Vakantie – Deel 2

Dag 12 van 24 | Antipasti

De mensen in het ziekenhuis waren super aardig, maar de dokter had slecht nieuws. Een zwaar gekneusde enkel – derdegraads – met losse botschil (avulsiefractuur). Dat betekende in eerste instantie drie weken in het gips en geen enkele druk op mijn linkerbeen zetten. We zouden onze vakantieplannen wat moeten bijstellen.

Toevallig was ik net bezig met het filosoferen over / doodsbang zijn voor ‘entrapped consciousness’ en kreeg ik nu een hele kleine glimp van wat dat betekent. Wat ik hiermee bedoel is mentale gevangenschap van mens en dier en de psychologische gevolgen hiervan. Er zijn in de basis twee vormen: opgesloten zijn (fysieke gevangenschap) of een fysieke beperking. Denk aan condities als een dwarslaesie en locked-in syndrome waarin bewustzijn gevangen zit in een niet-werkend lichaam. De ultieme nachtmerrie en hier kon ik niet van slapen.

Wanneer je iets breekt besef je hoe kwetsbaar je bent. Een kleine misstap en je leven kan voor altijd anders zijn. Maar er zijn ook andere verstoringen die kunnen optreden. Loesje heeft met fibromyalgie te maken met een psychosomatische oorzaak voor ‘entrapped consciousness’. De energie van het lichaam volgt niet meer haar wil, maar een eigen, beperkte koers. In de film Awakenings, valt een bacterie de hersenen van de patiënten aan waardoor ze letterlijk verstenen. Deze conditie – sleeping sickness – stelt het bewustzijn, of in ieder geval de eigen wil, buiten werking, maar desondanks ervaren de patiënten hun conditie deels wel.

Maar vergeet niet hoe flexibel de menselijke geest is, hielp Loesje me herinneren. Mensen zijn – na een korte of lange aanpassingsperiode – in staat om aan bijna iedere conditie te wennen. Waarmee uiteraard niet gezegd is dat de conditie ‘leuk’ hoeft te zijn of dat volledige acceptatie lukt. Absoluut niet zelfs. Maar je geest zoekt altijd naar een manier om verder te leven. Wat de omstandigheden ook zijn.

Zo’n gekneusde enkel stelt natuurlijk totaal niks voor vergeleken met de genoemde condities. Toch voelde ik me kwetsbaar. Dat bleek ook uit mijn dromen. In één van deze dromen was ik met Loesje op een receptie van A.F.Th. van der Heijden. Zijn overleden zoon Tonio arriveerde per speedboot met zijn vriendin. Hij was boomlang en hij torende boven me uit toen hij me de hand schudde. Van der Heijden is er duidelijk in geslaagd zijn zoon te vereeuwigen in het collectieve bewustzijn met zijn requiemroman.

Toen was ik opeens naakt op de receptie en voelde ik me bijzonder ongemakkelijk over het feit dat mensen mijn geslachtsdeel konden zien. Gelukkig is naakt zijn één van de droomsignalen van mijn lucide droomoefeningen. Ik realiseerde me dat ik droomde en binnen de kortste keren vloog ik buiten rond over bijzonder gedetailleerde moerassen gemaakt van boterhammen.

Lucide dromen is één van de manieren – naast out-of-body travel – waarop mensen met een dwarslaesie en locked-in syndrome vrijelijk bewegend bewustzijn kunnen ervaren. Al is het vaak maar voor heel even.

Top 5 films 2016

Dit zijn de films die ik gezien heb. Films die ik nog niet gezien heb, maar die wel een kans maken zijn ‘Arrival’, ‘Silence’, ‘La La Land’ en ‘Hunt For The Wilderpeople’.

5. Hail, Caesar!
top-5-films-2016-hail-caesar
The Coens zetten Hollywood neer. Qua verhaal heeft het niks om het lijf, maar als Hollywood-ervaring is het onovertroffen.

4. The Revenant
top-5-films-2016-the-revenant
Niet zo sterk als Alejandro G. Iñárritu’s vorige Oscar-winnaar ‘Birdman’, maar desalniettemin een krachtig staaltje cinema. DiCaprio is in topvorm, het camerawerk is briljant en die scene met die beer onvergetelijk.

3. Tonio
top-5-films-2016-tonio
Prachtige verfilming van het tragische, maar fascinerende boek van en over schrijver A.F.Th. van der Heijden en zijn vrouw Mirjam die hun enige zoon Tonio verliezen. Zonde dat de Oscarnominatie van de baan is.

2. Eight Days a Week
top-5-films-2016-eight-days-a-week
Ron Howard – regisseur en acteur (Richie uit ‘Happy Days’) – neemt ons mee in ‘The Touring Years’ van de belangrijkste popgroep uit de geschiedenis. Fantastisch gemonteerd als avonturenfilm met prachtig gerestaureerd, nooit vertoond beeldmateriaal. De ultieme Beatles-film.

1. The Hateful Eight
top-5-films-2016-the-hateful-eight
De eerste film die ik zag in 2016 blijft de beste. Tarantino bewijst dat hij een echte maestro is geworden met een extreem stijlvolle western. Lees mijn recensie hier. Al met al geen slecht filmjaar.

Tonio: De Film

Afgelopen week zag ik deze verfilming van het nu al klassieke boek van A.F.Th. van der A. over de dood van zijn enige zoon Tonio: het gevolg van een aanrijding op eerste Pinksterdag 2010.

Ik vond het een steengoede film met onvergetelijke rollen van Pierre Bokma en Rifka Lodeizen als de ouders, en de jonge Chris Peters als Tonio. Dit is een terechte inzending voor de Oscars volgend jaar.

Maar ik vond het ook een bijzonder moeilijke film om te kijken om twee redenen. Ten eerste is het zo’n persoonlijk en tragisch verhaal waar je in gezogen wordt en met zulke sympathieke hoofdpersonen. Net als het boek slaagt ook de film erin je echt metgezel te maken van de ouders Adri en Mirjam.

Ten tweede wil je zo erg niet dat er gebeurt wat er gebeurt. De politie die aanbelt, de rit naar het ziekenhuis, de artsen die nog proberen Tonio’s leven te redden… Je weet wat er gaat komen, maar toch zit je voortdurend te denken; ‘kom op., laat het toch nog als door een wonder goedkomen. Het was uiteindelijk allemaal maar een nare droom.’ Maar de waarheid is onontkoombaar. En elke keer als je dat laat doordringen als kijker kom je zelf in het rouwproces terecht. Dit is erg knap gedaan van regisseur Paula van der Oest en scenarioschrijver Hugo Heinen.

Net als het boek bestaat de rest van de film uit herinneringen van de ouders aan hun verlegen en sympathieke zoon Tonio, en uit hun beginnende rouwproces. Adri stort zich op het schrijven en zoekt tegelijkertijd als een bezetene uit wat zich tijdens de fatale nacht heeft afgespeeld. Mirjam probeert zich staande te houden en is vooral bang dat de dood van Tonio haar en Adri uit elkaar zal drijven. Uiteindelijk weet je dat ze het gaan redden samen hoe moeilijk dit ook zal gaan.

De film eindigt te abrupt, maar dat zal een bewuste keuze geweest zijn. Je wilt niet dat het voorbij is; je wilt in de herinneringen blijven hangen. De tijd rekken – net als de vader probeert met zijn schrijven – om Tonio zo lang mogelijk in leven te houden.

Maar dan wordt het beeld zwart en moet het echte rouwproces – zal het ooit overgaan? – toch echt beginnen. Diep respect voor de ouders om dit belangrijke verhaal te delen, en chapeau voor de filmmakers die geen betere verfilming hadden kunnen maken. Tonio blijft in mijn hart en dat zal voor vele mensen gelden.

tonio-de-film

Sympathie voor de antiheld

In dit geval Ernst Quispel, protagonist van ‘Advocaat van de Hanen’

…Na enig aandringen kwam het eruit. ‘Hij heeft het uitgemaakt, die rotzak.’
De hand met de uitgewaaierde brief hing van het bed af. Voor Ernst was een grote fascinatie geboren. De legitimatie van de brief om zich uit een penibele situatie of een conflict te redden. Niet zelden had hij een liefdesrelatie verbroken via de posterijen, nog vaker had hij op die manier iemand de vriendschap of de samenwerking opgezegd. Liefdesverklaringen, bekentenissen, verwijten, complimenten – alles liever per brief dan oog in oog.

Goed, hij koos dan wel de meest persoonlijke van alle schriftelijke uitdrukkingsvormen, maar desondanks: schriftelijk. Dus doordacht, doorwrocht, indirect, onzichtbaar, verscholen, sluipend, platonisch. Voor zijn afrekeningen bediende hij zich van de pen, met op zijn best een eloquent resultaat als legitimering van de sluiperige omweg, van het mes in de rug.

Bron: Advocaat van de Hanen (1990, A.F.Th. van der Heijden)

Icon 8 - Signature