De wijsheid van Socrates

Posted on 1 februari 2015 by Jeppe Kleijngeld

Mensen weten helemaal niks. Ze denken alleen veel te weten.

In het oude Griekenland – in Athene om precies te zijn – liep er dagelijks een eigenaardig mannetje op straat iedereen vragen te stellen over uiteenlopende onderwerpen. Dat iemand dat doet is bijzonder. Mensen stellen elkaar eigenlijk heel weinig vragen. De meeste mensen vinden het fijner om aan het woord te zijn. Luisteren kost ze veel moeite.

Het vragen stellende mannetje heette Socrates (ca. 469 v.Chr. – 399 v.Chr.) en hij is één van de grondleggers van de filosofie. Filosofie betekent zoiets als ‘liefde voor de wijsheid’. Een passende definitie is: ‘Filosofie is het nadenken over het denken zelf en over het object van het denken. Meer concreet kan men zeggen dat de filosofie zich bezighoudt met vragen die door de wetenschap niet kunnen worden beantwoord of niet eens worden gesteld, zoals bijvoorbeeld de meest fundamentele vraag waarom er iets bestaat en niet veeleer niets.’

De meeste mensen die iets weten vragen niet verder, terwijl naar wij als mensen onmogelijk alles al kunnen weten over iets. Zelfs als we de feiten hebben kunnen we ons afvragen of de realiteit die we ervaren wel echt is. Kunnen we 100 procent aannemen dat het klopt dat wat onze zintuigen ons vertellen wat waar is? Nee, natuurlijk niet. Daarom is het nuttig en terecht om vragen te blijven stellen, ook al wordt dat vaak – zoals ook in het geval van Socrates – als bijzonder irritant ervaren.

Een vriend van Socrates bezocht het onfeilbare orakel van Delphi en vroeg haar: ‘Is er iemand wijzer dan Socrates?’ Het antwoord van het orakel was: ‘Nee, er is niemand wijzer dan Socrates.’ Toen Socrates dit hoorde van zijn vriend was hij verbaasd. Er waren toch zoveel mensen rondom hem met onuitputtelijke kennis? Maar jaren later begreep hij wat het orakel had bedoeld. Wijsheid is niet het kennen van zoveel mogelijk feiten, althans zaken die men voor feit aanneemt. Het is juist alle kennis ter discussie stellen om zo te komen tot steeds nieuwe inzichten over het leven en de wereld om ons heen. Socrates bezat die wijsheid. Hij was geen geleerde met een enorm ego die ermee pochte de wijsheid in pacht te hebben. Wat hij deed was vragen stellen. En dat is de les die hij voor ons heeft achtergelaten: ‘I know that I know nothing’. Dus stel veel vragen en blijf ze stellen.

Warrior (a poem written while stuck in traffic)

Posted on 27 januari 2015 by Jeppe Kleijngeld

I am an editor, a poet, a writer, a saint…
A killer and a traveler, a jack of all trades.
Through fire and wood, I make it all alone.
Never complaining, never bitching, never moan.
How can I succeed in life? By never giving in.
Screw this traffic jam. I take the long road.
If this is real than I best not float.
But floating we all must, so bring it on tonight.
How can we survive if we do not fight?
I’m almost there, so don’t despair.
Try to make it elsewhere and see if I care.
Don’t let go what you cannot see.
Those things you’re saying, they’re really not me.

See also: A sorry excuse

The Second Machine Age

Posted on 25 januari 2015 by Jeppe Kleijngeld

Het gebeurt zelden dat ik een business boek twee keer lees, of luister. Maar er zijn uitzonderingen, zoals ‘The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies’ door Erik Brynjolfsson and Andrew McAfee.

Fascinerend is de visie van deze schrijvers op de huidige tijd. We voelen het al langer, er is iets gaande en dat heeft niet alleen met de vele economische crises van de afgelopen jaren te maken. Volgens de auteurs van dit belangrijke boek staan we op het punt science fiction gebied te betreden.

Wanneer je de ontwikkeling van de mensheid uittekent krijg je een hele vlakke lijn te zien die duizenden jaren lang slechts heel geleidelijk stijgt. Grote gebeurtenissen, zoals oorlogen, het ontstaan van religies en beschavingen, ontdekkingsreizen, nieuwe handelsbetrekkingen, en het ontstaan van landbouw hebben de lijn slechts zeer beperkt doen stijgen. Toen halverwege de 18de eeuw ging die lijn opeens als een raket omhoog. Wat er toen speelde? De industriële revolutie vond plaats – het eerste machine tijdperk – en de mensheid werd opeens op rap tempo de moderne tijd in gelanceerd.

Het was specifiek de uitvinding van de stoommachine die ervoor zorgde dat vooruitgang een enorme vlucht nam. De mensheid was altijd afhankelijk geweest van spierkracht van mens en dier om dingen gedaan te krijgen en was nu in staat massaal energie aan te wenden om massaproductie in fabrieken mogelijk te maken, steden te bouwen, containerschepen de oceanen op te sturen en zware treinen te laten rijden.

We staan nu op het punt het tweede machine tijdperk in te gaan. Maar waar het vorige tijdperk van grote vooruitgang de revolutie op fysiek gebied plaatsvond is dat nu op het gebied van denkkracht. Computers waren lange tijd belachelijk slecht in heel veel taken, maar ze worden nu heel snel beter in het meest complexe reken- en interpretatiewerk, taal en communicatie. Samen met grote vooruitgang op andere technologische gebieden – zoals een nieuwe generatie geavanceerde super robots – gaan deze computers zorgen voor een revolutie in de manier waarop we de wereld vorm gaan geven.

Een demonstratie van de groeiende super denkkracht van computers gaf IBM’s super computer Watson toen hij de kampioenen van de Amerikaanse kennisquiz Jeopardy versloeg in 2011.

Dit is indrukwekkend, vinden de auteurs, maar slechts een heel klein begin van wat ons te wachten staat. De lijn die de afgelopen 200 jaar geleidelijk steeg staat op het punt de lucht in te schieten. Het zijn opwindende tijden om in te leven.

Waarom gebeurt dit nu? Omdat we op de tweede helft van het schaakbord zijn belandt.

Postcode Loterij: De ultieme perverse opzegprocedure

Posted on 18 januari 2015 by Jeppe Kleijngeld

Heeft u weleens uw deelname aan de Postcode Loterij opgezegd? Moet u eens doen, is erg grappig. De hele procedure lijkt wel een parodie op een opzegprocedure van de Postcode Loterij. Het begint allemaal met het opvoeren van alle goede doelen die ze ondersteunen:

Schuldgevoel
Opzeggen wordt direct gekoppeld aan goede doelen, alsof je de Postcode Loterij nodig hebt om goede doelen te steunen. Hierboven staat letterlijk dat als je de loterij opzegt, je ook stopt goede doelen te steunen. Kortom, je laat de goede doelen gewoon vallen. Lul.

Zie daarnaast ook het citaat van deze oud-winnares: ‘Fijn dat je bij de Postcode Loterij samen wint, want zo valt niemand buiten de boot.’ Juist bij de Postcode Loterij vallen mensen buiten de boot omdat niet iedereen meespeelt.

Fears and Greeds
Ik heb wel eens eerder geschreven dat de Postcode Loterij op slinkse wijze gebruik maakt van marketing ‘fears’. Stel dat de loterij in jouw straat valt en jij geen loten hebt… Die angst is een enorme prikkel voor mensen om loten te kopen, ook al kunnen ze het niet veroorloven. Mensen vinden het extreem belangrijk wat hun buren doen. Daar op deze manier misbruik van maken is pervers. In de opzegprocedure maken ze nog even op verbijsterende manier gebruik van deze ‘fear’.

Dat ze echt je buren erbij halen kon ik echt bijna niet geloven. Ze schamen zich dus niet eens voor hun aanpak. Daarnaast doen ze het lijken alsof je echt een kans hebt een groot geldbedrag te winnen, terwijl de realiteit is dat je alleen kaartjes voor musea wint en ijsjes van Ben & Jerry’s. Ieder rationeel denkend mens weet dat je veel eerder gediagnostiseerd wordt met terminale kanker, dan dat je de loterij wint. En toch komen ze hiermee aanzetten:

‘Blij dat we niet opgezegd hebben’. Menen jullie dit?

Conclusie, van deze procedure kan iedere marketeer wat leren, maar om het te kopiëren moet je wel enorm schaamteloos zijn. Ik vind dat de overheid het gokken op basis van postcode meteen moet verbieden. Mensen met een laag inkomen en dito IQ worden nu verleid mee te spelen terwijl ze dit niet kunnen veroorloven. Maar ja, met VVD in het kabinet zal dit verbod er niet komen, en kan de Postcode Loterij lekker doorgaan met hun perverse praktijken.