Een gunter met overtuigingen (over Ready Player One & geloof)

‘Ready Player One’ is nu verfilmd door Steven Spielberg

Een gunter is een popcultuur-specialist die de virtuele wereld Oasis afzoekt naar clues om de grootste easter egg jacht aller tijden op te lossen. De ontwerper van de Oasis, James Halliday, heeft voor zijn dood aanwijzingen in de Oasis verstopt die allemaal te maken hebben met zijn fascinatie voor jaren 80’ videogames, films en popmuziek. Wie als eerste drie sleutels kan vinden en drie poorten kan openen, wint Halliday’s enorme fortuin én krijgt controle over de Oasis. De eenzame en talentvolle gunter Parzival vindt de eerste sleutel. Maar de concurrentie van mede-gunters en evil corporation IOI (Innovative Online Industries) zal moordend blijken. Kan Parzival de heilige graal ontdekken voor zijn medespelers dat doen?

Het met popcultuur overladen science fiction boek Ready Player One van Ernest Cline – het vermakelijkste boek dat ik in tijden gelezen heb – zit helemaal volgestouwd met verwijzingen naar jaren 80’ games, computersystemen, films en rockbands. Zoals wel vaker in boeken uit dit genre is de toekomstige aarde veranderd in een dystopia. De grondstoffen zijn bijna op, er is voedseltekort, overbevolking en het klimaat is katastrofisch veranderd. De enige uitvlucht van de meeste mensen is de virtuele wereld die über geek Halliday voor ze geschapen heeft.

Zoals de karakters in Tarantino films, laten de personages in Ready Player One zich volledig leiden door popcultuur in plaats van door God of een erecode. Dit is Amerikaans nihilisme ten top. Het boek begint zelfs met de statement van hoofdpersonage Wade Watts (avatarnaam Parzival) dat God een verzinsel is, dat het leven geen betekenis heeft, en dat al het bewijs er op duidt dat er niks is na de dood. Het enige wat het leven zin geeft is zoveel mogelijk trivia-kennis opdoen en game skills verwerven, om zo een kans te maken om Halliday’s ultieme easter egg te vinden.

Ik zou in zo’n wereld vanzelfsprekend ook gunter worden. Eigenlijk ben ik al een soort gunter in de huidige wereld, alleen is mijn specialisme eerder de jaren 90′. Alleen ben ik geen nihilist. Niet dat ik geloof in een God die boven alles staat, maar eerder in God zoals Spinoza en Einstein haar/hem zagen. Alles is in God. Het universum is geen machine die uit losse onderdelen bestaat, maar eerder een grote gedachte met bewustzijn als primaire basis. Omdat we allemaal onlosmakelijk onderdeel zijn van dit universum – en geen toevallige samenraapsels van moleculen die als levende systemen functioneren – heeft het leven wel degelijk betekenis en is absolute dood niet mogelijk.

Het nihilistische paradigma uit Ready Player One – en op dit moment nog het dominante wereldbeeld – hangt mogelijk samen met een dystopische toekomst. Stel, dat je leven in feite geen zin heeft, dat ons bestaan op puur toeval berust, dan heeft het ook geen zin om te bouwen aan een duurzame toekomst. Je kunt stellen dat het in onze genen zit gecodeerd om ons nageslacht te beschermen en dat dit de enige reden is om de wereld te redden. Maar toch verklaart dit niet waarom de meeste mensen niet vele malen egoïstischer zijn. Sowieso zou iedereen zonder kinderen volkomen lak moeten hebben aan alles wat hem niks oplevert. Je leeft maar één keer, toch?

Dat is in elk geval het uitgangspunt van de vijfde revolutie: de acceptatie dat ons eigen bewustzijn ‘slechts’ het resultaat is van miljarden neuronen die elkaar kleine stroomstoten geven. Natuurlijk heeft Dick Swaab in vele opzichten gelijk als hij zegt: ‘wij zijn ons brein’. Dat zijn we grotendeels ook. Maar is dit complexe orgaan puur het gevolg van toeval en blinde evolutionaire processen? Daar bestaat bij veel wetenschappers op de achtergrond twijfel over. Ons goldilocks universum zit veel te ingenieus in elkaar om zonder enige geestelijke vermogens ontstaan te zijn, en kwantummechanica heeft laten zien dat alles wat wij als ‘echt’ beschouwen niet echt kan zijn. Objecten komen wel voor in onze realiteit, maar leiden geen onafhankelijk bestaan los van interactie met andere objecten en levende wezens als bewuste waarnemers. Het universum is dus geen lege container vol ruimte waar her en der wat objecten in rondzweven, maar een oceaan van energie die alleen bestaat uit interacties.

Als we niet de kant op willen van Ready Player One hebben we een ander wereldbeeld nodig dan het paradigma waar de neurorevolutie op aanstuurt. Hopelijk is het nog niet te laat om in te zien dat we meer zijn dan de som van onze delen en dat er zelfs een hoger doel bestaat. De online popcultuurwereld uit Ready Player One mag overigens wel één-op-één gekopieerd worden naar onze toekomst. Met mijn nutteloze film feitenkennis en game skills zit het wel snor, en dus is een hoge status als gunter voor mij verzekerd.

Advertenties

De volgende evolutiesprong: de mens als overgangssoort

Veel mensen vrezen dat de mensheid, levend in een wereld vol oorlogen, vervuiling en overbevolking, op rampspoed afstevent. En daar lijkt het ook op. Maar is het onomkeerbaar? Futuriste Barbara Marx Hubbard ziet de mogelijkheid om een doorstart te maken voor de mensheid. In de documentaire Visions of a Universal Humanity onderzoekt ze met verschillende visionairs, zoals natuurkundige Freeman Dyson, celbioloog Bruce Lipton en ruimtevaartexpert Rick Tumlinson, hoe deze positieve ommekeer eruit zou kunnen zien.

Aan de basis van de transformatie staat bewustzijn. We hebben de afgelopen eeuwen geleefd in een illusie van afscheiding. Het idee van een door toeval ontstaan, materialistisch universum, onbezield, zonder doel of richting, lijkt achterhaald voor veel kosmologen die nu oog krijgen voor de uitzonderlijke coördinatie in het ontwerp van het universum. Toeval kan het enorme ordenende vermogen van het universum nooit verklaren. Celbioloog Bruce Lipton: “Evolutie is geen toeval, zoals we eerst dachten. De evolutie volgt een patroon. Dat patroon laat zien waar we nu zijn, waar we vandaan komen en waar we heen gaan. Als we de patronen kennen, kunnen we aan onze evolutie meewerken in plaats van die tegenwerken.”

Mensen zijn nu nog als ontwikkelde neanderthalers. De evolutie is nog niet klaar. We zijn niet het laatste diersoort op de ladder. Marx Hubbard: “We maken allemaal deel uit van één levend, planetair lichaam als nakomelingen van een grotere kosmische intelligentie voorbestemd om de verre uithoeken van ons oneindige universum te ontdekken. De mensheid is bezig een hoger ontwikkelde versie van zichzelf voort te brengen.”

Maar wat we nu om ons heen zien is veel ellende en rampspoed. De zesde en laatste massa-extinctie is nabij. Om de wereld te veranderen hebben we nieuwe culturele memes nodig. Een meme (uitgesproken als ‘miem’) is een begrip uit de memetica en betekent een idee dat zich onder informatiedragers verspreidt (tot nu toe voornamelijk menselijke hersenen en sociale netwerken), en wordt ook wel omschreven als een besmettelijk informatiepatroon.

De 20ste eeuw heeft aantal van de ergste memes in de geschiedenis gekend: nazisme, communisme, Bijbels literalisme, imperialisme, globalisering, ongeremde economische groei en radicale Islam. Marx Hubbard: “Fascinerend is dat toen de nazi’s verslagen waren, het voor het Duitse volk moeilijk voorstelbaar was dat ze met hun eerdere overtuigingen meer dan zes miljoen Joden konden vermoorden. Als zo’n geloofssysteem eenmaal weg is, is zoiets moeilijk voorstelbaar.”

Welke nieuwe memes gaan leiden tot een nieuwe diersoort die de huidige primitieve mens kan vervangen?

Evolutie in bewustzijn
We leven in een mentaal universum, realiseerde celbioloog Bruce Lipton zich na het 15 jaar lang bestuderen van de cel. De programmeur van de cel zit niet in de cel, maar erbuiten. De geest is de programmeur. Wanneer we dat allemaal beseffen krijgen we een verandering in bewustzijn en kunnen we de collectieve psyche beter maken met verbondenheid, samenwerking, duurzaamheid en compassie.

Radicale nieuwe technologieën
Biologie is de ultieme technologie. Maar we kunnen het mogelijk verbeteren middels technologie en synthetische biologie. In plaats van grondstoffen op te gebruiken gaan we direct gebruik maken van de scheppingsenergie van het universum op kwantumniveau. Dezelfde technologie die ons kan vernietigen kan ons ook helpen een nieuwe richting in te slaan in onze evolutie. Ook kunnen de ruimte gaan verkennen en ons als een groene golf verspreiden. Het leven verspreiden.

Opkomst van de vrouw
De laatste eeuwen heeft de man centraal gestaan. Vermannelijking van God, cultuur, religie en samenleving. Dit is een harde les geweest. Pas wanneer beide helften samenkomen maken we een kans. Een belangrijke kwaliteit van vrouwen is dat ze zich focussen op het proces en niet alleen het eindresultaat. Op samenhang, ontwikkeling en groei. Op gezamenlijke co-creatie van de universele mensheid.

Kosmische code
De orde van het universum, de aarde, het leven, de evolutie… het is het gevolg van een kosmische code. Die voorziet het hele bestaan van informatie. De aard van deze meme is steeds meer bewust leven te creëren. Complexiteit-theoreticus James N. Gardner heeft nagedacht over hoe we om kunnen gaan met de uitdagingen van onze tijd. En dat is door het idee te omhelzen dat we met zijn allen in een intelligent universum leven en dat we collectief betrokken zijn bij een missie om de kosmos te transformeren.

En die evolutiesprong zal niet zonder slag of stoot gaan. Dominee Michael Dowd: “Wij zijn het universum en dat is niet alleen maar lief en aardig. Er is chaos, vernietiging, instorting, geweld en uitsterving. Een universum zonder deze dingen werkt niet. Zonder de dood van de sterren zouden er geen planeten of levensvormen zijn. Zonder het uitsterven van de dinosaurussen hadden de zoogdieren zich niet verspreid. Chaos, instorting en vernietiging zijn de brandstof voor het creatieve proces. We leven in een moment van tijd dat fundamentele overgang plaatsvindt, in dezelfde orde van grootte als eencelligen die meercellige organismen werden. En wij zien het gebeuren in een heel gecomprimeerd tijdsbestek. En wij zijn zelf de architect.”

Angst voor verandering leidt tot terugtrekken in godsdiensten en nationalisme, scepticisme en materialisme. Het vereist moed en wijsheid om hiervan weg te blijven. We zitten niet opgesloten in een random gokspel, zoals de selfish gene theorie zegt. We kunnen bewust keuzes maken en een verschil maken. En wanneer genoeg individuen kiezen voor een positieve toekomst, zou hij zomaar kunnen uitkomen. Alle mogelijkheden bestaan al in het oneindige informatieveld dat de basis vormt van het universum. Wij bepalen zelf welke daarvan werkelijkheid wordt.

Het moeilijke probleem van bewustzijn

In deze TED-talk legt David Chalmers het probleem uit waar hij beroemd mee is geworden: the hard problem of consciousness. Hoe leidt de activiteit van miljoenen fysieke zenuwcellen in de hersenen tot subjectieve ervaringen? Waarom hebben we überhaupt ervaringen en zijn we geen zombies?

Voor een aantal neurowetenschappers bestaat er geen moeilijk probleem. Subjectieve ervaringen ontstaan vanzelf uit hersenactiviteiten (emergentie) en computersimulaties in de toekomst zullen dit aantonen. En dan zijn er filosofen als Daniel Dennett die het bestaan van bewustzijn volledig ontkennen en hier nog trots op lijken te zijn ook.

Chalmers vermoedt dat bewustzijn iets universeels is, zoals zwaartekracht, en dat de wetenschap het ook zo moet behandelen. Hiermee lijkt hij te neigen naar het idealisme, een filosofische stroming die zegt dat alles in bewustzijn plaatsvindt en niks erbuiten. Voor mij is dit de simpelste verklaring voor onze innerlijke wereld.

Sceptici zullen wellicht aanvoeren dat het belachelijk is te stellen dat de wereld verdwijnt wanneer je niet kijkt, maar de echte scepticus zou juist moeten denken: wat voor bewijs is er voor dat de wereld nog bestaat als we niet kijken? Accepteren dat juist het fantaseren van een externe wereld een onnodige aanname is (Ockhams scheermes) en dat wanneer die aanname verdwijnt, we opeens verklaringen hebben voor een heel scala aan moeilijk verklaarbare fenomenen, waaronder bewustzijn.

The Mind-Body Problem (Resolved)

Since the 17th century, the march of science has swept all before it. The route mapped out by Copernicus, Newton, Darwin and Einstein is dotted with numerous significant milestones along the way giving hope that, in time, even the remotest regions of the universe and the innermost secrets of the atom will be exposed by science…

Or will they? There is at least one mystery that has so far resisted the best efforts of scientists and philosophers alike: the human mind. This mind/body problem is arguably the thorniest of all philosophical issues.

We are all immediately conscious of our consciousness. We have thoughts, feelings, desires that are subjective and private to us. In stark contrast, science is triumphantly objective. So how can something as strange as consciousness conceivably exist in the physical world that is being exposed by science?

As in epistemology, the philosophy of knowledge, so in the philosophy of mind, the Frenchmen René Descartes made an impact in the 17th century that has reverberated through Western philosophy till this present day. Descartes’ refuge in the certainty of his own self naturally lead him to give an exalted status to mind in relation to everything in the world outside it. In metaphysical terms he conceived mind as an entirely distinct entity as mental substance whose essential nature is thinking. Everything else is matter or material substance whose defining characteristic is spatial extension a.i. filling physical space. Thus he envisioned two distinct realms; one of immaterial minds with mental properties such as thinking and feeling. Another of material bodies with physical properties such as mass and shape.

Problems for dualism
A desire to drink causes my arm to lift the glass. A drawing pin in my foot causes me pain. Mind and body interact. Mental effects bring about physical ones and vice versa. But the need for such interaction immediately casts doubt on the Cartesian picture. It is a basic scientific principle that a physical effect requires a physical cause. But by making mind and matter essentially different, Descartes appears to have made interaction possible. Descartes himself recognized the problem, and realized it would take God’s intervention to enable the necessary causal relationship. But he did little else to resolve the issue.

Descartes younger contemporary and follower, Nicolas Malebranche, accepted the duality and took it upon himself to tackle the problem. His surprising resolution was to claim that interaction did not in fact occur at all. Instead, on every occasion when a conjunction of mental and physical interaction was required, God acted to make it happen. So creating the appearance of cause and effect. The awkwardness of this doctrine, known as occasionalism, got little support and serves mostly to highlight the seriousness of the problem it was intended to fix.

Idealism & physicalism
The obvious response to the difficulties facing the substance-dualism of Descartes, is to adopt a monistic approach to claim that there is only one kind of stuff in the world, either mental or physical. A few – most notably George Berkeley – have taken the idealist path claiming that reality consists of nothing but minds and their ideas. But the great majority – certainly amongst modern day philosophers have opted for some form of physicalist explanation. Driven on by the undeniable successes by science in other areas, the physicalist insists that the mind too must be brought within the purview of science and since the subject matter of science is exclusively physical, the mind must also be physical. The task then becomes to explain how mind – subjective and private – fits into a purely physical account of the world; objective and publically accessible.

Physicalism has taken a number of different forms. What they have in common is that they are all reductive. They claim to show that mental phenomena can be analyzed, fully and exhaustively, in purely physical terms. Advances in neuroscience have left little doubt that mental states are intimately related to states of the brain. The simplest cause for the physicalist is thus to claim that mental phenomena are actually identical to physical events and phenomena in the brain. The most radical versions of such identity theories are eliminative. They propose that – as out scientific knowledge advances – folk psychology, our ordinary ways of thinking and expressing our mental life in terms of believes, desires, intensions and so on, will disappear. They will be replaced by accurate descriptions and concepts drawn principally from neuroscience.

Physicalist solutions to the mind-body problem brush aside many of the difficulties of dualism at a stroke. Predictably, critics of physicalism complain that its proposers have brushed aside too much. That its successes have been achieved at the heaviest cost: a failing to capture the essence of conscious experience, its subjective nature.

Source: 50 philosophy ideas you really need to know, Ben Dupré

(Resolved)
Fast forward to present day 2017. Quite a few scientists have become frustrated with the failure of science to give an explanation for mind though the general public is not aware of this failure. Also, there is a growing body of evidence for consciousness existing separate from the physical brain and being continually present in the cosmos. This correlates precisely with cutting-edge physics, which posits that things in our time and space are not intrinsically real, but are manifestations of a hidden dimension where they exist in the forms of superstrings, information fields, and energy matrices.

I am personally convinced that the mind-body problem has already been resolved, and the exception amongst Western philosophers – George Berkeley – got it right. It will take a long time before the general paradigm is shifted though. This is a ‘the world is not flat’ type of turnaround that takes time for the science community and general population to digest.

Read also: What Schrödinger’s Cat Tells Us About Reality