaatst geloof en vooroordelen.

Het laatste wapen, stoïcisme, is het dragen van ons lot, hoe ongelukkig ook, met waardigheid. Het enige waar Vrouwe Fortuna niks over te zeggen heeft is ons gedrag. Taleb wenst je hier veel geluk mee.

Lees ook essays over andere boeken van Nassim Nicholas Taleb:
De Zwarte Zwaan (2008)
Antifragiel (2012)