Categorie archief: Psychologie

5 mindfulness trucs om je bij de les te houden

Posted on by Jeppe Kleijngeld

Mindfulness, ook wel aandachtstraining genoemd, is een methode om in het hier-en-nu te blijven zodat je het leven veel intenser beleeft. Door optimaal bij jezelf te blijven, kun je ook gemakkelijker keuzes maken, grenzen stellen en betere prestaties leveren in werk en sport.

Ik ben persoonlijk een enorme dromer. En hoe lekker dromen ook kan zijn, het is soms wel handig om mijn aandacht op het moment te richten. Ook kunnen gedachten me soms volledig opslokken. Dit heeft iedereen wel op momenten. Stel je voor dat je slaande ruzie met je partner hebt gehad en vervolgens op een prachtig strand gaat zitten. Ook al bevind je je dan in een oase van rust, toch ben je eigenlijk ergens anders. Je wordt volledig in beslag genomen door al je gedachten en gevoelens over wiens schuld het is (allemaal de ander natuurlijk) en wat je zou willen zeggen. Op zulke momenten kan mindfulness bijzonder handig zijn.

Een bijkomend voordeel is dat je het overal kunt toepassen. In de rij voor de kassa van de supermarkt, op je werk voordat je tijdens een vergadering het woord neemt, of in de file op weg naar huis. Hieronder 5 mindfulness trucjes die zeer makkelijk uit te voeren zijn, maar waarmee je wel grote resultaten kunt halen.

1. Tel je ademhalingen
Wanneer je erg druk in je hoofd bent, kan deze techniek je weer terug op aarde brengen. Adem diep in door je neus en laat je adem er via je mond weer uit. Doe dat tien keer en tel in je hoofd mee (21 t/m 30). Herhaal deze oefening een paar keer. Je zult zien dat je al vrij snel de tel kwijt raakt zodra er een gedachte je hoofd binnenkomt. Maar oefening baart kunst. Na een tijdje zul je je beter kunnen concentreren.

2. De vijf seconde pauze
Er zijn van die dagen dat je continu aan het rennen en vliegen bent, en nauwelijks tijd hebt een broodje te eten. Op zulke dagen komt vooral de vijf seconde pauze van pas. Adem heel diep in en heel rustig uit. Focus je even puur op deze ademhaling. Dit helpt je bewust te maken waar je nu eigenlijk mee bezig bent, en het komt je efficiency zeker ten goede.

3. Even aarden
Aarden betekent even contact maken met de grond onder je lichaam. Of je nu staat, zit of ligt, je kunt altijd aarden door even bewust te voelen dat je naar de grond wordt getrokken door een onzichtbare kracht. Dit is bijvoorbeeld handig als je voor een groep gaat staan bij een presentatie, of als je even op bed ligt uit te rusten.

4. De zintuiglijke ervaring
Een hele mooie oefening is om je te concentreren op slechts één van je zintuigen. Ik doe dat vooral vaak met gehoor. Dit brengt me direct in het hier-en-nu, en levert me bovendien hele interessante bewuste ervaringen op. Je gaat nieuwe prikkels ervaren als je dit vaker doet.

5. Afstand nemen van gedachten
Als er veel gedachten in je hoofd komen, kan dat je aandacht enorm afleiden van wat je aan het doen bent. Op momenten dat je je rustig voelt, kun je jezelf beschouwen als het oog van een tornado. De gedachten zijn de winden die je steeds verder meevoeren. Beschouw je gedachten daarom als binnendringers. Observeer ze bewust als ze binnenkomen, neem er afstand van en zie ze weer vertrekken. Belangrijk hierbij is te beseffen dat je niet je gedachten bent. Je bent wat je kernwaarden zijn, wat jij belangrijk vindt in het leven. Je gedachten hoeven daar helemaal niks mee te maken te hebben.

Als Anakin Skywalker braaf zijn mindfulness oefeningen had gedaan was hij niet verandert in Darth vader. Nu moet hij zijn ademhalingstraining wel doen.

Had Anakin Skywalker nou maar braaf zijn ademhalings- oefeningen gedaan…

Hannibal: De TV-serie (recensie)

Posted on by Jeppe Kleijngeld

Door Jeppe Kleijngeld

Seriemoordenaars en psychopaten zijn in trek sinds Dexter. Maar nu deze hitserie op zijn einde loopt, vonden verschillende producenten het tijd worden om twee van de beruchtste killers van het witte doek maar eens naar het kleine scherm te halen. Norman Bates (Psycho) mocht opduiken in Bates Motel en Hannibal Lecter (The Silence of the Lambs) in Hannibal de TV-serie. In beide gevallen betreffen het prequels.

In Hannibal volgen we speciaal FBI-medewerker Will Graham. Deze profiler heeft zoveel empathie dat hij zich geheel kan verplaatsen in de geesten van seriemoordenaars. Jack Crawford, hoofd van de FBI’s afdeling voor gedragswetenschappen, neemt Graham mee door het land om seriemoordenaars op te sporen, maar vreest voor zijn mentale welzijn. Daarom schakelt hij de briljante psychiater Dr. Lecter in die Graham mentaal gaat begeleiden.

Hannibal is gebaseerd op personages uit het eerste boek uit de Hannibal-serie Red Dragon. Kenners van de Harris boeken zullen dan ook zeker dialogen herkennen uit dit werk, maar ook uit de andere delen van de reeks is geput om de mythologie van Dr. Lecter vorm te geven. Zo is de verminking, waarbij er van een slachtoffer een engel is gemaakt door zijn longen als vleugels uit te klappen, afkomstig uit het boek Hannibal.

Mads Mikkelsen zet op formidabele wijze de culinaire kunstenaar Hannibal neer.

Mads Mikkelsen zet op formidabele wijze de culinaire kunstenaar Hannibal neer.

Ik was in het begin nogal sceptisch over deze serie. De inferieure eerdere sequels en prequels (Red Dragon, Hannibal & Hannibal Rising) op dat punt hadden mijn honger voor meer Hannibal Lecter al gedempt. Toen ik echter zag dat Mads Mikkelsen de rol van de beruchte psychopaat vertolkte werd mijn interesse toch gewekt. Ik heb de carrière van Mikkelsen gevolgd sinds ik hem zag in Pusher II op het International Film Festival Rotterdam in 2005. Een briljant acteur. Als iemand het zou kunnen flikken was hij het wel.

Bovendien is het concept van een serie over Hannibal in de jaren dat hij nog actief is als werkend massamoordenaar en psychiater een buitengewoon fascinerend idee. Maar alles valt of staat met de uitvoering. En gelukkig kan ik meteen melden dat die uitermate geslaagd is. Niet direct in het begin overigens. De eerste vier afleveringen van de 13 zijn behoorlijk zwak, vooral omdat er daarin geen aandacht wordt besteedt aan de karakterisering van het personage Hannibal.

Ik vreesde dus dat ze het verknald hadden, maar alles komt goed. Meer dan goed zelfs. Hannibal is bij vlagen briljante televisie. De show kruipt langzaam onder je huid en blijft daar vervolgens nog heel lang nasidderen, het effect dat de beste televisieseries – zoals Twin Peaks – kunnen hebben. Hannibal is een unieke combinatie geworden van enge, intelligente, fascinerende en baanbrekende televisie.

'Hannibal' is visueel prachtig met onuitwisbare indrukken van grafische horror.

‘Hannibal’ is visueel prachtig met onuitwisbare indrukken van grafische horror.

Het baanbrekende zit hem in de opbouw en structuur van de show. Lang niet alles wordt weggegeven, maar je wordt als kijker juist uitgedaagd om zelf te ontdekken wat de motivaties van de personages zijn. Daarbij voorzien de schrijvers je via de personages van fascinerende psychologische inzichten, die je kunt gebruiken om een majestueuze puzzel te leggen die nooit klaar is. Daarbij gaat het niet om wie de gezochte seriemoordenaars zijn – die worden meestal vrij snel en gemakkelijk gevonden – het gaat om wat de menselijke geest nou écht drijft. Als kijker wordt je dus ook een soort profiler, een sublieme zet van de makers.

Het grootste mysterie bij het psychoanalyseren is Hannibal zelf. Je leert hem gaandeweg het eerste seizoen kennen, maar een behoorlijk deel van zijn karakter blijft gesloten zodat je als kijker kunt blijven interpreteren wat hij wel en niet is. Hannibal wordt gedefinieerd door zijn acties. Er komen dingen op zijn pad, en hoe hij hier steeds mee om kiest te gaan bepaalt wie hij is. Je leert hem kennen, maar hij blijft toch steeds verassen. Fantastisch.

Gelukkig hebben de schrijvers ook geen ‘bovennatuurlijk’ personage van Hannibal gemaakt, zoals in de eerdere vervolgen. Als actieve seriemoordenaar is zijn grootste uitdaging om zijn misdaden te verbergen voor justitie en daarin schept hij een duivels genoegen. Lecter speelt een groots spel waarin hij zich roert in de wereld van de FBI, psychotherapie en collega seriemoordenaars. Maar niet alles gaat voortdurend van een leien dakje. Hij is gewoon super slim en, zoals een echte psychopaat betaamt, zoekt hij het gevaar graag op.

Mads Mikkelsen zet de rol op uiterst subtiele wijze neer. Hij doet vaak heel weinig, anders dan Anthony Hopkins die voortdurend in onbeteugelde psycho modus zat. Maar dat was ook een Hannibal Lecter die al gepakt was. Mikkelsen toont de modus operandi van de nog onontdekte Lecter, en daar past zijn subtiliteit uitstekend bij. Bovendien gaat er een grote intelligentie schuil achter zijn indringende ogen. Bij ieder woord dat hij zegt, hang je als kijker aan zijn lippen. Naast het briljante spel van Mikkelsen, zet Hugh Dancy op indrukwekkende wijze de getergde Will Graham neer. Laurence Fishburne vult de cast mooi aan. De rasacteur is energieker dan ooit en weet van de -normaal toch wat saaie- Jack Crawford een memorabel personage te maken.

Een briljant aspect van The Silence of the Lambs was dat er naast Lecter een andere angstaanjagende seriemoordenaar in het spel zat in de vorm van Buffalo Bill. Hannibal zit vol met dergelijke donkere geesten. De moordscènes die Will onderzoekt, zijn de meest creatieve en macabere ooit op film vastgelegd. In tijden waarin we aan steeds meer gruwelijkheid en horror gewend zijn, verdient Hannibal een groot compliment voor de wijze waarop het op momenten écht angstwekkend weet te zijn. De onheilspellende dromen van Will, de lugubere moorden en de spookachtige locaties maken de serie onvervalst griezelig. Vooral de aflevering waarin een meisje met het syndroom van Cottard (neurologische aandoening, waardoor ze de waan heeft dood te zijn) op moordpad gaat is doodeng.

Het einde van de serie is op een vreemde manier bevredigend en maakt hongerig naar meer. En dan vooral meer van Mikkelsen’s Lecter. Jazeker, de Deense acteur maakt er echt zijn personage van. En dat is meer dan indrukwekkend als je in de voetsporen van Anthony Hopkins treedt. Een oude passie van mij is met Hannibal weer aangewakkerd. De passie voor briljante seriemoordenaars en compleet gestoorde geesten. En daarvoor ben ik de makers van Hannibal bijzonder erkentelijk. Kom maar op met seizoen 2!

Borderline, ouderschap en vooroordelen

Posted on by Jeppe Kleijngeld

Gastpost door Loesje Kleijngeld

Loesje schreef deze blog in reactie op de stigmatisering van personen met borderline. Ze reageerde specifiek op deze blog, maar het had ook net zo goed een andere kunnen zijn. Het stigmatiseren van personen met borderline persoonlijkheidstoornis gebeurt helaas nog overal.

Beste,

Een goede hulpverlener gaat er mijns inziens altijd vanuit dat hij nog lang niet alles weet, dat er nog veel te leren valt en dat er nuances bestaan. Een goede hulpverlener is nieuwsgierig naar ontwikkelingen op zijn vakgebied en bovenal (!!!) heeft hij respect voor zijn cliënten.

U heeft ervaring en u heeft de basisproblematiek van mensen met borderline goed op een rij. Ook weet u het prikkelend op te schrijven. Daar is mijns inziens ook alles mee gezegd.

Allereerst. Wat is uw motivatie geweest bij het schrijven van deze blog? Het is geen verhaal waar iemand mee aan de slag kan, op een positieve manier. Zelfs de kinderen van ouders met borderline niet.

Aan de mensen die van streek zijn geraakt door het lezen van dit artikel, wil ik graag het volgende mededelen: Er wordt steeds meer bekend over de werking van de hersenen. Behandelingen worden steeds beter. Vroeger wist men niet goed wat er aan borderline te doen was, met alle gevolgen van dien, voor de persoon met borderline en voor de direct betrokkenen.

Borderline heeft kenmerken waarin elke persoon met borderline zich in meer of mindere mate kan herkennen. Niet elke ‘borderliner’ heeft last van ieder kenmerk. Het kan ook zijn dat iets een tijdje speelt en dan weer een (lange) periode niet.

Belangrijk is dat er aan borderline kan worden gewerkt. Heel hard gewerkt. Daar is hulp bij te krijgen, steeds betere. Hoe hard iemand wil en kan werken, dat ligt aan de persoon zelf. Het is een confronterende, lange, pijnlijke, eenzame, droevige weg. Maar het leven kan er beter op worden. Veel beter. Voor jezelf en voor je omgeving.

Heb je last van borderline en wil je gelukkiger worden en dat je omgeving gelukkiger wordt, dan zul je altijd weer bij moeten schaven. Altijd bijsturen. Dwz, steekt iets de kop op wat je nog niet onder de knie hebt, dan ga je opnieuw aan de slag dmv therapie, praten, lezen, leren, werken. Zie het maar als een leven lang studeren.

Borderline is rot, heel rot. Maar als je leert hoe je er (meer) grip op kunt krijgen, dan is het niet meer zo’n monster. Het is een hele verantwoordelijkheid, waar je niet om hebt gevraagd. Maar zo is het leven.

Houd het klein, kies waar je aan wilt werken, ga ervoor, ploeter en dan….succes!! Geniet, wees trots en dan ga je weer een stapje verder. Als je dat doet (en een goede therapeut leert je hoe het moet), dan wordt je een rijker mens.

Perfect wordt het niet. Maar dat geldt voor iedereen. Probeer van het leven te genieten en tegelijkertijd aan jezelf te blijven werken, zodat de generatie na jou misschien niet meer zo hard hoeft te knokken.

Terug naar Henk. De mensen die op uw blog afkomen zijn zoekende en daarmee kwetsbaar. U bent hulpverlener, dus dat weet u. Het verbaast mij dan ook dat u op zo’n stellige en minzame manier schrijft over de problemen van uw doelgroep. U zegt hulpverlener te zijn, maar u pretendeert dat er niets te helpen valt. Borderline is (zo stelt u) immers hopeloos. Zelfs als iemand u schrijft wel degelijk succes te hebben geboekt, dan doet u dit snel af als dat er wel geen sprake van ‘echte’ borderline zal zijn.

Ik vind het heel (!!) erg dat er nog altijd zoveel hulpverleners bestaan die hun eigen gelijk en ego belangrijker vinden dan het welzijn en de vooruitgang van de patiënt. Dit is superschadelijk en staat de ‘evolutie’ van therapieën in de weg.

Aan alle borderliners: Aan borderline valt te sleutelen. Echt. Enne…je bent geen monster hoor, je hebt gewoon heel erg veel pech.

Liefs, Loesje

Deel 2

Goede avond,

Bedankt voor de reacties. Ter verduidelijking: Ik ben zelf een ‘ernstige borderliner’. Ernstig, daar is geen twijfel over mogelijk. Ik heb echter, door bijna twee decennia ploeteren, stabiliteit bereikt, lastige eigenschappen en gedragingen de kop ingedrukt en zeer, zeer veel (zelf-) inzichten vergaard. En ik ben nu moeder.

Ik ben echter niet klaar. Als (ernstige) borderliner ben je helaas nooit klaar. Zoals ik al zei is het een kwestie van bijschaven en hard werken. Het moederschap is en blijft voor mij inderdaad een nieuwe uitdaging. Een mijnenveld vol risico’s tot oude gedragingen. Maar met goede wil en introspectie, kom je ver.

Mijn punt: Borderliners zijn mensen. Zijn moeders. Zijn vrouwen ( of mannen) met gevoel. Sommige zijn niet in staat tot zelfinzichten, zelfkritiek, sommigen zijn intelligent, sommige niet, sommige willen vechten, andere niet. Dit laatste is niet anders dan bij mensen zonder borderline. Er bestaan goede en slechte ouders, luie, egoïstische, lieve, zorgzame.

In de psychologie heb ik eigenlijk nooit zo erg gehoord van ‘ernstige borderliners’. Wel van: ‘persoonlijkheidsstoornis-… met borderline trekken’ en van ‘borderline persoonlijkheidsstoornis’. En dan zijn er ook nog de ‘gewone’ mensen met borderline trekken.

Mocht u twijfelen: menig psychotherapeut/psychiater/psycholoog heeft mij als borderline persoonlijkheidsstoornis gediagnosticeerd. In mijn zoektocht naar verbetering heb ik er heel wat gekend. Er is mij echter ook door menig psych respect toegekend door de ‘vastberadenheid en mijn vermogen tot introspectie en het feit dat ik zo’n ander mens heb weten te worden’. Bijna borderliner-af dus. Helaas sta ik in de opvoeding van mijn dochter opnieuw zelf in de kinderschoenen. Ik moet het rad opnieuw uitvinden. Wat overigens voor alle ouders geld.

Ik ontken niet de problemen en vreselijke effecten die borderline op kinderen kan hebben en meestal heeft. Ik ontken ook niet dat het een zeer serieuze beslissing is, die niemand en al helemaal een borderliner niet, licht mag nemen.

Ik wil alleen zeggen dat borderliners mensen zijn. Dat borderliners wel degelijk naar zichzelf kunnen kijken, mits ze de intelligentie bezitten, de juiste hulp krijgen en willen. Ik wil u erop wijzen dat u zelf waarschijnlijk een versmald beeld hebt gekregen door uw ervaringen. Uw ervaringen zijn reëel en uw zorg is terecht, alleen uw manier van benadering niet. Er zijn in inmiddels zoveel therapieën, er zijn zoveel mensen en zoveel soorten borderliners.

Het opzetten van een blog als deze brengt een verantwoordelijkheid met zich mee. Mijns inziens is uw tekst echter ontmoedigend (al is dat vast ook uw bedoeling), eenzijdig en grenst aan discriminatie.

Borderline is een ziekte. Ook borderliners hebben het recht op kinderen. Ze dienen dan echter wel hun verantwoordelijkheid te nemen. Er bewust voor te kiezen (en blijven kiezen) dat de ruimte voor ‘de borderline- gevoelens’ gestructureerd moet worden, op momenten dat het kind er niet is. Dat er ongelooflijk hard gewerkt moet worden en dat er al bergen zijn overwonnen VOOR de keuze een kind te verwekken. Et cetera. Maar niettemin is het niet aan u om over zo een persoonlijk, wezenlijk en pijnlijk iets heen te walsen zoals u mijns inziens doet in uw tekst. Het is kwetsend, bevooroordeeld en schadelijk.

Ik houd het hier verder bij, ik heb mijn aandacht weer nodig voor mijn kind en mijn borderline.

Het beste, Loesje

Icon 5 - Signature

Levenslust

Posted on by Jeppe Kleijngeld

Komt het ooit nog goed? Ik weet nu pas wat het betekent om verloren te zijn. Niet dat ik het ben (nog niet in elk geval), maar ik begrijp het concept nu heel goed.

Een jongen uit de straat wilde niet meer leven. Hij lijdt aan ADHD. Nu is die aandoening behoorlijk aan inflatie onderhevig, maar het kan echt een ramp zijn. Stel je voor dat je geen enkel gesprek kunt volgen omdat je hersens niet meewerken en dat je zelfs je oude opoe niet kunt bijbenen. Dat alles wat je onderneemt uitloopt in compleet falen en bittere mislukking. Dat is klote. Echt klote.

Nee Jeppe, nu niet meteen in praktische, oplossingsgerichte modus schieten. Natuurlijk is het belangrijk om in een dergelijk geval kleine successen te vieren, maar in dit essay, wil ik puur stilstaan bij ‘het verloren zijn’ en hoe het voelt om altijd in alles te mislukken. Het leven is een groot spel met torenhoge inzet. Daar kom ik steeds meer achter. Het kan zo snel voorbij zijn, en er kan zoveel misgaan… Wanneer ik er soms zo naar kijk, begrijp ik niet hoe iemand het nog trekt…

Want het is niet niks wat je allemaal voor elkaar moet boksen om echt gelukkig te zijn. Je moet gezond zijn en fysiek in balans blijven. Je moet vrienden en familie hebben waarmee je iedere week opnieuw gezellige, sociale dingen onderneemt. Je moet intellectueel uitdagend werk hebben dat ook nog goed betaalt. En je moet ook spiritueel en seksueel nog eens aan je trekken komen. Dit nog even los van de gigantische levensvragen (en doodsvragen) die een mens kunnen overweldigen.
Levenslust

Voor veel mensen is dit geen geringe opgave. Bij mij zit op sociaal vlak het grootste knelpunt, maar dit ervaar ik niet als groot probleem. Ik heb allereerst een fantastisch gezin, en ik heb soms even tijd alleen nodig om m’n energie op te laden. Maar stel nou dat het op alle vlakken (fysiek, sociaal, intellectueel, seksueel, spiritueel) echt slecht gaat, wat dan? Kan iemand je dan nog met een strak gezicht vertellen ‘dat het wel goed komt’? Voor sommige mensen is het keihard werken om er nog wat van te maken. En dan nog is het maar de vraag of het lukt. Geluk is verre van vanzelfsprekend, zelfs in onze maakbare samenleving.

Daarom vind ik het heel begrijpelijk wanneer iemand zichzelf van kant wil maken. Dit leven is een taaie rit en ik heb respect voor iedereen die de strijd aangaat. Ook als je die strijd uiteindelijk verliest kun je rekenen op mijn waardering. Niet dat ik hier zelfmoord wil promoten. Je moet er altijd het beste van proberen te maken, al is het voor je familie. Mijn punt is dat sommige mensen die niet eens hebben.

Een toepasselijke afsluiting vind ik de vaste proost van het personage James Darmody uit de serie Boardwalk Empire: ‘op de verlorenen’ (‘to the lost’). Dat jullie de weg weer terug mogen vinden, waar naar toe dan ook.