Macro-econoom Peter De Keyzer: ‘Kies altijd voor de positieve insteek’

We zitten midden in de grootste economische crisis sinds de Grote Depressie, maar is corona alleen maar droefheid of zijn er ook lichtpuntjes te bespeuren? We vroegen het aan rasoptimist Peter De Keyzer.

In 2013 schreef je het boek ‘Groei maakt gelukkig’ waarin jouw visie verwoord staat: optimisme + vrije markt = vooruitgang. Kun jij vertellen hoe jij tot die visie gekomen bent?
“Ik irriteerde mij vaak over hoe er in het publieke debat gesproken werd over het belang van economische groei, internationale handel of de toekomst van de Europese Unie. De werktitel van het boek was eerst ‘de 50 grootste misvattingen over de economie’, maar dat klonk toch wat negatief. Dus ik wilde er liever wat positiefs van maken. Vandaar de titel: ‘Groei maakt gelukkig’. Het boek is een pleidooi voor optimisme, ambitie, zelfredzaamheid, ondernemerschap, vooruitgang en intelligente groei.”

Is jouw visie nog veranderd sinds het schrijven of staat hij nog?
“Deze is alleen nog maar scherper geworden de afgelopen periode. Ik geloof heel sterk in individuele vrijheid, individueel initiatief, de kracht van innovatie, technologie en flexibiliteit. De maatschappij is van nature behoudsgezind. Er is een soort dictatuur van de status quo binnen bedrijven en de maatschappij. Alleen wanneer er een crisis komt wordt het politiek onmogelijke plots het politiek onvermijdelijke. Die processen hebben me altijd gefascineerd.”

In het licht van hoe de wereld er nu voor staat, hoe gaat het met de optimist in jou? Welke positieve ontwikkelingen zie je?
“De digitalisering is iets waar we al heel lang over praten, maar heel weinig aan deden. Vandaag zie je die ontwikkelingen versnellen. De externe omgeving dient als katalysator. Dat is een goede zaak. Het is niet alleen een manier om kosten te besparen, maar het gaat ook om het vinden van nieuwe manieren van samenwerking. Wat ook een positieve kant heeft is dat we door protectionisme meer op onszelf worden teruggeworpen. Dat biedt kansen voor bedrijven die vroeger moesten opboksen tegen bedrijven uit China of elders. En tenslotte vinden op macroniveau ontwikkelingen plaats die heel positief kunnen uitpakken. Iedereen is op zoek naar groei en waarin de overheid moet investeren, zoals infrastructuur, mobiliteit, 5G, digitalisering, lokale productie enzovoorts. Corona kan naast een crisis ook een hele grote economische sprong voorwaarts worden. Dat er vroeg of laat een crisis komt is onvermijdelijk. Hoe je ermee omgaat is een keuze.”

We hebben de lockdown gehad en de economie is voorzichtig weer aan het draaien. Hoe kijk je aan tegen het najaar van 2020?
“Het virus is er nog. Het vaccin is er nog niet. De jury is still out over wat nu de beste manier is om drie zaken met elkaar te verenigen: gezondheid, economie en vrijheid. Je mag er twee van de drie uitkiezen. China kiest voor gezondheid en economie en levert in aan vrijheid. In de VS gaat men voor economie en vrijheid: daar gaat het met de gezondheid weer slecht. In België is meer weerstand tegen een app, dus lijdt de economie meer onder corona. Dat is de keuze die landen moeten maken. Mijn insteek is: wat is je vrijheid waard als je thuis zit en geen kant op kan? Dat doet Nederland dus wel goed.”

Welke langdurige effecten van corona verwacht jij?
“De overheidsbestedingen zijn gigantisch, dus er worden veel schulden gemaakt. Centrale banken zullen die in belangrijke mate absorberen. Daarom zullen korte en lange termijn rentes voor een hele lange tijd nul zijn, verwacht ik. Dat heeft het effect dat de grote corporates zich quasi-gratis kunnen financieren en het midden- en kleinbedrijf – restaurants, event-organisatoren of kledingzaken – over de kop zullen gaan. Hoe snel we weer naar economische groei gaan zal heel sterk afhangen van de evolutie van het virus en hoe snel een vaccin ontwikkeld is. Die onzekerheid betekent voor CFO’s dat ze zullen moeten zorgen voor voldoende cashflow en wendbaarheid. Het kan nog een tijd gaan duren.”

> Lees verder op CFO.nl <<<

 

Corona Crash Course

De verwachtingen in de financiële wereld voor 2020 waren goed. En toen dook er een enorme Zwarte Zwaan op. Een uitschieter die buiten de normale gang der dingen valt en die zeer grote gevolgen heeft.

De Corona-pandemie is de tweede crisis die ik bewust meemaak die de financiële markten waanzinnig overstuur maakt (na de kredietcrisis van 2008). De redactie van Tegenlicht praatte met beursanalisten wereldwijd om de impact in hun landen te duiden. De reacties zijn overal anders. Vermogensbeheerder Jennifer Chan in Hong Kong vindt het meevallen vergeleken met SARS 17 jaar geleden. Scott Bauer, een analist uit de VS, zit al sinds 1991 op de beurs, maar heeft zulke koersschommelingen nog nooit meegemaakt. “Dit is ongekend.”

Het is logisch: de beurshandelaren kunnen niet goed inschatten wat de gevolgen zullen zijn van de lockdown. Kunnen we voorsorteren op herstel? Of wordt het nog (veel) erger? Vandaar de extreme bewegingen van de beurskoersen. Wat voor advies geven de analisten hun klanten? Hebben we de bodem bereikt? “Ik ben gestopt te voorspellen”, zegt de Duitse financiële expert Joachim Klement die in London werkt. En dat is het enige eerlijke antwoord dat hij kan geven. Zijn advies: “Als je je aandelen nog niet verkocht hebt, ben je nu te laat. Hou ze vast en kijk vooral niet naar je portefeuille. Dan zie je hoeveel geld je verloren hebt. Op lange termijn komt het meestal wel weer goed.”

Een andere belegger waagt zich wel aan een koopadvies. Koninklijke olie. De prijs staat op het laagste punt in twintig jaar. “Er gaat wel wat met het dividend gebeuren, maar de prijs gaat hoe dan ook weer omhoog.” Ook grote techbedrijven die in de cloud zitten doen het goed. Aangezien meer dan de halve wereldbevolking thuis in quarantaine zit (op dit moment 3,9 miljard mensen) kunnen deze bedrijven alleen maar omhoog gaan.

De gevolgen van de Corona-pandemie zijn bijzonder. We gaan in extreem korte tijd van een vrije markteconomie naar tijdelijke nationalisatie. Want we kunnen het nooit redden zonder massale overheidssteun. Evengoed zullen bedrijven omvallen, en als het lang duurt zullen we een verschuiving zien van alles wat niet essentieel is, naar de strikt essentiële goederen, zoals voeding en alles wat nodig is voor de gezondheidszorg. Bedrijven zullen omvallen als dominostenen. En daarna kunnen we alles weer gaan opbouwen. Voor veel mensen onprettig, maar af en toe een flinke shake out is onderdeel van het spel waar we gevraagd en ongevraagd aan deelnemen.

Vlindereconomie

Het veranderen van een rups in een vlinder is een metamorfose waarbij de oude bouwstoffen opnieuw worden gebruikt om iets anders te worden. Voormalig beleggingsanalist Jack Cox betoogt in zijn boek Vlindereconomie dat we veel problemen die we vandaag hebben kunnen oplossen door naar de natuur te kijken. Het probleem van afval bijvoorbeeld. Maar Vlindereconomie gaat niet alleen over circulaire economie. Het gaat over de creatie van een volledig duurzaam financieel systeem.

We doen nu iets heel anders dan de natuur. De centrale banken halen natuurlijke vijanden uit het systeem door de rente op nul te houden. Dit resulteert weliswaar in goedkoop lenen, investeringen en een groeiende economie, maar we creëren ook een gigantische schuldenberg die van toekomstige groei betaald moet worden. En die groei is nu juist het probleem. Earth Overshoot Day – de dag dat de mensheid alle natuurlijke middelen heeft opgebruikt die de aarde in een jaar kan vernieuwen – kom ieder jaar eerder. Gezien de rentelasten van die groeiende schuldenberg hebben landen toch groei nodig, dus hoe kunnen we ooit onze ecologische voetafdruk verkleinen?

Cox doet verschillende voorstellen. Het begint bij de mindset van het individu. Die zal moeten veranderen van economie(groei)-gedreven naar aarde-gedreven. Burgers moeten:
1. Aan de slag met een duurzamere levensstijl;
2. Van politici eisen dat ze andere prioriteiten gaan stellen.

Dan komt de financieringsvraag aan bod. Cox is voorstander van een basisinkomen om de ecologische levensstijl mogelijk te maken. Dit dient wel verrekend te worden met hypotheekrenteaftrek. Zo komt het daadwerkelijk terecht bij de juiste groep. Ook zal de Nederlandse staatsschuld flink omlaag moeten, zodat we genoegen kunnen nemen met één procent groei per jaar in plaats van minimaal drie. Deze veranderingen kunnen gefinancierd worden door eenmalig vijf procent van het kapitaal van alle Nederlanders te incasseren. Dan nemen we in één keer de pijn en kunnen we op duurzamere wijze verder.

Het probleem van dit radicale voorstel dat Cox niet adresseert is populisme. Welke politieke partij, of coalitie van partijen, gaan hier draagvlak voor krijgen onder de bevolking? De grootste partijen – VVD, PVV en FvD zijn in ieder geval niet aan boord. En bestaat dat draagvlak überhaupt op dit moment? Kijk naar de discussie over de boeren en stikstofuitstoot en je weet het antwoord.

Voorlopig blijft de vlindereconomie – een duurzaam en gebalanceerd systeem waarbij waarde wordt gecreëerd en natuur wordt behouden voor volgende generaties – een utopie.

Azië en de nieuwe wereldorde

De nieuwe generatie Aziaten zien hun mega-regio als dominante economische superkracht. Tijd voor het Westen om beter op te gaan letten.

De heropkomst van Azië als economische wereldmacht is al vaak voorspeld. Volgens ‘foreign policy whizzkid’ Pagan Khanna, schrijver van The Future is Asian, is er geen houden meer aan. Vijf miljard mensen en 53 landen zijn zich aan het verenigen. Het proces waarmee Azië meer wordt dan de som der delen is begonnen. Een les die ze van het koloniale tijdperk geleerd hebben is dat verdeeldheid leidt tot uitbuiting door niet-Aziaten. Conflicten zijn er nog genoeg, maar die horen erbij. Sterker nog, die frictie is nodig om een sterk systeem te vormen. Khanna spreekt van het ontstaan van een regionaal bewustzijn, vergelijkbaar met de Europese Unie. Niet dat de auteur verwacht dat er een Aziatische unie komt. Het betreft veel meer een culturele integratie via diplomatiek, media, handel, studie en economische samenwerking. Aziatische landen komen keihard voor hun eigen belangen op. Maar ze hebben respect voor elkaar en zoeken naar complementaire krachten. Een mega-succesfactor van het continent.

Tekenen van economische machtsverschuivingen zijn er al lang. Het belangrijkste recente voorbeeld is het Belt and Road Initiative: het grootste infrastructurele ontwikkelingsplan in de geschiedenis. Nederlandse en andere Europese overheden en bedrijven zijn nauw betrokken bij zowel de financiering als realisatie, maar Chinezen hebben de leiding. Met deze ontwikkelingsstrategie gaan China en Aziatische partners hun handel met alle continenten, inclusief Afrika en Zuid-Amerika, flink uitbreiden. Ondertussen kampt het Westen met problemen. Vooral de VS. De afgelopen twee decennia worden gekenmerkt door grote mislukkingen: de Irak-oorlog, de bankencrisis, enorme schulden, toenemende ongelijkheid en politieke polarisatie. Azië staat klaar om de voornaamste economische positie van de Amerikanen over te nemen. De landen moderniseren, de welvaart neemt toe, de politiek wordt stabieler en de leiders weten wat ze moeten doen. Azië is optimistisch over de toekomst, kijkt vooruit en is buitenwaarts georiënteerd.

De invloed van Azië is wereldwijd merkbaar. Op het gebied van infrastructuur, eten, futuristische steden, film, popmuziek, kunst, literatuur, mode, vechtsport. Aziatisch is cool geworden. Het continent wordt geen vervanging van Europa en de VS, maar zal deze continenten net zo gaan vormen als zij het gevormd hebben.

Lees verder op CFO.nl