Hannibal: De TV-serie – Seizoen 3 (recensie)

Posted on 22 januari 2016 by Jeppe Kleijngeld

Door Jeppe Kleijngeld

Met het derde seizoen van de serie ‘Hannibal’ is er voorlopig een einde gekomen aan de mythologie van Dr. Hannibal Lecter. Over het eerste seizoen in 2013 was ik lyrisch vanwege het voortreffelijke acteerwerk (met name van Hannibal-vertolker Mads Mikkelsen), de oogstrelende visuals en de fascinerende psychologische inzichten die de serie verschafte. Seizoen 2 vond ik beduidend minder, en over het derde seizoen ben ik behoorlijk positief. Het is in ieder geval een waardige afsluiter geworden van de serie.

Het probleem van de serie was altijd dat het een prequel was. En zoals onder meer ‘Star Wars’ aantoonde is het maken van prequels erg lastig. Je loopt als maker het risico het beeld dat de kijker van iets gevormd heeft te veranderen, wat je zeker niet altijd in dank zal worden afgenomen (zie: George Lucas). Daarnaast zijn er harde begrenzingen waar je met het verhaal tegenaan loopt.

In een interview met maker Bryan Fuller, dat hij gaf ten tijde van het eerste seizoen, zei hij dat seizoen 4 ‘Red Dragon’ zou worden, het oorspronkelijke begin* van de Hannibal Lecter mythe, waarin de gevangen Lecter FBI agent Will Graham helpt bij het vangen van seriemoordenaar the Red Dragon. Dat betekent dat Lecter tegen die tijd gevangen gezet zou moeten zijn door Will Graham en Jack Crawford. Seizoen 3 zou dan over de klopjacht moeten gaan.

Maar het commerciële succes van ‘Hannibal’ bleef uit wat wel te verklaren is. Veel kijkers vonden het te gruwelijk (dat het ook wel is) en de dialogen en gebeurtenissen zijn te complex gemaakt. Dat is ook mijn grootste kritiek: de serie is te hoogdravend. Omdat seizoen 4 dus zou uitblijven moest Fuller kiezen voor een andere aanpak. En dat deed hij op verassende wijze. Seizoen 3 bestaat uit twee delen. Deel 1 is het ‘Hannibal in Florence’ verhaal dat chronologisch eigenlijk pas in het allerlaatste boek ‘Hannibal’ verteld wordt. Deel 2 is ‘Red Dragon’ en is het betere deel.

Hugh Dancy keert terug als de door empathie gekwelde FBI-profiler Will Graham

Hannibal The Cannibal serveert in Florence het ene prachtige gerecht na het andere

Hannibal 3 - Mason Verger & Francis Dollarhyde

Met Mason Verger en Francis Dolarhyde a.k.a. Red Dragon heeft ‘Hannibal’ weer voldoende psychopatische creeps in huis gehaald

Wat lezers van het boek, of kijkers van de film ‘Hannibal’ (2001, Ridley Scott) misschien nog wel weten is dat de film vooral draait om innovatieve gorigheid en gruwelijkheid. Dat is hier ook het geval. Vooral het karakter Mason Verger – dat door Hannibal’s toedoen in een rolstoel zit en geen gezicht meer heeft – is afschuwelijk, zowel qua uiterlijk als qua innerlijk. Zo wil de steenrijke varkenshouder zich koste wat het kost voortplanten met zijn zus (‘I might still be packing loads of sperm’). Nasty!

Seizoen 3 is gelukkig weer de oude vertrouwde donkere thriller die het eerste seizoen was met een angstaanjagende vertolking van de Red Dragon door Richard Armitage (‘The Hobbit’). Het boek ‘Red Dragon’ werd al twee keer eerder verfilmd (als ‘Manhunter’ in 1986 door Michael Mann en in 2002 als ‘Red Dragon‘ door Brett Ratner), maar dit is de beste. Er zitten de nodige veranderingen in het verhaal ten opzichte van het boek, maar die voegen echt wat toe in plaats van dat het storend is. Bovendien eindigt het compleet anders met een prachtig laatste intermezzo tussen de centrale personages Lecter en Graham, intellectueel gelijken, maar eentje oppermachtig en de ander zo breekbaar als een porseleinen kopje.

Op een dag zal er ongetwijfeld weer een nieuwe film komen over de charmante kannibaal, maar voorlopig is dit de beste afsluiter die we kunnen wensen.

*Er verschenen in totaal drie boeken van auteur Thomas Harris over de volwassen Hannibal Lecter: ‘Red Dragon’, ‘The Silence of the Lambs’ en ‘Hannibal’. Over zijn jeugd verscheen later het boek ‘Hannibal Rising’. Input uit alle boeken met uitzondering van ‘The Silence of the Lambs’ werd gebruikt om de TV-serie ‘Hannibal’ tot stand te brengen.

De hersenen en creativiteit

Posted on 17 december 2015 by Jeppe Kleijngeld

Quizvraag

Op welke van deze drie plaatjes staat een pagaai?

De kans is groot dat je niet doorhad dat er ‘pagaai’ staat in plaats van ‘papagaai’. Dat komt omdat de hersenen in patronen denken. Nog een voorbeeld, los de volgende opgave op. Je mag alles invullen wat je maar wilt:

12 + 9 =

De kans is groot dat je voor een getal hebt gekozen, zoals 14 of 39, maar waarom niet wasmachine of pizza? Je mocht immers alles invullen. Nogmaals, de hersenen denken in patronen.

Tot slot, dit kun je pirma lzeen wnat het gaat eorm dta de eretse ne lataste lteter amar kpolpen. Oko huiriet bjklit dta ej hreesnen ni paontren deeknn.

De hersenen werken razendsnel, en dat is soms maar goed ook. Wanneer je op safari een leeuw ziet moet je meteen gaan rennen. Als het dan toch een kat blijkt te zijn, is niet erg. Maar we oordelen ook snel in situaties waar dat eigenlijk niet zo handig is. Bijvoorbeeld bij innovatie. Als we daar te snel oordelen is dat zonde.

Innoveren kost moeite. Je wilt zo weinig mogelijk energie besteden. Dat komt omdat we innoveren met ons bewuste brein, en ons bewuste brein heeft maar 60 bits per seconde te besteden. Daarom voel je nu niet je rug terwijl je dit artikel leest. Als je op je rug gaat letten kun je je weer minder concentreren op het lezen. Het onderbewuste verwerkt 11.200.000 bits per seconde. Dat halen robots nog bij lange na niet…

Wanneer je dus bij iemand anders inspeelt op 60 bits, moet je rekening houden met de beperkte capaciteit. Bijvoorbeeld als je informatie deelt, keep it simple. Als je jouw website inricht, licht er dan slechts één product uit en niet 20 tegelijk.

Wanneer je iemand wilt beïnvloeden, moet je juist inspelen op het onbewuste brein. Tim Krul deed dat bij de penaltyreeks tegen Costa Rica. Hij ging steeds wandelen aan de linkerkant van het doel, zodat in het brein van zijn tegenstander het idee werd geprogrammeerd dat de rechterhoek vrij was.

Als je creatief wilt performen heb je die 60 bits per seconde hard nodig, dus dan moet je alle afleidingen verwijderen (internet, telefoons) en helemaal voor het creatieve proces gaan. Je brein heeft een kwartier nodig om in de creatieve flow te komen, dus neem de tijd. Wat je nog meer nodig hebt voor creativiteit is dopamine. De hoeveelheid dopamine neemt na je 30ste echter af. Daarom bereikte veel wereldberoemde artiesten tussen hun 20ste en 30ste hun hoogtepunt, denk aan The Beatles, The Rolling Stones, The Doors en Guns N’ Roses.

Als je ouder bent, zul je cocaïne moeten gebruiken en enorm veel moeten zuipen om datzelfde niveau aan creativiteit te kunnen halen.

De hersenen en effectief werken

Posted on 10 oktober 2015 by Jeppe Kleijngeld

In een recente radiouitzending van NPO’s ‘De kennis van nu’ praatte Coen Verbraak met neuropsychiater, coach en consultant Theo Compernolle.

Compernolle begon zijn loopbaan als kinderpsychiater en promoveerde aan de UvA op onderzoek naar stress bij middelbare scholieren. Tegenwoordig is hij consultant en coach bij onder meer IKEA, de Rabobank, vele ministeries, Heineken en KPN.

De hersenen
Mensen hebben in feite drie hersengedeelten. Dat zijn geen afgebakende gebieden, maar eerder samenwerkende netwerken. Het reflexbrein verwerkt razendsnel informatie zodat we snel acties kunnen ondernemen. Dit brein ligt het dichtste bij dieren en gaat 600 miljoen jaar terug in de evolutie. Met ons nadenkbrein onderzoeken we, reflecteren we en kunnen we objectief onze mening vormen en beslissingen nemen. Het archiveringsbrein gebruiken we om informatie op te slaan in ons zeer uitgebreide geheugen.

Belangrijk om te weten is dat schakelen tussen de breinfuncties energie kost. En elke keer dat je gestoord wordt, of je jezelf afleidt met een mailtje, een app, een post of een tweet, kost je dat veel energie. Bij welk gedrag in de huidige tijd levert dat ineffectiviteit op?

Altijd online zijn
75 procent van de iPads bevatten coli bacteriën die alleen maar van een toilet afkomstig kunnen zijn. Kortom, zelfs tijdens een toiletbezoek zijn mensen tegenwoordig online. En altijd online zijn is bijzonder ineffectief voor de hersenen, aldus Theo Compernolle. Tijdens deze momenten heeft het reflexbrein juist even ruimte nodig om informatie te verwerken. ‘Even niks doen’ is dus zeer effectief, een broodje eten achter het scherm is zeer ineffectief.

Multi-tasken
Mensen kunnen niet multi-tasken, stelt Compernolle, omdat wanneer je brein bezig is met een taak, en je die onderbreekt, deze omschakeling veel energie kost. Continu wisselen tussen e-mail, een stuk schrijven, praten met een collega, bestanden managen in de cloud, en een WhatsApp beantwoorden, kost dus bergen energie.

Slaaptekort
Slaaptekort is ook funest, omdat je archiveringsbrein gedurende de eerste helft van de nacht je ervaringen van de dag verwerkt en het tweede deel van de nacht je dossiers voor de volgende dag voorbereid. De meeste mensen die wakker worden grijpen meteen hun mobiel en gaan Facebook berichten lezen. Daar gaat de goede voorbereiding die je brein voor je had gedaan…

Maak werken plezierig voor het brein
Hoe moet het wel? Verdeel alles in tijdsbrokken. Check pas om 10 uur je mail, en begin de dag met je belangrijkste taak. Dan wordt je zo 50 procent effectiever. Ook social media gebruik moet in brokken. Maximaal 4 keer per dag. Er zijn steeds meer mensen die verslaafd zijn aan social media zoals aan heroïne. De verschijnselen zijn precies hetzelfde, zoals een paniekaanval als je zonder mobiel komt te zitten. Dat komt omdat je voortdurend boodschappen krijgt toegezonden die wel interessant zijn, maar niet relevant zijn voor wat je aan het doen bent.

Als je aan een belangrijke taak begint, zet dan je mail uit, je telefoon uit, hang een bord ‘niet storen’ op voor collega’s (‘om 11:00 ben ik weer aanspreekbaar’) en werk onafgebroken aan je taak gedurende die tijd. Neem daarna een pauze voordat je aan je volgende taak begint. Dit vinden je hersenen fijn en je beloning is: meer effectiviteit.

Deze blog schreef ik trouwens terwijl ik eigenlijk een interview aan het uitwerken was en mijn mail aan het checken. Ik heb zelf nog veel te leren….

Empathie

Posted on 22 juli 2015 by Jeppe Kleijngeld

Sociopathen en psychopaten voelen geen empathie. En als je dat zielig voor ze vindt heb je misschien wel teveel empathie.

Empathie is een emotie. Je voelt met een ander mee. Het is anders dan een rationele gedachte, zoals; ‘ik kan me wel in haar verplaatsen.’

Nog een kenmerk van empathie is dat het in eerste instantie voor het individu gevoeld wordt, en niet voor een groep. Anders zouden de meeste mensen wel meer voelen voor de volken die te kampen hebben met hongernoden en genociden – en die empathie vervolgens omzetten in actie. Empathie begint bij een persoon, en kan vervolgens uitgroeien tot empathie voor de groep waar die persoon tot behoort. Als een olievlek.

Oskar Schindler voelde bijvoorbeeld geen empathie voor het vervolgde Joodse volk in ‘Schindler’s List’. Dat veranderde toen hij het meisje met het rode jasje zag. Daar voelde hij wel empathie voor en dat groeide uit in empathie voor de groep. Toen is hij in actie gekomen.

Dit is een belangrijk gegeven voor bijvoorbeeld politici. Als ze vertellen wat een gewijzigd beleid gaat betekenen voor ‘10.000 Nederlanders’ zal dat in eerste instantie weinig empathie opwekken bij mensen die niet tot die groep behoren. Vertelt hij over het gezin, met een gehandicapte dochter, die moeten rondkomen van een schamele 400 euro, verandert dat.

Ook goede doelen kunnen profiteren voor deze kennis, wanneer ze geld willen inzamelen voor een land of regio. Licht er een individu uit, en er gebeurt wat…

#####################

Dit verhaal kreeg een triest vervolg op 2 september 2015.

Empathie is een emotie die de meeste mensen niet kunnen voelen voor groepen, maar alleen voor individuen. Ik ken iemand die dat wel kan: Loesje. Ze had het al over het helpen van vluchtelingen lang voordat Aylan’s lichaam aanspoelde op een Turks strand.

De meeste mensen, waaronder ik, zijn meer zoals Oscar Schindler, die in eerste instantie niets deed om het joodse volk te helpen totdat hij medelijden voelde voor het meisje in de rode jas, en door haar met de hele groep waar ze tot behoorde.