De prestaties van journalistieke software

Things looked bleak for the Angels when they trailed by two runs in the ninth inning, but Los Angeles recovered thanks to a key single from Vladimir Guerrero to pull out a 7-6 victory over the Boston Red Sox at Fenway Park on Sunday.
Guerrero drove in two Angels runners. He went 2-4 at the plate. “When it comes down to honoring Nick Adenhart, and what happened in April in Anaheim, yes, it probably was the biggest hit [of my career], “Guerrero said. “Because I’m dedicating that to a former teammate, a guy that passed away.”
Guerrero has been good at the plate all season, especially in day games. During day games Guerrero has a .794 OPS [on-base plus slugging]. He has hit five home runs and driven in 13 runners in 26 games in day games.

de-prestaties-van-journalistieke-software

Bovenstaand verslag van een sportwedstrijd is indrukwekkend. Niet omdat het goed leesbaar en grammaticaal correct is, maar omdat het geschreven is door een computerprogramma. Veel grote nieuwsdiensten zetten deze software al in voor o.a. sport en financiële verslaggeving, al hangen ze dit niet aan de grote klok.

Dat schrijft Martin Ford in zijn boek ‘Rise of the Robots’. Ford is bezorgd dat de huidige technologische golf voor veel banenverlies gaat zorgen. Wat is het verschil met eerdere golven van technologische vooruitgang? Dat machines/robots/softwareprogramma’s nu kunnen denken. Niet dat ze zo slim zijn als mensen. Maar in gespecialiseerde taken worden ze in een verbazingwekkend tempo veel beter dan mensen. Ford’s zorgen lijken me dan ook meer dan terecht (Lees ook mijn boekbespreking: De robots komen voor onze banen! En kenniswerk blijft niet buiten schot).

Wat betekent dat voor journalisten? Vorig jaar sprak ik iemand die zich bezig houdt met de inzet van big data bij het Financieele Dagblad en hij gaf aan zich voorlopig geen zorgen te maken over banenverlies door technologie bij de krant. Slimme journalistieke software, zoals hierboven beschreven, kan juist het vervelende rapporteren van kwartaalcijfers overnemen van journalisten. “Het cijferseizoen is een morele verplichting voor ons als financieel nieuwsmedium, maar creatief werk is het niet. Het kan voor journalisten best interessant zijn als robotsoftware de basisdekking van dit nieuws overneemt. Dit biedt hen de ruimte voor meer diepgaande onderzoeksjournalistiek. Deze journey gaat dan ook over man én machine, niet man versus machine. Technologie kan de mensen toelaten op hun kracht in zetten.”

Mooi gezegd. De media hebben wel andere zakelijke problemen om zich zorgen over te maken, namelijk een gebroken verdienmodel. En dat komt ook door technologie: het internet. Hoe gaan ze consumenten laten betalen voor content? Voordat ze die vraag hebben beantwoord zullen er nog een hoop banen sneuvelen bij de mediabedrijven.

Big data en de waarheid

Aan het toenemende vertrouwen op data voor al onze beslissingen kleeft een risico. Namelijk dat we denken dat de wereld begrijpelijk en voorspelbaar is. Dat is de wereld niet, zeker niet bij zaken waar menselijk gedrag een rol speelt. Bij de verkiezing is de VS keek men naar het verleden. ‘Zo ging het toch altijd?’ Maar de wereld verandert continu, dus zaten de forecasters er compleet naast.

In een incident van iets kleinere magnitude ervoer ik afgelopen zomer in Frankrijk hoe data kan leiden tot verkeerde conclusies. Ik moest Loesje en Rosa naar het vliegveld navigeren en vertrouwde daarbij op het feilloze Google Maps. Toen we door allerlei kleine en verlaten dorpjes werden gestuurd, schijnbaar verder weg van het vliegveld, kreeg Loesje een vreemd gevoel. ‘Zou dit wel kloppen?’ Tuurlijk, riep ik. Google kan het niet verkeerd hebben. De rit eindigde op een doodlopend landweggetje. En deze versperring was niet dagen daarvoor opgeworpen:

big-data-de-waarheid

Na lang in een deuk te hebben gelegen, gaf ik natuurlijk ruiterlijk toe dat mijn blinde vertrouwen in dit op data-gebaseerde product onterecht was geweest. Data is prima om beslissingen te ondersteunen, maar we moeten nooit stoppen met kritisch nadenken. Wat de big-data-aanprijzers (werkzaam voor softwareleveranciers) ons ook willen doen geloven, onze subliem afgestemde intuïtie blijft het beste kompas wat er bestaat. Of die nu van God/het universum afkomstig is of gewoon door onze ervaringen gecreëerd wordt. Kortom: trust your gut and not just the data.

De gouden wonderen van het jonge universum

de-gouden-wonderen-van-het-vroege-universum-1

De oerknal vond in het donker plaats. Als we naar de hemel kijken zien we sterrenstelsels. Deze zijn rood van kleur omdat ze van ons af bewegen: het universum dijt constant uit. We kunnen alles terugvoeren tot één punt: de singulariteit, die 13,7 miljard jaar geleden zichzelf in bestaan blies. Hadden we dit kunnen bijwonen hadden we nachtkijkers nodig gehad. Er waren immers nog geen sterren gevormd, dus bestond er nog geen licht in het universum.

Op den duur perste waterstof zich samen door zwaartekracht tot er kernfusie begon plaats te vinden. Dit proces duurt miljoenen jaren, maar op den duur was het zover: de sterren ‘gingen aan’.

Een ster is een grote fabriek van de elementen: zuurstof, koolstof en ijzer. Wanneer een ster aan het einde van zijn levensduur komt (zodra de brandstof opraakt) wordt hij zodanig in elkaar gedrukt dat hij explodeert in een supernova. Door de schokgolf ontstaan uit de ijzeren kern van de ster zwaardere metalen, zoals goud, zilver en platinum. De gouden ring aan je vinger is dus ontstaan uit een supernova explosie.

‘Bling’ is vanuit de ruimte op aarde terecht gekomen. Goud en platina arriveerde in de vorm van een meteorenregen die 200 miljoen jaar duurde. IJzer, gecombineerd met edele metalen, zakte naar de kern van de aarde toen de formatie van onze planeet plaatsvond. Onderzoekers hebben ontdekt dat er genoeg goud en platina in de kern van de aarde zit om het oppervlakte te bedekken met een laag van vier meter goud en platinum.

Meteorieten bestaan vaak voor een groot deel uit goud en andere waardevolle metalen. Reden voor innovatieve ondernemers, zoals Peter Diamandis met Planetary Resources, om te trachten deze rotsblokken te delven. Asteroïden-mijnbouw zou in de toekomst de handel op aarde enorm kunnen ontwrichten; het delven van één asteroïde zou de goudmarkt op aarde compleet kunnen overspoelen.

de-gouden-wonderen-van-het-vroege-universum-2

5 bizarre feiten over kwantummechanica

5-bizarre-feiten-over-kwantummechanica-4

De kwantumwereld is absurd; daar zijn zelfs vooraanstaande natuurkundigen het over eens. In het boek ‘Quantum: A Guide For the Perplexed’, beschrijft de natuurkundige Jim Al-Khalili vijf eigenschappen van kwantummechanica die wetenschappelijk zijn aangetoond en gelijktijdig onmogelijk te begrijpen zijn door de menselijke geest.

1. Zowel golf als deeltje
Een los kwantumdeeltje kan zich zowel gedragen als een golf als een deeltje. Dit is aangetoond met het beroemde ‘two-slit’ experiment waarin een atomenpistool één enkele atoom per keer afvuurt op een plaatje waar de atoom belandt tussen twee openingen in. Wanneer men door blijft gaan met het afvuren van losse atomen ontstaat op de achterwand een zelfde patroon als wanneer men er licht doorheen zou schijnen.

5-bizarre-feiten-over-kwantummechanica-15-bizarre-feiten-over-kwantummechanica-2

Wanneer men vervolgens één van de openingen afsluit gedragen de losse kwantumdeeltjes zich hetzelfde als zandkorrels zich zouden gedragen.

De deeltjes kunnen ook in beide staten tegelijk verkeren, de zogeheten ‘superpositie’. De vreemdheid hiervan werd door de Oostenrijkse natuurkundige Schrödinger benadrukt in een beroemd gedachte-experiment. Schrödinger toonde aan dat een kat in een afgesloten doos met een gifcapsule zowel dood als levend op hetzelfde moment kan zijn.

5-bizarre-feiten-over-kwantummechanica-5

2. Niet te observeren
Nog vreemder dan de dubbele staat, is dat het kwantumdeeltje zich anders gedraagt als het geobserveerd wordt. Wanneer deeltjes zich in golven bewegen toont het patroon aan dat ze door beide openingen tegelijk moeten gaan. Wil je dit echter vast leggen met een detector, dan gaat het deeltje zich spontaan anders gedragen, namelijk weer als een zandkorrel in plaats van als een golf. Alsof het niet betrapt wil worden in zijn speciale goochelaarstruc. Hoe dit kan? Er zijn verschillende theorieën voor, maar nog geen hele bevredigende…

5-bizarre-feiten-over-kwantummechanica-3

3. Het noodlot bestaat niet
Stel dat je de computerkracht had om de positie van ieder deeltje in het universum te kennen. Dan zou het mogelijk zijn precies te weten hoe de voorbestemde toekomst zich zou gaan voltrekken. Kwantummechanica heeft bewezen dat deze deterministische toekomst niet bestaat omdat het volstrekt onvoorspelbaar is waar deeltjes, zoals elektronen, zich in de toekomst gaan bevinden. We kunnen alleen de waarschijnlijkheid bepalen waar de elektronen zich zullen bevinden. We kunnen de toekomst dus nooit met zekerheid voorspellen, maar wel – in theorie – de waarschijnlijkheid berekenen van verschillende uitkomsten. Dit is de essentie van quantum indeterminism.

4. Communicatie zonder signaal
Lichtsnelheid is de absolute snelheid in het universum. Dus als je telepathisch een boodschap wilt overbrengen naar je broer die op de zon staat, dan is je boodschap acht minuten onderweg (150 miljoen kilometer met 300 000 kilometer per seconde). In het geval van de kwantumwereld hebben natuurkundigen er geen twijfel meer over dat instante communicatie tussen meerdere objecten op afstand een algemene eigenschap is. Dat komt omdat ze verstrengeld met elkaar zijn geraakt. Deze eigenschap heet nonlocality en stelt dat twee deeltjes met elkaar in contact kunnen blijven ongeacht hoe ver ze van elkaar verwijderd zijn. Dit is wederom een eigenschap van kwantummechanica dat indruist tegen onze menselijke intuïtie.

5. Quantum tunnelling
Wanneer je een bal een heuvel oprolt moet het voldoende energie gegeven worden om het hoogste punt te bereiken en dan aan de andere kan weer naar beneden te rollen. Wanneer de bal te weinig energie gegeven is, rolt hij logischerwijs weer naar beneden. In de wereld van de kwantummechanica is er altijd de waarschijnlijkheid dat het object spontaan aan de ene kant zou verdwijnen en weer aan de andere kant zou opduiken. Dit zou ook gebeuren als het object te weinig energie zou hebben om de top te bereiken.

Tja, wat kun je hier over zeggen? Niet veel behalve dat we nog weinig weten over hoe de natuur echt werkt. Het wachten is op een theorie die zowel Einsteins relativiteitstheorie als kwantummechanica combineert in één ultieme theorie over de werking van het universum. Het kan nog even duren voordat deze gevonden wordt; ik hoop dat het in mijn leven nog lukt. In de tussentijd ga ik me verdiepen in de biocentrisme-gedachte van Robert Lanza die de mens centraal stelt en daarmee een verklaring geeft voor een aantal van bovenstaande vaagheden, waaronder de tweede waarin de rol van de observant duidelijk een verschil maakt. Wordt vervolgd.

UPDATE JUNI 2024: DE BIZARRE VERSCHIJNSELEN VAN KWANTUM MECANICA UITGELEGD
Ik heb inmiddels een (voor mijzelf) bevredigende verklaring gevonden en deel deze op mijn nieuwe website Free-Consciousness.com:

>>>Finally An Explanation For The Bizarre Phenomena In Quantum Mechanics