Vakantie – Deel 5

Posted on 31 juli 2026 by Jeppe Kleijngeld

Na een periode waarin ik anderhalve baan had gewerkt, was het tijd voor wat welverdiende ontspanning. Ik kon niet wachten om Schermerhorn, de zorg voor het eiland en de dieren – en natuurlijk de M&A Community – achter me te laten.

Een landschap en een website onderhouden lijken eigenlijk wel op elkaar, bedacht ik tijdens het vakantieklaar maken van het eiland. Je moet eerst zorgen voor een goede basis: een variatie in flora. Op een website zijn dat je thema’s, contentsoorten en categorieën. Als die basis eenmaal staat, komt het onderhoud. In een tuin betekent dat vooral snoeien; op een website gaat het om het zorgen voor een continue aanvoer van nieuwe berichten en premium content.

Het afgelopen jaar heb ik als freelance hoofdredacteur een goede basis gelegd voor MandA.be, een Engelstalig M&A-platform voor de Belgische markt. Vlak voor mijn vertrek is er een vaste hoofdredactrice aangetrokken, die vanuit Zuid-Afrika werkt. Dat betekent dat ik mijn rol kan beperken tot af en toe interviews doen met grote Belgische dealmakers en investeerders. Verder kan ik me weer richten op mijn fulltime baan voor M&A Nederland – en natuurlijk op mijn eigen producties, waarover later meer.

Dit jaar vierde ik vakantie met Loesje, Rosa en haar vriendin Anne-Roos (net als Rosa 14 jaar). De bestemming: Italië (de vijfde keer sinds 2018). We legden een inmiddels bekende route af: eerst door Duitsland met een stop in Dannenfels. Op de tweede dag reden we door naar Luzern in Zwitserland voor een overnachting. Op dag drie gingen we naar het Living Hotel in Milaan, waar we een extra nacht bleven, en tenslotte door naar onze eindbestemming: Tenuta Della Selva, nabij Siena in Toscane.

De rit door Zwitserland was weer onwaarschijnlijk prachtig, en ik kwam onmiddellijk in een andere mentale toestand. Het is grappig hoe je door een baan of andere routine ongemerkt in een soort mentaal pak wordt genaaid – bijna ongemerkt. Je zit toch in een flow, en vakantie bevrijdt je hiervan. Ik kreeg direct allerlei nieuwe ideeën – ze vloeiden zo mijn hoofd in.

Maar hoe lang is dit nog de manier van leven met de AI-explosie die nu echt op stoom komt? En de klimaatverandering die de wereld nu echt begint te beïnvloeden? Europa, inclusief Engeland, ervaart de grootste hittegolf ooit gemeten, en oogsten worden negatief beïnvloed. Historisch grote bosbranden teisteren onder andere Frankrijk, Spanje en Canada.

De wereld wordt meer dan ooit door chaos overheerst, en het is moeilijk om daar een einde aan te zien. De oligarchen van de wereld zetten al in op het einde van de democratie, veel AI-experts voorspellen het einde van de mensheid, en AI-agenten die zelfstandig organisaties hacken halen nu regelmatig de krantenkoppen.

Zelfs als de mensheid overleeft, maken deze gedachten – en de continue stroom slecht nieuws – het lastig om echt te onts-n-a-pp-en / onts-p-a-nn-en. Maar ik probeer het toch, op mijn manier: Italiaans eten, bier en wijn, een gezonde dosis films en boeken, koude zwemriviertjes bezoeken en gewoon in de ruimte staren… Het helpt allemaal.

Maar wanneer gaat Trump nou eindelijk eens dood? We moeten het doen met de prominente Republikeinse senator Lindsey Graham – ondanks zijn voornaam is het toch echt een man – die op 71-jarige leeftijd onverwachts sterft. De vlag kon wel uit: Graham was een groot voorstander van de Irak-oorlog en een groot supporter van Israël. Als de Jerusalem Times hem een man van ‘onwankelbare morele helderheid’ noemt, weet je genoeg over zijn karakter. Maar goed, Trump, Poetin en Netanyahu leven nog en blijven doorgaan met het creëren van misère, dood en vernietiging.

De hittegolf bereikte ondertussen nieuwe extremen. Op donderdag 16 juli tikte de thermometer 38 graden aan. De lokale Italianen zijn wel wat gewend, maar vertelden ons ook dat dit “incredible” is. De enige remedie: blue lagoon-achtige rivieren met koud bergwater bezoeken, om de hersenen nog enigszins te laten functioneren.

Ondanks de hitte kon ik toch genieten van de Italiaanse vibe: de groene natuur, het fantastische eten, de aardige mensen, de hagedissen die constant langs me schoten. Heerlijk. Net alsof ik in het oude Romeinse Rijk ben.

Zoals tijdens iedere vakantie evolueerden de projecten die ik thuis uitvoer. Zo werkte ik in ons huisje in Tenuta Della Selva aan het script voor 2001: A Thailand Odyssey, mijn 21e YouTube-video die ik dit jaar wil uitbrengen. Het is een nieuwe montage van mijn reisvideo (‘De Gako’s in Thailand’) van de Thailandreis die ik 25 jaar geleden met vier vrienden maakte. Deze nieuwe video van ongeveer een half uur wordt een mix van komische reisgebeurtenissen en een meditatie over evolutie en waar we als mensheid nu staan (niet al te best, dus).

Een ander project is een feature op Fragmenten/FilmDungeon, genaamd ‘The 33 Gangster Films You Can’t Refuse’. Tijdens de vakantie heb ik de laatste twee films uit deze lijst gerecenseerd. Deze feature zal in september op mijn weblog verschijnen.

Tot slot is er Free-Consciousness, waar mijn ambitie groot voor is (te groot misschien). Volgens plan lanceer ik dit jaar een nieuwe serie van 10 essays op het kanaal (ik heb er nu drie klaar). Daarnaast wil ik een e-boek schrijven, genaamd ‘ObserverWorld’. In dit fictieve boek over kwantumfysica en realiteit staat de Solvay-conferentie van 2027 centraal, die 100 jaar na de beroemde conferentie van 1927 (over elektronen en fotonen) plaatsvindt.

Kortom: zoveel te doen en zo weinig tijd. Gelukkig is mijn geest door deze vakantie weer opgeladen voor de volgende fase.

Let’s do it.

De singulariteit is nu echt nabij

Posted on 18 april 2026 by Jeppe Kleijngeld

Op een recent Young M&A-evenement sprak een technologie-expert over de singulariteit. Een term die ik jaren niet had gehoord, maar die opeens weer volop relevant is. Zijn stelling: “De komende 10 jaar zullen we minstens zoveel verandering zien als in de afgelopen 100 jaar – of nog veel meer.”

De term singulariteit werd wereldwijd bekend dankzij futurist Ray Kurzweil, die in 2005 zijn baanbrekende boek ‘The Singularity Is Near’ publiceerde – een werk dat duidelijk de spreker op het Young M&A-evenement heeft geïnspireerd. Kurzweil schetste een toekomst waarin technologie en menselijke intelligentie samensmelten, een visie die sindsdien zowel bewondering als controverse oogst.

Mijn eigen kennismaking met het concept dateert uit 2014, toen ik ‘The Second Machine Age’ las. Dit boek beschreef de technologische versnelling die toen al onmiskenbaar was. De auteurs – Erik Brynjolfsson en Andrew McAfee – waarschuwden dat wat we zagen slechts het topje van de ijsberg was. Nu, twaalf jaar later, blijkt niet alleen dat ze gelijk hadden, maar ook dat de werkelijkheid hun stoutste voorspellingen voorbijstreeft. Wat toen als futuristisch klonk, is vandaag al bijna achterhaald.

De parabel van het schaakbord: exponentiële groei uitgelegd
Er is een oude parabel over de uitvinder van het schaakspel. Als beloning voor zijn uitvinding vraagt hij de keizer om één graankorrel op het eerste vakje van het schaakbord, en een verdubbeling op elk volgend vakje. De keizer lacht: wat een bescheiden verzoek!

Maar al snel blijkt dat de tweede helft van het bord een onvoorstelbare hoeveelheid graan vereist. Na 64 vakjes is de totale hoeveelheid genoeg om de hele aarde drie keer te bedekken. De keizer, die zijn belofte niet kan nakomen, laat de uitvinder onthoofden.

Deze parabel illustreert perfect hoe exponentiële groei werkt: langzaam in het begin, maar onvoorstelbaar snel aan het einde. En dat is precies wat er nu gebeurt met technologie.

Moore’s Law en de tweede helft van het schaakbord
Volgens Moore’s Law verdubbelt de rekenkracht van computers ongeveer elke twee jaar. Maar dit geldt niet alleen voor chips – elke technologie die digitaal wordt, volgt dit patroon. In 2014 zaten we volgens ‘The Second Machine Age’ al op de tweede helft van het schaakbord. Nu, in 2026, is de versnelling zo extreem dat wat vorig jaar nog onmogelijk leek, vandaag al realiteit is.

Denk aan AI-modellen die in maanden tijd van simpele chatbots evolueerden naar systemen die complexe redeneringen, creativiteit en zelfs emotionele intelligentie vertonen. Of aan biotechnologie, waar CRISPR en mRNA-vaccins in recordtempo doorbraken boeken. Of aan kwantumcomputing, dat binnenkort cryptografie en materiaalwetenschap zal revolutioneren.

De Singularity University identificeert tien fundamentele technologieën die nu allemaal in een exponentiële curve zitten:

– Kunstmatige intelligentie
– Biotechnologie & genetica
– Robotica & automatisering
– Energie & duurzaamheid
– Nanotechnologie
– Netwerken & connectiviteit
– Computational systems (kwantum, edge computing)
– Neurowetenschappen & brain-computer interfaces
– 3D-printen & digitale fabricage
– Blockchain & gedecentraliseerde systemen

Wat is de singulariteit eigenlijk?
De technologische singulariteit is het punt waarop AI zichzelf kan verbeteren – zonder menselijke tussenkomst. Vanaf dat moment neemt de technologische vooruitgang zo’n vaart dat wij, met onze huidige cognitieve capaciteiten, de wereld niet meer kunnen begrijpen.

Drie sleutelaspecten:

Zelfverbeterende AI: Systemen die hun eigen code optimaliseren, leercurves versnellen en nieuwe inzichten genereren – zonder dat wij nog sturing geven.

Convergentie van exponentiële trends: Alle technologische revoluties (AI, biotech, nanotech, etc.) komen samen en versterken elkaar.

Posthumans: Mensen die zichzelf verbeteren met technologie (bijv. brain implants, genetische upgrades) en daardoor een nieuw niveau van intelligentie bereiken.

Kortom: de singulariteit is het moment waarop de toekomst niet langer door ons wordt gevormd, maar door de systemen die wij hebben gecreëerd.

Waarom dit nu relevant is:

1. Kapitaal en talent versnellen innovatie
Er is meer investeringsgeld dan ooit, en dankzij globalisering kunnen toptalenten overal ter wereld meedoen in de innovatiewedloop. Wat vroeger decennia duurde, gebeurt nu in maanden.

2. Geen sector blijft onaangeroerd
Of je nu in financiën, gezondheidszorg, onderwijs, landbouw of productie werkt: elk bedrijfsmodel zal de komende tien jaar ingrijpend veranderen. Wie niet meegaat, wordt weggevaagd.

3. De ethische vraagstukken zijn urgenter dan ooit
– Wie controleert zelflerende AI?
– Hoe voorkomen we dat technologie ongelijkheid verergert?
– Wat betekent het om mens te zijn in een wereld waar machines slimmer zijn dan wij?

Buckle up: de rit is begonnen
De singulariteit is geen ver-van-mijn-bed-show. Ze is al gaande. De vraag is niet of ze komt, maar hoe snel en of wij er klaar voor zijn.

Sombere tijden (1) – “Hij kent geen schaamte”

Posted on 5 februari 2025 by Jeppe Kleijngeld

Ik ben een positieve denker over het algemeen. Maar ik moet zeggen dat dit geen goede tijden zijn.

De doemsdagklok heeft nog nooit zo dicht bij middernacht gestaan vanwege de toenemende nucleaire dreiging, klimaatverandering en de nog altijd onderschatte gevaren van AI.

Ik probeer optimistisch te blijven en de hoeveelheid negatieve prikkels te beperken. Social media mijd ik zoveel mogelijk, zelfs LinkedIn, dat steeds meer op X begint te lijken. Het wereldnieuws kan ik vanwege mijn werk echter niet ontwijken, en dat betekent een constante stroom van onheilspellende berichten. Ik hoef denk ik geen namen te noemen van de luidste megafoons achter de meest deprimerende berichten.

Het leek er even op dat Musk nog erger zou worden als Trump in zijn krankzinnige en walgelijke uitspraken, maar dat heeft Mr. Orange reeds ingehaald de laatste dagen. Ze zeggen dat deze waanzin wel went, wat op zichzelf een zorgelijke ontwikkeling is, maar ik merk dat dit niet voor mij geldt. Ik heb steevast tijd nodig om te reguleren na de aanval van de dag.

Afgelopen weekend keek ik The Apprentice over de opkomst van Trump als vastgoedtycoon en het is een steengoede film. Trump wordt opgeleid door de verdorven advocaat Roy Cohn (een weergaloze Jeremy Strong, bekend van Succession). Cohn leert hem de drie regels die Trump nu nog dagelijks toepast: ‘Val aan, val aan, val aan’, ‘ontken altijd alles’, en ‘geef nooit toe dat je verslagen bent’. Met andere woorden: dit historische figuur heeft de bron van mijn depressie geschapen in de jaren 80’.

In de tweede helft van de film, wanneer Trump zijn fortuin heeft opgebouwd, beseft Cohn dat niet Trump, maar hijzelf de Faust was in hun pact. De homoseksuele advocaat heeft aids opgelopen en zijn einde nadert. Strong wekt met zijn vertolking van de stervende Cohn opvallend veel empathie op, wat knap is, want het is allesbehalve een sympathiek personage. Maar Trump (een eveneens geweldig acterende Sebastian Stan die net als Strong voor een Oscar is genomineerd) voelt niks. Hij voelt ook niks als zijn broer zelfmoord pleegt. Hij voelt niks voor zijn vrouw. Trump voelt gewoon niks. Maar hij geniet wel van het lijden van anderen.

Wanneer Cohn voor de laatste keer bij Trump verblijft, krijgt hij van hem diamanten manchetknopen cadeau. Tijdens het eten hoort hij van Ivana, Trumps vrouw, dat ze nep zijn. “Hij kent geen schaamte”, zegt ze. Het is moeilijk om naar Cohn’s uitdrukking te kijken en je voor te stellen wat er allemaal achter zijn diepe ogen schuilgaat.

En aan die woorden moest ik denken toen ik las dat Trump Oekraïne wel wil blijven helpen, maar in ruil voor zeldzame aardmetalen. Oké, dus terwijl de Oekraïners al ruim drie jaar lang worden platgebombardeerd, opgeblazen, vermoord, beschoten, bestolen, ontvoerd en verkracht, wil Trump een dealtje sluiten wat alleen gunstig is voor Amerika. Geen schaamte inderdaad.

Trump is hiermee zonder twijfel de ergst mogelijke persoon die de leiding kan hebben over de VS vanwege zijn complete gebrek aan empathie, medemenselijkheid en moraliteit (dat volgens zijn oude leermeester Cohn slechts een verzinsel is). Om het over zijn abominabele kwaliteiten als zakenman nog maar niet te hebben. Dit is deprimerend, en de komende vier zal dit kwaadaardige figuur een continue bron van somberheid en moedeloosheid blijven.

Toch is er een sprankje hoop. In Europa, ondanks de smerige populistische stromingen, heerst nog altijd een gevoel van verbondenheid. En dat zullen we hard nodig hebben om ons staande te houden in een wereld met deze gekken aan de macht. Het zijn sombere tijden, en het einde is nog lang niet in zicht.

Is ChatGTP bevooroordeeld over de relatie tussen materie en geest?

Posted on 30 juli 2023 by Jeppe Kleijngeld

In de hedendaagse wetenschap is het materialisme – dat stelt dat het universum voornamelijk bestaat uit fysieke materie en energie, en dat alle verschijnselen kunnen worden verklaard door de interacties van deze materiële elementen volgens de natuurwetten – de dominante opvatting.

Wordt dat weerspiegeld in de antwoorden van ChatGTP? Omdat de chatbot informatie haalt uit openbare bronnen, die ingevuld worden vanuit het dominante wereldbeeld, verwacht ik van wel. Ik zocht het uit middels een aantal vragen aan de AI-assistent.

Allereerst stelde ik ChatGPT de vraag hoe het tegengestelde perspectief idealisme – dat stelt dat de geest of het bewustzijn fundamenteel is in het creëren of vormgeven van de werkelijkheid – ondersteund wordt door moderne wetenschap.

‘Hoewel idealisme historisch gezien voornamelijk een filosofisch concept is, zijn er enkele aspecten van moderne wetenschap die argumenten leveren die het idealisme kunnen ondersteunen. Het is echter belangrijk op te merken dat dit nog steeds een onderwerp van discussie is binnen de wetenschappelijke gemeenschap en dat er ook andere filosofische perspectieven zijn’, begint de chatbot zijn antwoord. Oftewel, het programma geeft direct een disclaimer. Daarna volgen drie argumenten, vanuit de neurowetenschap, de kwantumfysica en de moderne informatietheorie, die de idealist kan gebruiken.

Daarna volgt een tweede disclaimer: ‘Hoewel deze punten enige ondersteuning kunnen bieden voor het idealisme, moeten we benadrukken dat de meeste wetenschappelijke disciplines nog steeds gebaseerd zijn op een materieel of fysisch perspectief op de werkelijkheid. Idealisme blijft een filosofisch concept dat buiten de traditionele methoden en verklaringen van de wetenschap valt.’

Interessante woordkeuze, enige ondersteuning. Alsof het idealistische standpunt eigenlijk al heeft afgedaan, maar als je heel goed zoekt je misschien een paar kleine argumentjes kunt vinden die echter nauwelijks stand zullen houden onder kritisch onderzoek. Wanneer we ChatGPT vragen naar het wetenschappelijke bewijs dat materialisme ondersteunt, volgen geen disclaimers, maar direct de argumenten voor de materialist.

Eerlijk is eerlijk, op het einde, schrijft de chat-robot wel: ‘Het is echter belangrijk op te merken dat terwijl deze wetenschappelijke gebieden overeenkomstig zijn met materialistische opvattingen, er ook vragen en uitdagingen bestaan. Er zijn bijvoorbeeld filosofische en wetenschappelijke debatten over kwesties, zoals de aard van het bewustzijn, de aard van de werkelijkheid en de aard van causale relaties.’

Maar, concludeert ChatGTP: ‘Over het algemeen ondersteunt modern wetenschappelijk onderzoek de materialistische opvattingen door middel van empirisch bewijs en verklaringen van fysieke processen.’

Dus, klopt de hypothese? ChatGTP beweert zelf van niet: ‘Als AI-taalmodel bezit ik geen persoonlijke overtuigingen, meningen of vooroordelen. Mijn doel is om nuttige en informatieve antwoorden te geven op basis van de gegevens waarop ik ben getraind. Het onderwerp materialisme versus idealisme is een filosofisch debat en mijn antwoorden zullen gebaseerd zijn op de informatie die beschikbaar is tot mijn kennisgrens in september 2021. Bij het bespreken van filosofische zaken is het essentieel om verschillende perspectieven, argumenten en tegenargumenten te presenteren. Als AI streef ik ernaar neutraal te blijven en een evenwichtige kijk te geven op verschillende ideeën zonder een specifieke positie te promoten.’

Maar ik bespeur toch een voorkeur voor materialisme: zie ook de tekst hieronder.