Harvey’s Law (over het Voice-schandaal)

Sinds de val van Harvey Weinstein lijkt er geen einde te komen aan de pandemie van MeToo-schandalen die naar buiten komen. Nu blijkt zelfs het brave Nederlandse volksvermaak ‘The Voice of Holland’ geïnfecteerd. Afgelopen donderdag bracht het YouTube programma BOOS tientallen verhalen naar buiten van ex-kandidaten die te maken hebben gehad met grensoverschrijdend seksueel gedrag van prominente medewerkers.

De beschuldigingen: Bandleider Jeroen Rietbergen heeft vrouwen lastiggevallen met vunzige appjes, ongepaste opmerkingen, ongewenste handtastellijkheden en dickpics. Coach Ali B heeft, zo wordt gesteld, zijn positie misbruikt om seks te hebben met verschillende van ‘zijn’ talenten. Marco Borsato, voormalig coach, heeft jonge kandidaten betast van ‘The Voice Kids’. En tegen de regisseur zijn vijftien klachten voor wangedrag ingediend, maar wat hij precies gedaan heeft is nog niet helemaal duidelijk. Tegen alle vier lopen inmiddels aanklachten.

Zo’n MeToo zaak voelt toch vreemd omdat er nog niks bewezen is, maar de vermeende daders wel direct volledig afgefikt en gecancelled worden. Desalniettemin is er weinig reden om te twijfelen aan de journalistieke integriteit van BOOS. Ook zijn er zoveel kandidaten die zich gemeld hebben dat deze zaak niet als een reeks incidenten kan worden afgedaan. Er is duidelijk sprake van een diepgeworteld cultuurprobleem.

Zenderbaas John de Mol heeft naar eigen zeggen slechts één keer een signaal binnengekregen over ongepast gedrag. Een kandidaat had een klacht ingediend over een ongepast appje van Rietbergen, waarna De Mol hem “alle hoeken van zijn kantoor heeft laten zien”. Maar desondanks vond hij dat zijn (inmiddels ex-)zwager nog een kans verdiende. Daarmee heeft hij misschien wel zijn grootste succes permanent de nek omgedraaid.

Toen hem gevraagd werd te reageren op de daders, had hij daar de grootste moeite mee. “Hoe haal je het in je hersens”, wist hij nog uit brengen. Begrijpelijk, dit gedrag is moeilijk te begrijpen. Wat ging er om in de hersenen van deze uiterst succesvolle entertainers? Hoe konden ze hun reputatie zo op het spel zetten? En waarvoor eigenlijk? Want ga maar na wat de gevolgen voor hen (zullen) zijn: hun carrières, nalatenschap, reputatie, inkomensstromen en huwelijken allemaal kapot. Dan hangt hen ook nog vervolging door justitie boven het hoofd.

De enige verklaring die ik heb is dat mannen in hoge posities toch wat hoger scoren op het narcistische spectrum. En verschillende onderzoeken over leiderschap hebben dit ook uitgewezen. Het gevolg: ze wanen zich onaantastbaar. En in de entertainment industrie hebben deze narcisten te maken met de constante verleiding door de aanwezigheid van bloedmooie vrouwen. Die kunnen ze simpelweg niet weerstaan met hun primitieve oerbreinen.

De nog overwegend masculiene bedrijfsculturen bij de grote bedrijven zijn er niet op toegerust dergelijk gedrag aan te pakken. Vrouwen hebben niet het gevoel gehoord te worden en de mannen durven niks te zeggen tegen gorilla-collega’s die over de schreef gaan. Zo blijft het probleem dooretteren totdat het zo groot wordt dat het uit elkaar barst.

Wie dacht dat er met de veroordeling van Harvey Weinstein dus een eind was gekomen aan dit soort praktijken zat ernaast. Ook de Voice zal niet het laatste geval zijn en dat komt door wat ik Harvey’s Law zal noemen: ‘Waar in de entertainment industrie machtige mannen de kans hebben hun positie te misbruiken voor seks met vrouwen zullen ze dit altijd doen.’

Natuurlijk is dit niet echt een wet; er zijn zeker uitzonderingen op de regel. Bij een hoop entertainment bedrijven gaat het niet mis of in elk geval in mindere mate. Maar Murphy’s Law is ook geen echte wetmatigheid. Als alles mis zou gaan wat er mis kan gaan zou de wereld allang vergaan zijn. Maar er zit toch een kern van waarheid in.

Dus de entertainment industrie – met daarin veel ongelijke machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen – zal het decor blijven van dergelijke scenario’s. De loketten waar De Mol het over had werken niet. Het enige wat een kans heeft is wanneer mannen – en dit is al vaak in de media geroepen de afgelopen week – hun bek gaan opendoen en andere mannen gaan aanspreken op hun neanderthalergedrag. Hopelijk lukt dit in de toekomst beter. Voor de Voice – toch nog steeds één van de beste programma’s van televisie – komt dit helaas te laat.

#MeToo en de val van Harvey Weinstein

“The fat guy from Queens had used his power to exploit the dreams of woman who had come to Hollywood to search for fame.”

De #MeToo-beweging begon met de val van de machtige filmproducent Harvey Weinstein, een karikatuur van het type filmbons dat niet meer bestaat. Weinstein is de afgelopen 30 jaar als producent betrokken is geweest bij veel van mijn favoriete films. Met name alle Tarantino’s en The Lord of the Rings.

Iedereen was het erover eens: hij was briljant. Hij had oog voor talenten, deed risicovolle investeringen en wist enorm veel publiciteit te genereren voor zijn projecten. Maar behalve filmmaken was hij nog op een ander vlak actief: seksueel misbruik van vrouwen. In de documentaire Untouchable komen verschillende van zijn slachtoffers aan het woord. De misbruik-tactieken van Weinstein komen in de verhalen steeds overeen: Eerst over carrière praten en dan de actrice alleen op een hotelkamer krijgen. ‘Iedereen doet het. Wil je me echt tot vijand maken?’

Waarom heeft het zo lang geduurd voordat hij werd gepakt? Simpel, door de machtsverhoudingen. De vrouwen die hij misbruikte wilde het allemaal maken in Hollywood. Weinstein kon ze rollen geven en ze introduceren bij de juiste mensen. In het geruchtencircuit kreeg de vrouw meestal de schuld: “Zij heeft Harvey gepijpt voor een rol.” De enkele keren dat hij beschuldigd werd, stuurde hij er een leger advocaten op af die de zaak snel in de doofpot stopte. En zo kon hij 30 jaar lang ongestoord doorgaan met zijn praktijken.

De emotionele schade voor de vrouwen is groot. “Het is moeilijk te geloven dat mij dit overkwam. Ik snijd dit eruit; het lijkt een scene uit een slechte film.”
En: “Het ontneemt je iets in relaties met anderen. En zij weten niet waarom.”

Uiteindelijk heeft een groep actrices zich verenigd en met behulp van onderzoeksjournalist Ronan Farrow hebben ze getuigenissen verzameld en een belastende geluidsopname. Toen dit naar buiten kwam barstte de bom en verspreidde het #MeToo-vuur zich binnen de kortste keren over de hele wereld.

#MeToo heeft een keerzijde: het kan voor eeuwig de reputatie ruïneren van mensen die het eigenlijk niet verdienen. Maar in het geval van Weinstein is het fijn om te zien dat machtsmisbruik niet ongestraft blijft. Op 6 januari, 2020, zal de rechtszaak tegen de gevallen filmbons plaatsvinden.

Update 11 maart 2020

De uitspraak: Harvey Weinstein’s Stunning Downfall: 23 Years in Prison