Devil in the White City

Posted on 26 juli 2026 by Jeppe Kleijngeld

Tijdens mijn recente vakantie in Italië las ik ‘Devil in the White City: Murder, Magic and Madness at the Fair That Changed America’ van Erik Larson – een fascinerend non-fictie boek dat leest als een historische roman.

Het vertelt het waargebeurde verhaal van twee mannen die aan het einde van de 19e eeuw een cruciale, maar tegengestelde rol speelden in de Amerikaanse geschiedenis: de een als schepper, de ander als vernietiger.

De eerste is Daniel Burnham, een gerenommeerd architect die samen met zijn partner John Root een succesvol bureau runde in het opbloeiende Chicago. Zij ontwierpen onder meer het Home Insurance Building, vaak beschouwd als de eerste wolkenkrabber ter wereld.

Toch was hun grootste uitdaging nog in aantocht: toen de Verenigde Staten besloot een wereldtentoonstelling te organiseren ter ere van de 400e verjaardag van Columbus’ aankomst in Amerika, werd Chicago gekozen als locatie.

De World’s Columbian Exposition van 1893 moest de Franse tentoonstelling van 1889 (met de Eiffeltoren) overtreffen – en Burnham kreeg de taak om in slechts twee jaar een hele stad uit de grond te stampen.

Het andere centrale personage is H.H. Holmes (echte naam: Herman Webster Mudgett), een charmante maar meedogenloze zwendelaar en seriemoordenaar. Holmes vergaarde rijkdom door een apotheek over te nemen en talloze oplichtingspraktijken, vaak gekoppeld aan huwelijken, levensverzekeringen en moord.

Toen hij hoorde van de wereldtentoonstelling, bouwde hij aan de rand van het terrein zijn eigen ‘World’s Fair Hotel’ – een labyrintisch gebouw met geluiddichte kamers, gaskamers en valse deuren. De bouw werd uitgevoerd door steeds wisselende aannemers, die hij nooit betaalde. Waarom had iemand een geluidsdichte kluis in een hotel nodig? En waarom verdwenen zoveel vrouwen die in zijn apotheek werkten, vaak met al hun bezittingen achtergelaten?

Dezelfde snor, verschillende karakters: Daniel Burnham (links) en H.H. Holmes (rechts)

Larson beschrijft hoe Burnham, ondanks tegenslagen – zoals de plotselinge dood van zijn partner Root aan een longontsteking – de ‘Witte Stad’ (White City) realiseerde: een indrukwekkend complex van 200 neoklassieke gebouwen, kanalen en innovaties, waaronder elektrische verlichting (dankzij Westinghouse en Tesla).

Lang was onduidelijk hoe de tentoonstelling de Eiffeltoren kon evenaren. Burnham concludeerde dat een toren onmogelijk te overtreffen was. Toen kwam ingenieur George Washington Gale Ferris Jr. met een revolutionair idee: een gigantisch draaiend wiel waarin bezoekers konden plaatsnemen. Met het eerste Ferris Wheel kreeg de tentoonstelling alsnog een iconisch symbool dat de Eiffeltoren waardig was.

Maar terwijl Chicago juichte om zijn trots, huisvestte de stad ook een duister geheim: Holmes’ moordkasteel. De politie leek blind voor de talloze vermiste vrouwen in zijn omgeving. Uiteindelijk werd Holmes ontmaskerd en vastgesteld dat hij minstens negen mensen had vermoord, waaronder drie kinderen, vaak door slachtoffers op te sluiten in luchtdichte ruimtes en gas in te leiden. Het werkelijke aantal slachtoffers blijft onbekend.

‘Devil in the White City’ is meer dan een waargebeurd misdaadverhaal: het schetst een portret van een tijdperk – een era van vooruitgang en wreedheid, waarin Chicago herrees na de Grote Brand van 1871 (17.000 verwoeste gebouwen, 300 doden) en een tyfusepidemie die 10 procent van de bevolking wegvaagde.

De schrijver reconstrueert twee van Holmes zijn moorden, maar het zou nog fascinerender zijn om dieper in Holmes’ psyche door te dringen. Het is dan ook een droomproject voor Martin Scorsese, met Leonardo DiCaprio in de rol van Holmes. In 2010 verwierf DiCaprio de filmrechten.

Toch zijn er nog geen tekenen dat de verfilming er komt. De leeftijd van de betrokken legendes speelt een rol, maar de hoop blijft. Zo’n film zou de magie van dit fascinerende stuk Amerikaanse geschiedenis voor een nieuwe generatie tot leven kunnen wekken.

De World’s Columbian Exposition van 1893

Orwell 2 + 2 = 5

Posted on 5 april 2026 by Jeppe Kleijngeld

De documentaire Orwell 2 + 2 = 5 is geen biografische vertelling over de schrijver George Orwell (1903–1950). Het is een audiovisueel essay, waarin teksten uit zijn bekende werken (zijn essays en boeken ‘Animal Farm’ en ‘1984’) worden voorgelezen en gekoppeld aan beelden uit bekende films en onze hedendaagse samenleving.

Orwell was mordicus tegen autoritaire regimes. In het kleine stuk biografie dat in de film zit, blijkt dat hij als imperiale politieagent in 1922 in Birma werkte en daar leerde hoe despotisme werkt. Hij ontwikkelde er een grote aversie tegen. Hij was toen zelf onderdeel van een onderdrukkend systeem en dat vormde zijn denken. Hij hield er een slecht geweten aan over dat hij de lokale bevolking had onderdrukt.

Dit verhaal gaat over hoe de schrijver gevormd wordt, want een schrijver schrijft vrijwel altijd over wat hij kent. In de woorden van Orwell: “Een samenleving wordt totalitair wanneer de structuur flagrant kunstmatig wordt. Wanneer de heersende klasse haar functie heeft verloren, maar erin slaagt zich met geweld of bedrog aan de macht vast te klampen.”

Au. Dat is onze hedendaagse samenleving. Met name in de VS momenteel, maar de krachten die zo’n samenleving voor ogen hebben, verkeren ook in Europa in een machtigere positie dan in de afgelopen 80 jaar.

Een cruciaal onderdeel is het creëren van een alternatieve werkelijkheid. Kijk niet verder dan het Trump-tijdperk, maar het verontrustende is dat dit eigenlijk een ‘normaal’ onderdeel van de moderne samenleving is geworden. Dit wordt weergegeven als George W. Bush Jr. de slechtheid van Irak uitlegt, afgewisseld met de film 1984, waarin het land Oceanië propagandavideo’s vertoont over de bedreiging van Eurazië (“guilty of every bestial crime a human can commit”).

Ik ben opgegroeid in Nederland en heb eigenlijk weinig gedachten besteed aan autoritarisme. Dat was iets van een andere tijd en plaats. Maar daar kom ik nu heel snel van terug. De democratie verkeert wereldwijd in groot gevaar. Dat is de boodschap van twee recente gezaghebbende rapporten: een van het Zweedse V-Dem, met als ondertitel ‘Ontrafeling van het democratische tijdperk?’, en een van Freedom House in de VS, met als ondertitel ‘De groeiende schaduw van autocratie’.

Deze rapporten maken twee fundamentele punten duidelijk. Ten eerste: wat Larry Diamond van Stanford een ‘democratische recessie’ noemde, die twintig jaar geleden begon, begint gevaarlijk veel op een democratische depressie te lijken. Ten tweede: in 2020 zette de regering-Trump de snelste achteruitgang van de gezondheid van een belangrijke democratie in gang, de snelste in recente tijden.

George Orwell voorspelde dit tijdperk met pijnlijke precisie. MAGA-aanhangers accepteren alle alternatieve waarheden, net zoals de inwoners van 1984-stad de waarheden van hun regime accepteren: ‘War is peace’, ‘freedom is slavery’ en ‘ignorance is strength’. Objectieve waarheid wordt gewantrouwd, en de partijleiders spreken de enige waarheid. Wie een andere waarheid verkondigt (2 + 2 = 4) zal worden gemarteld.

Om een totalitair systeem in stand te houden, schreef Orwell, moeten de leiders onfeilbaar zijn. En dat zijn ze. We zien Trump-aanhangers beweren dat de aanval op het Capitool op 6 januari niet is uitgevoerd door Trump-aanhangers, maar door de FBI is georkestreerd. Omdat niemand echt onfeilbaar is, moet de geschiedenis vaak worden herschreven (Lees: Herinneringen aan Capitoolbestorming zijn onvindbaar in Washington D.C.). Het Trump-regime is momenteel bezig met het herschrijven van de Amerikaanse genocide op Indianen en andere wreedheden.

Trump creëert voortdurend successen die niet bestaan: ‘De economie heeft er nooit beter voorgestaan.’ ‘Amerika zal opnieuw een gouden eeuw beleven.’ ‘Ik heb meer bereikt dan welke president dan ook in mijn eerste jaar.’ Et cetera. Iedere aanhanger gelooft dat de andere zijde verantwoordelijk is voor gruwelijkheden. Zoals in ‘1984’ het land Oceanië de volledige schuld legt bij Eurazië. Zie MAGA, die alles aan de Democraten wijten en niets aan ‘Dear Leader’ en zijn partij.

MAGA-aanhangers accepteren alle alternatieve feiten, en de schoolboekverbanningen, en het feit dat Trump nieuwe oorlogen begint in het Midden-Oosten terwijl hij gezegd had dit niet te zullen doen. Vanuit totalitair perspectief is de geschiedenis iets dat gecreëerd wordt in plaats van dat geleerd wordt. En de leiders bepalen wat gelezen en gezien mag worden.

In de documentaire zit ook een en ander over het klassesysteem (‘Animal Farm’), zoals de stijgende ongelijkheid, maar de grootste kritiek zit in ons huidige systeem en waar we naartoe op weg zijn. Ook de toezichtstaat is een factor. De documentaire maakt een treffende vergelijking tussen de film Minority Report van Steven Spielberg – waarin toekomstige misdadigers worden gearresteerd voordat ze een misdaad begaan, op basis van data – en het ‘sociale credit systeem’ in China, waarin miljoenen slimme camera’s alles vastleggen en elke overtreding tonen, samen met je naam en werkgever op grote displays in de stad.

Orwell 2 + 2 = 5 is een buitengewoon briljante, angstaanjagende en geweldige documentaire. Het laat zien dat de angstbeelden van ’s werelds beste sciencefictionschrijvers feitelijk al zijn uitgekomen. Wat de documentaire niet doet, is ons vertellen wat we eraan kunnen doen. Maar dat komt waarschijnlijk omdat Orwell niet bekendstond als rasoptimist, getuige het sombere en indringende einde van 1984:

Winston Smith, de hoofdpersoon, wordt na zijn opstand tegen het regime van Big Brother gevangengenomen, gemarteld en hersenspoeld door de Gedachtepolitie. Aan het einde van het boek is Winston gebroken: hij heeft zijn liefde voor Julia verloochend en zijn loyaliteit aan de Partij en Big Brother volledig geaccepteerd. Het boek sluit af met de beroemde zin:

“Hij hield van Big Brother.”

Deze slotzin benadrukt de totale onderwerping van Winston aan het systeem en de absolute macht van de Partij. Het is een krachtige, maar ontluisterende afsluiting die de triomf van totalitarisme en psychologische manipulatie illustreert.

Toch zegt Orwell nog iets wat we als aansporing mogen beschouwen: “Alles wat we hebben gedaan, is vooruitgaan tot een punt waarop we een echte verbetering in het menselijk leven hadden kunnen bewerkstelligen. Maar we zullen het niet bereiken zonder de erkenning dat fatsoen essentieel is.”

Is America’s Existential Crisis Unsolvable?

Posted on 15 maart 2026 by Jeppe Kleijngeld

The Trump regime has been in power for 15 months now, and its actions are becoming increasingly damaging for the country and the world. The start of the Iran war by rogue states US and Israel, in which a girls’ school has already been bombed (170 children dead) and U.S.-Israeli airstrikes on oil depots caused ‘acid rain’ poisoning the population, is only the latest in a long list of scandalous crimes and human tragedies.

There is certainly a loud call for Trump to be impeached, but despite a lot of talk of a rupture in the MAGA movement, he still has full support of MAGA and the Republican Party. That is despite all the campaign promises he has broken and crimes he has committed, including his name being mentioned in the Epstein files a million times.

What does that tell us about the state of the country? In short: America is cooked. A recent post by a MAGA canal really drove it home for me:

The post refers to a recent scandal in which it became known that Secretary of War Crimes Bourbon Pete Hegseth went on a mad spending spree at the Pentagon blowing millions on lobster and steak.

The way this message is framed is that if you are opposed to over-spending at the Pentagon, you are against American troops getting decent food. Even worse, if you’re against American soldiers getting fed lobster and steak, you are obviously in favor of spending huge amounts of money on insurance premiums for illegals.

The debate over public spending on undocumented immigrants is completely unrelated to Pentagon spending, but the division in the USA paints everything in a toxic black and white picture. Trump has amplified these tensions through persistent misinformation, inflammatory rhetoric, and the promotion of unfounded conspiracy theories.

A recent poll indicates how deep this distrust in American society goes:

A whopping 53 percent of Americans see their fellow citizens as immoral, and this is obvious from how they are portraying each other in the media. MAGA is condemned for supporting an obviously criminal and completely immoral president who is destroying democracy, while democrats are seen as evil people who want to overflow the country with illegal criminals and rapists. This has become such a widespread belief among a large part of the country that it will be hard to get them back from this – even if Trump would be gone.

And that’s the heart of the problem: Americans are now living in entirely separate realities, each shaped by fundamentally different value systems. Democrats generally believe America should strive to be a force for good – flawed as it may be – working to improve lives and promote democracy around the world, even if the execution isn’t always perfect. In contrast, the ‘America First’ ideology pushes for a vision rooted in white, Christian, male dominance, where the U.S. operates as an unapologetic superpower, taking what it can with little or no regard for others. Under this worldview, immigrants are not just excluded but actively demonized, treated as threats to be expelled or erased.

How do you convince the MAGA crowd that Trump and his party are only in it for personal gain, and their actions are severely damaging to the country in the short and especially the long term?

The media are a big part of the problem. Mainstream channels have chosen for Trump (like FOX ‘News’) or a middle of the road approach, which really doesn’t work in this environment. A newspaper headline, like ‘Trump wants to acquire Greenland’ really doesn’t reflect what is really going on: ‘Dictator Trump wants to aggressively annex Greenland with military force’.

So the media is not doing its job, and even worse, many Trump supporters now own all major media, especially after the recent acquisition of Warner Bros Discovery by Trumper Larry Ellison.

And this is one of the reasons I am so pessimistic about America’s future prospects. The media is extremely important to turn the tide, but the legacy media are not doing their job and social media (owned by Trump’s billionaire cronies) that monetize conflict are making things much much worse.

But it is far from the only problem. These are other major issues that make a turnaround in the short term very unlikely:

● The Republican party are the only ones who could really stop Trump, but they are not doing it. The old party – yes, they were assholes, but at least they had some independent thinking going on that would definitely be opposed to much of what Trump is doing – is dead. Trump has destroyed it, and they are now in it for 100 percent. No matter how insane their leader is, they won’t stop him.

● The democrats – while they have some good people – are far from united and they are not speaking with one voice. Take the Iran war, where is their reunited condemnation of this illegal war?

● The corporate political donor system is still very much in place. That means that not the American people, but the big corporations decide which policies will be implemented. At the same time, the concentration of wealth and a non-level playing field for the middle and working classes are turning American democracy into an oligarchy.

● The current U.S. Supreme Court is widely seen as both a reflection and an amplifier of the country’s deep political polarization. The Court now has six conservative justices and three liberal justices. This ideological split is the most pronounced in decades, and the Court’s rulings increasingly break along these lines. In recent terms, the number of cases decided by a purely partisan vote has tripled, while unanimous decisions have declined sharply. The Court’s rulings on issues like abortion (Dobbs), campaign finance, voting rights, and executive power have not only reflected, but also deepened political divisions. The Court’s growing alignment with partisan politics has led many Americans to view it less as an impartial legal institution and more as a political actor. This shift is evident in public opinion polls, where favorable views of the Court are near historic lows, especially among Democrats and younger Americans

What America needs is a huge turnaround, a systematic change in government and how it functions. I currently see no evidence of this happening. The focus is now – understandably – on winning the Mid Terms by democrats and then winning the 2028 election in order to stop Trump. And it will certainly be a relief to see Trump removed. If they can, and this is a huge if.

However, the problems mentioned above will still be there. Which democratic leader will really solve this mess? Bernie Sanders was that leader, but the dems thought nominating him was too risky. A new leader of that calibre has not yet emerged.

We have been here before. When Biden won the election in 2020 we were relieved. But 74 million people still voted Trump in 2020 even after his disastrous first term. Just as worrying: about 89 million eligible Americans did not vote in 2024, while the country was under threat by a fascist takeover by MAGA. That means the trust in politics to solve problems has sunk to rock bottom in the US.

Optimists note that the U.S. has navigated previous existential threats – including the Revolutionary and Civil Wars – suggesting a capacity to overcome deep crises.

That may well be, but I currently see no way out of the polarization, so my current analysis is that the American crisis is terminal. We, as Europeans, have to steadily derisk from the USA and realign ourselves with reliable partners, such as Canada.

Let’s hope that in the long term, the crisis is an opportunity for the US to address long-standing flaws (such as economic inequality or political dysfunction) and create a ‘new Renaissance’ or a more inclusive society.

But for now, this is unfortunately the status of the country:

😅

The Doorway (1): LSD

Posted on 20 december 2025 by Jeppe Kleijngeld

“A fraction of a milligram and everything changes. A molecule that alters your consciousness. An unforgettable experience.”

On April 16, 1943, Swiss chemist Albert Hofmann, working at the Sandoz laboratory in Basel, accidentally ingested a small dose of LSD. Suddenly, he felt as if he were in another world. Fear gripped him: he worried he might never return to his wife and child, and panic set in. But later, the fear gave way to a positive wave. Afterwards, Hofmann felt he had crossed to the other side and returned.

Hofmann had been searching for a medicine to improve circulation. His work led him to ergot, a fungus that grows on rye and related plants. From this he synthesized LSD (lysergic acid diethylamide), a substance chemically related to psilocybin, the psychedelic compound found in magic mushrooms. At first, Hofmann did not know what had caused his extraordinary experience, but he soon realized it must have been the compound he had created.

At Sandoz, researchers recognized LSD’s potential value for psychiatric research. Samples were sent to Stanislav Grof, a Czech-born American psychiatrist and consciousness researcher. This marked the beginning of Grof’s decades-long exploration of non-ordinary states of consciousness.

Grof saw LSD as a catalyst. It does not create these experiences, he argued, but makes them accessible. “In that sense”, he said, “LSD is comparable to what a microscope is for biology or a telescope for astronomy. We don’t think the microscope creates worlds that are not there, but we cannot study these worlds without the tool.”

During the Cold War, the CIA became interested in LSD as a possible truth serum. The problem was that they were seeking predictable outcomes and LSD does not work that way. It was also considered as a potential weapon to incapacitate the enemy.

So how does LSD work? Our consciousness is the sum total of everything our senses perceive. LSD amplifies these senses dramatically. Psychedelic sessions can take people further than years of psychoanalysis.

In a positive experience, users may feel the ego dissolve, boundaries melt away, and control loosen. This can be deeply pleasant. Space and time lose their meaning; experience flows freely until one becomes pure experience itself.

In the 1960s, the psychedelic revolution erupted. The Merry Pranksters, led by Ken Kesey – author of ‘One Flew Over the Cuckoo’s Nest’ – embraced LSD and drove a brightly painted bus across America, inviting people to experience it for themselves.

In Millbrook, an abandoned estate in New York, psychiatrist Timothy Leary and Ralph Metzner established a psychedelic research center where anyone could participate. LSD was seen as a great equalizer. No matter one’s social background, the experience could dissolve hierarchy and expand cosmic understanding.

“We teach people to turn on, go out of their minds, and tune in”, Leary said. “The country is an insane asylum, focused on material possession, war, and racism.” His ambition was nothing less than a spiritual revolution, achieved by millions of people using LSD regularly.

Hofmann strongly objected to this approach. LSD, he warned, was a powerful instrument that required a mature mind. Promoting it indiscriminately to young people was irresponsible.

LSD often triggered strong anti-war sentiments, rooted in transpersonal experiences of unity with nature and all living beings. This directly challenged conservative values. In the United States, amid the escalating Vietnam War, tensions between the counterculture and the establishment grew. LSD became a convenient scapegoat for social unrest, and the government launched an aggressive – and often absurd – propaganda campaign.

In 1966, LSD was outlawed in California. In 1967, President Nixon declared Timothy Leary “the most dangerous man in America.” Grof later remarked, “In the irresponsible hands of Leary, it came to be seen as dangerous and that killed nearly all possibilities for research.”

Some clinical work continued for a while. Grof conducted LSD sessions with terminal cancer patients, profoundly altering their relationship with death. Many became reconciled with the fact that they were dying. “In our culture”, Grof said, “we are programmed to think we are only our bodies. LSD can show you that you are part of something much larger.”

Soon, however, LSD was internationally demonized. Research disappeared underground and remained there for decades.

Albert Hofmann died on April 29, 2008, at the age of 102. He never denied LSD’s risks, but he also believed its greatest danger lay in misunderstanding it. For Hofmann, LSD was not an escape from reality but a doorway… A doorway that, if approached with care, could reveal how vast and mysterious consciousness truly is.