De Heilooweed Crisis

Posted on 27 juli 2013 by Jeppe Kleijngeld

Een midlife crisis nu?! Ik ben pas 33. Ik zit nog niet eens op de helft van mijn leven als het goed is. Ik ben van plan 80 jaar te worden. Niet zozeer omdat ik me verheug op een kwijlend en kreupel leven als senior, maar omdat het zo mooi zal staan op mijn grafsteen.

Jeppe H.
Kleijngeld
1980 – 2060

Loesje en ik herkeken laatst de film Sideways, een meesterlijk komisch drama over twee mannen van middelbare leeftijd, Miles en Jack, die op een wijntour gaan in Californië. Beide kampen met een heftige midlife crisis. Miles werkt als onderbetaalde leraar Engels en krijgt zijn zoveelste boek niet gepubliceerd. Jack gaat trouwen na zijn week met Miles en hij krijgt tijdens de reis koude voeten. Hij besluit dat hij nog tenminste één keer stevig van bil wil voordat hij het jawoord geeft.

Mijn crisis lijkt vooral op die van Miles. De boventoon van mijn ‘crisis’ wordt namelijk gevoerd door: ‘wat heb ik nu helemaal bereikt in mijn leven?’ ‘Waarom ben ik nog niet beroemd?’ ‘Het moet nu toch wel eens gaan gebeuren.’ ‘Ik ben een oude lul aan het worden die niemand nog interessant vindt.’

Een beetje onaardig, aangezien ik vorig jaar een prachtige dochter heb gekregen, maar dit soort fases schijnen erbij te horen. Het leven is nu eenmaal heel vergankelijk. Iedere periode die je meemaakt is de laatste in zijn soort. En iedere keer dat je dus aan het einde van zo’n periode komt, moet je die mentaal gedag zeggen. Na je dertigste moet je daarnaast dealen met alles wat niet gelukt is in je leven, want voor sommige dingen is het dan te laat. Als je dat dan verwerkt, kun je daarna weer terug naar gelukkig zijn. Werkt dat niet voor iedereen zo? Of zijn sommige mensen gewoon hun leven lang blij en gelukkig met alles wat ze doen?

Ik heb het geluk me in deze periode veel onder kinderen te begeven, en hun pure geesten geven me veel inspiratie. Laatst op de kinderopvang vroeg ik aan een jongetje wat hij later wilde worden. ‘Vliegen in de ruimte’, zei hij. Geniaal antwoord. Kinderen dromen nog onbevangen van alle mogelijkheden, niet gehinderd door enige realiteitszin.

Zelf wilde ik vroeger filmregisseur worden. Toepasselijk groeide ik op in het dorp Heiloo, waarvan ik me heb laten vertellen dat het ‘Heilig Bos’ betekent in Oudhollands. Jawel: Hollywood. Ook ik was niet gehinderd door enige realiteitszin, want hoe moet een jongen uit Heiloo het schoppen tot internationaal filmtalent? Het is niet onmogelijk, bewijzen veel buitenlandse regisseurs, waaronder landgenoot Paul Verhoeven, maar het is een heel klein wereldje.

Gedurende mijn pubertijd ontwikkelde ik daarnaast nogal een marihuana-gewoonte. Een van de gevolgen van dagelijks stoned zijn is dat je de tijd oprekt. Je bent niet zozeer bezig met de dag van morgen, laat staan met volgend jaar. Dromen kunnen zo lang in stand worden gehouden. In mijn geval zo’n 14 jaar.

Uiteindelijk is mijn droom niet uitgekomen. Ik ben geen filmregisseur geworden, al heb ik wel een paar vette cult video’s gemaakt die nu zo goed als uit de roulatie zijn. En ik heb een eigen filmwebsite. En ik heb nog steeds de vaardigheden om nog meer vette underground video’s te produceren. Prima vulling voor YouTube, maar een carrière in Hollywood kan ik nu toch echt op mijn buik schrijven. Of kan het nog wel? Wat als ik nou een fantastisch script schrijf? Daarna zoek ik een geschikte producent in Amerika die uit zijn dak gaat als hij het leest en de rest is geschiedenis…

Dat laatste stuk is voor mij een omschrijving van mijn type midlife crisis. Een ambitie nastreven die je nooit kunt realiseren, waardoor je je ongelukkig blijft vullen. Ik moet loslaten en accepteren dat dit het is en dat ik hier volop van moet genieten. Het leven wordt niet veel beter dan dit (even los van die klotige sensitisatie waar Loesje nog mee kampt). Op het gebied van kinderen zijn Loesje en ik nu klaar, dus we kunnen ons volledig gaan storten op dit leven. Nu. Alleen nog even een en ander loslaten.

Gelukkig wordt ik in het loslaten ondersteund door enkele jonge vrienden wie iedere ambitie vreemd is. Guus is een jongen uit het dorp van twaalf. Een gouden gozer. Op school bakt hij er niet veel van, maar hier in de buurt vindt hij straks met zijn waarachtige persoonlijkheid zo een baan. Hij weet zelfs al waar hij later gaat werken, namelijk bij het bedrijf waar zijn vader nu werkt; een bedrijf actief in landbouwapparatuur. Voor sommige mensen is het leven lekker simpel, al zou ik daar niet direct voor tekenen. Ik heb me nooit aangetrokken gevoeld tot de makkelijkste wegen. Wat dat betreft ben ik van plan ambitieus te blijven… Tot mijn 80ste.

Menselijke tekortkomingen

Posted on 16 juni 2013 by Jeppe Kleijngeld

Het is opvallend hoe weinig mensen bereid zijn zichzelf te veranderen zelfs als dat echt wenselijk is. Dan heb ik het over intelligente mensen, die best kunnen bedenken dat ze bepaalde eigenschappen beter kunnen aanpassen. Dat zouden ze van een ander in ieder geval verwachten als die dezelfde slechte of onprettige eigenschap bezat. Wat ik me afvroeg is in hoeverre ik dat deze mensen kwalijk kan nemen als ze het niet doen. Doorgaan met iets dat voor de omgeving onprettig of schadelijk is, in hoeverre kun je dat iemand verwijten die het vermogen heeft dit zelf te begrijpen? Een interessant filosofisch vraagstuk. En voor een twijfelaar als ik lastig te beantwoorden…

Ik kan tegenwoordig behoorlijk effectief voorspellen hoe iemand ergens op zal reageren. Na een paar behoorlijk therapie-intensieve jaren heb ik geleerd mijn eigen patronen te doorgronden en aan te passen. Dit was verbazend moeilijk, maar als je het eenmaal door hebt, wordt je er beter in. Veel beter. Ik doorzie nu ook de patronen van anderen vrij snel en kan op basis daarvan met behoorlijke accuratesse voorspellen wat ze zullen doen als iets op hun pad komt. Zoals een beurshandelaar probeert de indexen te voorspellen, doe ik dat met menselijk gedrag. Alleen is mijn rendement vele malen hoger. Ik zit er namelijk nooit naast. Nou ja, bijna nooit.

Zijn de mensen bijvoorbeeld nogal hebberig (de slechte eigenschap die ze eigenlijk moeten veranderen), en krijgen ze een verzoek om iets te delen, zullen ze het nooit doen. Ook niet als een onafhankelijke derde partij het verzoek zou beoordelen als ‘het juiste om te doen’. Juist nu Loesje zo ziek is, leer je mensen in je omgeving goed kennen. Ik weet gewoon direct wie daar geen trek in hebben, en hoe ze zich zullen gaan gedragen. Voorspelbaar, maar daarom niet minder bitter. Eric Clapton heeft daar een mooi liedje over geschreven; ‘Cause no, no, nobody knows you when you’re down and out. In your pocket, not one penny, And as for friends, you don’t have any.’

Nu wil ik geen bitter mens worden. Aan de andere kant zijn dit gewoon bittere tijden en mijn mensbeeld ligt absoluut laag momenteel. Dat komt omdat mensen mij zelden positief verassen. Er zijn absoluut uitzonderingen, maar uiteindelijk ken ik maar weinig mensen die echt waarachtig zijn, en het zichzelf moeilijker maken als ze iemand anders kunnen helpen. Die mensen zijn er wel, maar ze zijn helaas dun gezaaid. De meesten dienen alleen zichzelf. Jammer, want iemand anders helpen geeft je meer mentale bevrediging dan wat dan ook.

Blijft mijn vraag in hoeverre ik het iemand kwalijk kan nemen als hij zichzelf tegen beter weten in niet verandert. Vorige week kreeg ik feitelijk het antwoord van mijn goede vriendin Doortje. Zij is autistisch en ondanks dat, of misschien juist wel daardoor, heeft ze in sommige situaties wel een heel helder beeld van wat ze acceptabel vindt. Ze gaf aan dat haar pianoleraar discriminerende opmerkingen had gemaakt over Marokkanen. Doortje zei in niet te misverstane taal dat hij bij haar niet met die onzin aan hoefde te komen. ‘Hij heeft HAVO gedaan’, voegde ze toe. ‘Hij weet wat er gebeurd is in de Tweede Wereld oorlog. Voor mijn collega Yvonne ligt dat anders. Die stemt Wilders, maar zij is veel minder ontwikkeld. Dat ligt toch anders.’

Dankjewel Doortje, je hebt het probleem voor me opgelost. Van mensen van wie ik in redelijkheid kan verwachten dat ze beter zouden moeten weten, moet ik dat ook verwachten. Ik ben van plan dat nog een stuk zwart-witter te gaan bekijken. In dit geval houd ik het liever simpel, ook al betekent dat, dat ik sommige mensen wat harder zal moeten aanpakken. Maar goed, slappe hap heb ik toch al jaren genoeg van. Ik wil krachtige mensen om me heen die voor iets goeds durven te staan. En het zijn daden die tellen. Geen bullshit dus, maar acties. Voor veel mensen betekent dat werk aan de winkel. Voor mezelf ook uiteraard. Klaar ben je nooit.

Wat vinden we toch zo fascinerend aan zombies?

Posted on 20 maart 2013 by Jeppe Kleijngeld

Wanneer de zombierage precies begonnen is weet ik niet meer. Was het met de film 28 Days Later in 2002? Daarvoor hoorde je nooit wat over zombies. Inmiddels wordt je doodgeslagen met de levende lijken. Talloze films, televisieseries, iPhone spelletjes. Games zoals Dead Rising en Left 4 Dead. Zombies duiken zelfs op in spellen waar ze eigenlijk niks in te zoeken hebben zoals Call of Duty: Black Ops 2 en Red Dead Redemption. Waarom is en blijft het zo’n interessant fenomeen?

Ik heb geen idee, maar ik kan wel vertellen wat ik boeiend vind aan de levende doden. Mijn fascinatie is begonnen met de horrorfilm Dawn of the Dead (let wel, het origineel uit 1978). Wat ik daar zo geweldig aan vind is het apocalyptische gevoel dat die film weet te creëren. Je bent echt op reis met die groep overlevenden en de plek waar ze schuil houden – een groot winkelcentrum overspoeld met stinkende lopende lijken – is een geniale vondst.

Daarnaast wordt het zombiethema in Dawn of the Dead gebruikt als metafoor voor consumerisme, een thema dat mij persoonlijk erg ligt. Mensen maken alles kapot met hun gedrag. De uitwerking hiervan is soms komisch, maar net zo goed angstaanjagend. Tot slot is de rampenfilm an sich een heerlijk genre omdat het in hersens van de mens zulk bekend materiaal is. Onze voorouders hebben al miljoenen jaren met allerlei rampen moeten dealen, dus het zien van een ramp op televisie maakt meteen de nodige adrenaline los in de hersenen en daar voel je je uiteraard lekker door.

Maar goed, Dawn of the Dead is alweer 35 jaar geleden, dus wat heeft de hedendaagse markt ons te bieden? Dan kom ik toch uit op de serie The Walking Dead. Ik moet zeggen dat ik het eerste seizoen waardeloos vond ondanks de erg sterke make-up en gore effecten. Het script was gewoon bij vlagen totaal ongeloofwaardig (even uitgaande van het gegeven dat je zombies zelf wel kunt accepteren als enigszins geloofwaardig scenario). In één aflevering was een groep L.A. bendeleden vrijwillig in een bejaardentehuis aan het werk. Meen je dat nou? Ja, echt.

Maar seizoen 2 heeft me toch wel gegrepen. Het mooie vind ik hoe menselijk gedrag wordt beïnvloed door een ramp zoals een zombie-uitbraak. Beschaving is maar een dun laagje vernis en mensen keren snel terug naar hun werkelijke aard. De feminisering van de samenleving komt abrupt ten einde en wreedheid tegenover zombies en andere mensen neemt al snel gruwelijke vormen aan. Betekent dat, dat iedereen opeens een moordenaar is en een verkrachter? Nee, dat niet, maar sommigen zeker wel. En zo is het goed mogelijk dat je beste vriend je opeens wilt vermoorden om er met je vrouw en kind vandoor te gaan. En dat vind ik wel een geloofwaardig scenario.

Geen empathie in het land van de zieken en verdoemden

Posted on 10 februari 2013 by Jeppe Kleijngeld

Door Jeppe Kleijngeld

Het is bekend dat in het dierenrijk, dieren vaak hun zieke soortgenoten afstoten. In een wrede wereld waarin overleven centraal staat, is er geen ruimte voor zwakte en mededogen. Een snelle dood is de beste hoop voor een ziek en gebroken exemplaar. Leven is lijden, maar lijden zonder leven is geen leven, dus laat het dan maar afgelopen zijn.

Ik heb gemerkt dat het hedendaagse mensenrijk niet anders functioneert. Het is een volslagen illusie dat we ruimte hebben voor diegene die niet langer kunnen meedraaien in de altijd maar opgewekte rattenmolen waarin we allemaal zitten opgesloten.

De welvaart heeft ons veel gebracht. Als je bijvoorbeeld een been verliest bij een ongeluk, krijg je van de medische wetenschap een kunstbeen op kosten van ons maatschappelijke ziektepotje. Maar krijg je ook mentale support om je te helpen dealen met het feit dat je niet meer zo hard kunt meelopen met de status quo? Dat is maar zeer de vraag…

Wanneer de diagnose chronische pijn luidt, zullen mensen al snel verstarren. Ze hebben er geen plaats voor in hun schijnperfecte wereld. Ze zullen het oprecht rot voor je vinden – eventjes – maar zich vooral zeer ongemakkelijk voor zichzelf voelen. Zolang er nog hoop is op een medische oplossing, zal dat de gemakkelijke mentale ontsnappingsroute zijn (‘ach, het komt wel goed joh!’), maar als de diagnose ‘levenslang’ gesteld wordt, gebeurt er wat anders met mensen. Ze schieten terug in hun dierenmodus, maar beseffen tegelijkertijd dat uitstoting in ons vredelievende en zogenaamd sociale maatschappij niet tot de gangbare opties behoort. ‘Hoe gezellig blijft hij er onder?’, zullen ze zich (soms hardop) afvragen. ‘Is hij nog wel een gezellige gozer op de borrel, het uitstapje, de wintersport? Of gaat hij alleen maar zitten treuren en de atmosfeer verzieken met zijn negativisme?

In vroeger tijden waren mensen an sich weinig vrolijke fransen. Er was redelijk weinig om vrolijk over te zijn met armoede, honger, sterfte en verdriet in het kwadraat. Wat ik al schreef, de welvaart heeft ons veel gebracht. Maar de tolerantie voor lijden is dusdanig afgenomen dat het ons ontbeert aan oprechte empathie vanuit het hart, het soort waar een zieke écht wat aan heeft kortom. Mensen zullen nu het zieke exemplaar dood wensen. Niet bewust of vanuit slechte intenties, maar ze zullen het wel doen omdat dit evolutionair zit ingebakken. Beter worden of sterven, dat zijn de opties waar we mee kunnen leven. De tussenweg – afvaren langs de rivier de Styx – is niet vertrouwd, niet veilig en niet acceptabel. Dan maar negeren het probleem en doen alsof.

Ik voel me wél erg comfortabel bij de rivier de Styx en zal deze met volle overtuiging afvaren tot het einde, waar dat ook mag zijn. In het perfecte Facebook-wereldje heb ik me sowieso nooit thuis gevoelt. Vrij leven of sterven, dat is waar het voor mij om draait. Bovendien is er nog altijd goede drugs, iets moois dat de mens heeft voortgebracht om het lichamelijke ongenoegen van de zieken en verdoemden te verzachten. Op het gebied van mentale pijn hebben we echter nog hééééééééle grote stappen te zetten om uit de voetsporen van onze voorouders te treden.