Bij het bedrijf waar ik werk is recentelijk een reorganisatie uitgevoerd. Daarbij zijn de functies van vijf collega’s komen te vervallen. Ik behoor niet tot de ongelukkigen. Want ondanks de personeelsschaarste is het geen goede tijd om werkloos te zijn. Veel bedrijven zijn aan het bezuinigen, automatiseren, en zoveel mogelijk functies aan het uitfaseren om hun winstgevendheid op peil te houden.

Zelf heb ik vijftien jaar geleden geleerd hoe je een toekomstige reorganisatie bij je bedrijf kunt overleven – als je het slim speelt. Bij mijn toenmalige werkgever was in 2009 een interim manager aangesteld om schoon schip te maken. Hij had flink de pik op mij en heeft zijn uiterste best gedaan om mij eruit te werken.

Hij had ongelijk uiteraard: ik was wel een goede werknemer. Maar op een aantal punten had ik nog wel wat te leren. Ten eerste was ik niet zo’n goede planner. Dat ben ik gaan leren via een paar geweldige cursussen. Nu ben ik de beste redactie-planner die er te vinden is. Ten tweede had ik moeite om mijn toegevoegde waarde helder te formuleren en inzichtelijk te maken.

Sindsdien probeer ik één vraag regelmatig aan mezelf te beantwoorden: Stel dat ik er morgen niet meer ben; wat mist mijn bedrijf dan allemaal en welke kosten zou het met zich meebrengen om dat gat op te vullen?

Als je antwoord op deze vraag een lange lijst voordelen omvat – unieke taken die jij beter uitvoert dan wie dan ook, processen die jij soepel laat verlopen, samenwerkingen die jij mogelijk maakt – dan is de kans aanzienlijk kleiner dat je eruit wordt gegooid.

Toch kun je, ondanks al je inspanningen, onterecht worden geofferd. Bijvoorbeeld door een incompetente manager. Dat is lastig te voorkomen, maar populair zijn bij invloedrijke collega’s kan helpen. Daarnaast is een sponsor binnen het managementteam goud waard.

Een andere risicofactor is werken voor een slecht presterende afdeling die wordt wegbezuinigd. In dat geval moet jij jezelf profileren als een werknemer die echte waarde toevoegt. Zorg dat je niet bekendstaat als iemand ‘die alleen maar loopt te zeiken en tegenwerken’. Dan vlieg je er bij een reorganisatie als eerste uit.

Tot nu toe hebben deze lessen mij behoed voor ontslag. Maar garanties voor de toekomst zijn er niet. Wat ik wel weet, is dat je vroegtijdig maatregelen moet nemen om jezelf te beschermen. Zodra een reorganisatie wordt aangekondigd, is het te laat om je positie nog te verstevigen. Begin daarom vandaag al met het verbeteren van je vaardigheden, het zichtbaar maken van je toegevoegde waarde en het bouwen van strategische relaties binnen je bedrijf.

Tot slot nog deze vijf DO’S om niet ontslagen te worden:
1) Don’t be a pain in the ass.
2) Bereken regelmatig te persoonlijk ROI (Return On Investment).
3) Werk je voor een verlieslatend onderdeel? Probeer intern te verhuizen.
4) Mis je skills? School jezelf bij.
5) Zorg voor interne fans en invloedrijke sponsors.

En vijf DON’TS
1) Tijd en energie steken in projecten die niemand belangrijk vindt.
2) Onzichtbaar zijn.
3) De verkeerde mensen irriteren.
4) Niet of onvoldoende bijdragen.
5) Niet doen wat je beloofd of afgesproken hebt.

Rest mij tot slot nog de taak om Dirk – de interim manager die mij destijds wilde ontslaan – te bedanken. Ja, het was een lul en hij had ongelijk, maar ik heb wel een paar waardevolle lessen van hem geleerd. Van je vijanden kun je misschien nog wel veel meer leren dan van je vrienden.

Veel succes met niet ontslagen worden!