The Sopranos – 100 Greatest Moments: 60-51

60. Informal Investors

Episode: Mayham (SE6, EP3)
Characters: Christopher, Little Carmine, J.T. Dolan, Silvio, Larry Barese, Benny Fazio, Patsy, Vito and Murmur

Screenwriter J.T. Dolan is summoned to the Bing by Christopher to do a pitch on a new kind of slasher film. Present are potential investors, all wiseguys and the film’s creative team Christopher and Little Carmine Lupertazzi. The dialogues in this scene are quite hilarious. Especially funny is how scared Dolan is of the mobsters present. Silvio shows his knowledge of the entertainment business. “How is that a slasher movie? Michael Myers is an escaped mental patient. Jason and Freddy, different kind of movie.”

59. Making of a Legend

Episode: Amour Fou (SE3, EP12)
Characters: Ralphie, Jackie Jr. and Dino Zerilli

The Sopranos is so rich, so detailed. Every character has a whole history. The scene in which Ralph tells a legendary tale about the old days makes Tony even more larger than life than he already was at this point. After hearing the story of how Tony and Jackie Aprile, Sr. got on the fast track to getting made after robbing Feech La Manna’s card game, Jackie Jr. and Dino Zerilli get their stupid idea of pulling a similar stunt. And why didn’t Ralphie go along with the robbery? “Please, I’m still sick of it. I caught the clap from some hippie broad I was fucking. My dick was dripping like a busted pipe.” Whahahaha!!!

58. Playing the Part

Episode: Stage 5 (SE6, EP14)
Characters: Tony, Christopher, Carmela, Kelly Moltisanti, A.J., Bobby Jr. & Sophia Baccalieri, Paulie, Silvio, Gabriella Dante, Rosalie Aprile, Bobby, Janice, Joanne Moltisanti, Nica and priest

The tension between Tony and Christopher is tangible when they embrace at the baptism of Chris’ daughter Caitlin, for whom Tony becomes godfather. In therapy earlier, Tony said he thinks Chris hates him and wants to kill him. Judging by the look in Chris’ eyes, he seems to be 100% right! Great scene over which the song/poem ‘Evidently Chickentown’ by John Cooper Clarke is heard.

57. Reconciliation

Episode: Long Term Parking (SE5, EP12)
Characters: Tony and Carmela

Tony and Carmela get back together after almost a season of separation. The price tag: 600.000 dollars. Carmela will use this cash to build a spec house. Tony also promises that his mid life crisis will no longer intrude on Carmela’s life and the deal is sealed.

56. Making his Bones

Episode: Pilot (SE1, EP1)
Characters: Christopher and Emil Kolar

A wiseguy’s first hit is always a big deal in the Mafia. This is Christopher’s first; he wets Emil Kolar to hang on to a few garbage stops. His inexperience is noticeable, but so is his talent; he doesn’t hesitate for a second and whacks the Kolar kid GoodFellas-style. He shoots him in the back of his head and then shoots at his dead body as though he’s Joe Pesci. The location of the hit is a pork store which gives it something sinister. The shooting is intertwined with pictures of gangster cinema icons like Humphrey Bogart, Dean Martin and Edward G. Robinson. Since Christopher is a Hollywood inspired gangster, this makes this scene absolutely perfect. Also notice the meat cleaver on which Kolar snorts coke. Inspiration for Christopher’s gangster/horror movie ‘Cleaver’ later on?

55. Finn’s Testimony

Episode: Live Free or Die (SE6, EP6)
Characters: Tony, Christopher, Paulie, Silvio, Patsy, Carlo, Bobby, Dante ‘Buddha’ Greco and Finn De Trolio

Finn’s testimony for witnessing Vito greasing a security guard’s weasel is a hilarious moment. Imagine having to come into a butcher shop to tell this story to a bunch of wiseguys. The responses are priceless, especially when Finn says; “It was the other way around. Vito was blowing the security guard.” Carlo: “Pitching, not catching.” Oh boy…

54. Out of the Closet

Episode: Cold Stones (SE6, EP11)
Characters: Phil, Vito, Gerry Torciano and Dominic ‘Fat Dom’ Gamiello

Vito meets his demise at the hands of Phil Leotardo. He should have stayed away, but couldn’t handle a lifestyle that didn’t include the thrills of the mob. When Phil steps out of the closet, it is like an image straight out of a horror movie. Four alternative versions of Vito’s death were reportedly shot. But they rightly chose this one, the most unpleasant one. It is an ugly moment.

53. Bad Draw

Episode: Amour Fou (SE3, EP12)
Characters: Jackie Jr., Carlo Renzi, Dino Zerilli, Eugene Pontecorvo, Furio, Christopher, Sunshine, Matush Gia and Ally Boy Barese

Every time a couple of young guys try to get higher up in the Mafia, a disaster happens. This card game robbery by Jackie Jr. is perhaps even worse than Matt Bevilaqua and Sean Gismonte’s attempt in Season 2. Jackie should have listened to his doubts rather than his friend Dino who says; “let’s do it before the crank wears off.” Oh, and remember never to hire Matush as your getaway driver.

52. Digging in the Past

Episode: Cold Cuts (SE5, EP10)
Characters: Christopher and Tony Blundetto

“My first. Czechoslovakian guy.” Christopher and Tony Blundetto are digging up corpses. It feels Shakespearian and that is because the scene in which Christopher holds the skull is a reference to the famous Yorick scene in Hamlet. The mood is very sinister, especially when Christopher is crushing the skull into tiny bits. Their complete lack of normal human emotions is mind boggling.

51. The Mix Up

Episode: Members Only (SE6, EP1)
Characters: Tony and Uncle Junior

The increasingly demented Junior confuses Tony for his former enemy Little Pussy Malanga and shoots him at the end of ‘Members Only’. Tony barely manages to dial 911 and then passes out. A true cliffhanger as they are rarely seen in The Sopranos. Great!!

The Sopranos – 100 Greatest Moments: 90-81

90. ‘Make It Happen’

Episode: The Blue Comet (SE6, EP20)
Characters: Phil, Butch DeConcini and Albie Cianflone

Phil declares war on Tony’s ‘glorified crew’, motivating his decision by stating that Jersey doesn’t live by the old mob standards anymore, ignoring the fact that nobody does and the mob is all about the money. Great scene, for the dialogues but also because it makes the tension level rise sky high. You know an old school mob war is about to break loose and anybody could get hurt. All bets are off now and the adrenaline is rushing through our bodies.

89. Louisville Slugger

Episode: Second Opinion (SE3, EP7)
Characters: Tony and Angie Bonpensiero

You gotta love how Tony handles this one. The widow Angie Bonpensiero is on Tony’s payroll since Pussy went MIA (whacked), but she’s still crying money problems to Carmela. When Tony arrives to sort it out, he sees that she is driving a Cadillac. His anger management lessons go straight through the window then and there. He takes a Louisville slugger from his car and takes out his frustration on the caddy. He then tells the frightened Angie: “You see my wife, you talk about oven cleaners. Anything else you come directly to me.”

88. The Oklahoma Kid

Episode: The Legend of Tennessee Moltisanti (SE1, EP8)
Characters: Christopher and Bakery Clerk

The postmodern movie references are one element in making The Sopranos a great show. The best one appears in this scene. Christopher feels depressed because of his low ranking status in the mob, so he starts acting like a cowboy. “What is it, do I look like a pussy to you?”, he asks a bakery clerk who doesn’t, in his view, shows him the proper respect. Then he shoots him in the foot to teach him a lesson. The same thing happens to Michael Imperioli (who plays Christopher) in GoodFellas. He gets shot in the foot by Joe Pesci for forgetting to serve him a drink. Therefore Christopher’s reply to the clerks; “Arghh, you shot me in the foot”, is all the more hilarious. “It happens”, he says before walking out the door. Genius! Ps: That customer whom Chris sends away is indeed Vito in a different role.

87. Old Plotters

Episode: Pilot (SE1, EP1)
Characters: Junior and Livia

This little dialogue between Junior and Livia feels like a scene from a Roman tragedy like I, Claudius in which – not accidently – the evil mother character is also named Livia. During their drive to A.J.’s birthday party, Junior feels out Livia about a possible hit on Tony. First he pisses her off a little: “Remember the long hair and the drugs? Now, it’s fags in the military”, and then he says that “something may have to be done about Tony.” She doesn’t say anything! Brilliant set-up for one of Season 1’s major plot lines.

86. Bevilaqua’s Death

Episode: From Where to Eternity (SE2, EP9)
Characters: Tony, Pussy and Matt Bevilaqua

With Christopher almost shot to death, Tony is keen on revenge. This is an opportunity for FBI-informant Pussy to prove himself. He tracks down Bevilaqua and takes Tony there to whack him. Matt is understandably scared of what is coming, so he pisses his pants. After a brief interrogation, Tony finishes him off with a shot in the head. Matt is crying for his mother before the end. Then Tony and Pussy send out a message and pump Matt’s dead body full of lead. Afterwards, they go celebrate with a steak meal.

85. Phone Games

Episode: Whoever Did This (SE4, EP9)
Characters: Ralphie, Mrs Gualtieri, Vito and Eugene Pontecorvo

Ralphie figured it was Paulie who told the Ginny Sack joke to Johnny Sack. He calls Green Grove to get back at him. Paulie’s mum answers. Ralphie: “Hello, Mrs Gualtieri, this is detective Mike Hunt, Beaver Falls, Pennsylvania Police Department. We found your son in a public men’s room in Lafayette Park. I don’t know how to put this delicately; he was sucking a cub scout’s dick.” He goes on for a while and has everyone in stitches. Including the audience. Too bad Ralphie goes this episode; he is one funny motherfucker.

84. Popping Cherry

Episode: Sopranos Home Movies (SE6, EP13)
Characters: Bobby and Rene LeCours

While Carmela claims that Tony Soprano is not ‘a vindictive man’, he still sends out Bobby to commit his first murder because he kicked Tony’s ass in a fist fight a couple of days earlier. The murder scene is delivered in quite a dramatic way; Bobby is obviously upset and his victim – a young guy – is seen badly suffering. A clever detail is that the first bullet ends up in the Laundromat and is heard quaking around till the end of the scene.

83. Furious Debut

Episode: Big Girls Don’t Cry (SE2, EP5)
Characters: Tony, Furio, Dr. Melfi, Dominic and wife

Fresh from Naples, Furio is given a first assignment by Tony. He has to straighten out the owner of a bordello and his insubordinate Filipino wife. He passes the test. Within a minute, he has caused more physical damage, pain and fear than any of the other guys would have achieved. Tony is enjoying himself in the car while he listens to the anguish inside. Then Melfi calls that she wants to take him back as a patient. How appropriate.

82. Happy Times

Episode: Pilot (SE1, EP1)
Characters: Tony and Christopher

This is a beautiful early moment in the relationship between Tony and Christopher where everything is still peaches and cream. Chris is unhappy because Tony did not compliment him on solving the Triborough Towers situation (the hit on Emil Kolar). Instead of kicking his ass, Tony understands. He has gone all soft because of the therapy he has been having. “That’s how I was parented, never supported, never complimented”, Tony says. Very soon after, Tony explodes anyway after Chris starts babbling about writing Hollywood screenplays. “You gonna go Henry Hill on me now?” Then they makes nice again. “Everything is gonna be alright from here on in. What could be bad?” Well, with these highly unstable characters, quite a lot.

81. Cheese Fuck

Episode: The Happy Wanderer (SE2, EP6)
Characters: Silvio, Tony, Paulie, Christopher, Sunshine, Johnny Sack, Frank Sinatra Jr., Dr. Fried, Matt Bevilaqua, Sean Gismonte and Davey Scatino

During the high stakes ‘executive game’, things get tense when Silvio is on a losing streak. When Matt starts wiping cheese under his seat he explodes. It is hard not to laugh at the ridiculous outburst that follows; “Leave the fucking cheese there, all right? I love fuckin’ cheese at my feet! I stick motherfuckin’ provolone in my socks at night, so they smell like your sister’s crotch in the morning. Alright? Now leave the fucking cocksucking cheese where it is!” Chris had already warned Matt; “he’s a sick fuck when he gambles.” Yes, he obviously is.

Het defecte management control system van de maffia

Lees ook:
De maffiaboeken van Nicholas Pileggi – Deel 1: Wiseguy: Life in a Mafia Family
De maffiaboeken van Nicholas Pileggi – Deel 2: Casino: Love and Honor in Las Vegas

Waarom gaat het altijd mis met gezworen maffialeden? Waarom kunnen ze niet gewoon hun mond houden en hun tijd uitzitten als ze gepakt worden? Sommige kunnen het wel: John Gotti bijvoorbeeld. Maar er zijn ook talloze ratten die hun familie verraden om hun eigen hachje te redden. De bekendste zijn Henry Hill, Joseph Valachi en Sammy ‘the Bull’ Gravano (die John Gotti levenslang bezorgde). De reden is dat het strakke managementsysteem van de maffia zich regelmatig tegen de organisatie keert.

In 1991 werd Alphonse ‘Little Al’ D’Arco – ‘made member’ en zelfs enige tijd ‘acting boss’ van de Luchese familie – bijna geliquideerd in een hotelkamer. Hij wist te ontkomen en besloot kort daarna getuige te worden voor de FBI. Hij was het lid met de hoogste rank binnen de maffia ooit die getuige voor de overheid werd. In 2013 verscheen het boek ‘The Life of Little Al D’Arco, the Man Who Brought Down the Mafia’ van Jerry Capeci en Tom Robbins over het leven van D’Arco.

D’Arco geloofde in de maffia; het bezorgde hem een inkomen en bovenal respect. In ‘Mob Boss’ beschrijft hij hoe hij na een lange loopbaan eindelijk officieel lid werd gemaakt van de Luchese familie. De ceremonie is al vaak beschreven: het mes en pistool op tafel, een prik in de vinger en het bloed van de ingewijde op de kaart van een heilige. Deze kaart wordt vervolgens verbrand en de leider van de familie zegt; ‘als je ons verraad zal je ziel eeuwig in de hel branden, zoals deze kaart’. Ook wordt duidelijk gemaakt dat de maffiafamilie voor alles komt, inclusief je eigen gezin. Dit lijkt een slechte deal, maar er komen ook voordelen met het lidmaatschap: andere criminelen kunnen niet meer aan je bezittingen komen; wat van jou is, is nu echt van jou.

Natuurlijk kunnen gemaakte leden van de maffia ook vermoord worden als ze de regels overtreden. D’Arco had hier begrip voor, al was hij het niet altijd eens met de manier waarop het ging. Zo was hij er getuige van dat gangster Tommy de Simone (in GoodFellas legendarisch neergezet door Joe Pesci) een bar binnenkwam helemaal in mooie kleding gestoken. Hij dacht dat hij gemaakt ging worden. Kort daarna zag hij hem in een pizzeria met twee ‘vrienden’. Het zou zijn laatste avondmaal worden. Ook al had DeSimone de regels gebroken (een made guy vermoord) vond D’Arco dit disrespectvol. “Ze zeggen dat ze hem gaan maken en ze whacken hem.”

Maar moord is soms nodig om het strakke regime van de maffia in stand te houden. Problemen ontstaan als het middel onnodig wordt ingezet. En dat is waar het misging in de Luchese familie en bij andere maffiafamilies. De baas en onderbaas van de familie – Vittorio ‘Little Vic’ Amuso en Anthony ‘Gaspipe’ Casso (ja, alle maffialeden hebben bijnamen) – werden gezocht voor een grootschalige bouwfraude en moesten onderduiken. Ze stelden D’Arco aan als tijdelijk leider. Het duurde niet lang voor het eerste moordcontract binnenkwam. Er zouden er vele volgen in korte tijd. De slachtoffers waren meestal andere leden die ervan beschuldigd werden verrader te zijn. D’Arco liet de contracten uitvoeren, maar begon steeds meer twijfel te krijgen bij de legitimiteit van de opdrachten. Toen werd hij er zelf van beschuldigd rat te zijn en had hij geen keuze om onder te duiken.

Wanneer je er als organisatie zulke extreme regels op na houdt is de ‘tone at the top’ nog belangrijker dan normaal. Bazen, zoals Paul Castellano, die hun mannen drugshandel verbieden, maar er zelf rijk van worden vragen erom dat hun manschappen gaan muiten.

Door deze hiërarchische machtsstructuur voort te blijven zetten heeft de maffia in de Verenigde Staten flink veel macht moeten inleveren. In de tijd voor Lucky Luciano (jaren 50’) – onder de oude ‘Mustache Pete’s’ (Siciliaanse bazen die de connectie met de oorspronkelijke maffia op Sicilië bleven onderhouden – werkte het nog. Toen kwam Luciano met de oprichting van de commissie en brak de glorietijd voor de Amerikaanse maffia pas echt aan. Maar door hebzucht begonnen de oude maffiawaarden in rap tempo af te brokkelen. In de jaren 70’s werden de boeken gesloten en namen de bazen lange tijd geen nieuwe leden aan omdat ze dan hun inkomsten dan met meer leden zouden moeten delen. Deze manier van denken heeft de maffia pas echt de das omgedaan.

Is het tijd voor een nieuw ‘losser’ maffia organisatiemodel voor de 21ste eeuw? Daar is het al veel te laat voor. De maffia had al veel eerder moeten veranderen hadden ze onderdeel van deze eeuw willen uitmaken. De macht die ze ooit hadden krijgen ze nooit meer terug. Dit is een les voor ondernemingen: organisaties bestaan uit niets anders dan het geloof van de mensen die er werken. Verliezen ze hun geloof, dan verliest de organisatie zijn macht.

De maffiaboeken van Nicholas Pileggi – Deel 2

Door Jeppe Kleijngeld

Casino: Love and Honor in Las Vegas

De journalist / schrijver Nicholas Pileggi heeft tweemaal in zijn carrière een onthullend boek geschreven over zijn grootste fascinatie: de maffia. Eerder schreef ik al over zijn boek ‘Wiseguy’, dat in 1990 door Martin Scorsese werd verfilmd als ‘GoodFellas’. Dit keer bespreek in zijn tweede maffiaboek: ‘Casino: Love and Honor in Las Vegas’. Ook dit boek werd door Scorsese verfilmd, namelijk als ‘Casino’ in 1995 met Robert de Niro, Sharon Stone and Joe Pesci.

Pileggi heeft wederom een fascinerend non-fictie verhaal ontdekt en de juiste personen om er aan mee te werken. Het meest fascinerende aspect van ‘Casino’ is hoe de hoofdpersoon, beroepsgokker Frank ‘Lefty’ Rosenthal, die normaal niets aan het toeval overliet, trouwde met de meest instabiele vrouw van Las Vegas. Een gigantische gok, die catastrofaal is uitgepakt. Later overleefde Rosenthal op miraculeuze wijze een bomaanslag… Het is bijna te vreemd om echt gebeurd te zijn.

Casino 1

In ‘Casino’ schetst Pileggi een beeld van de gokstad Las Vegas die in de jaren 70/80 nog het soort glamour had waar échte gokkers op af kwamen. Maar ook normale families kwamen al in groten getale om het collegegeld van junior weg te spelen op de roulettetafels. Rosenthal herinnert zich van zijn begintijd in Vegas dat hij een camper buiten de stad zag stoppen om te lunchen. Binnen stond een blackjack tafel en binnen drie uur had de man er 2400 dollar doorheen gespeeld en ging de familie rechtsomkeert. Ze hebben Vegas niet eens gehaald. ‘Dat ben ik nooit vergeten’, aldus Rosenthal.

Las Vegas is een stad met een maffiageschiedenis. Opgericht door Bugsy Siegel en later geëxploiteerd door maffia families uit het Midwesten van de VS: Chicago, Kansas City, Milwaukee en Detroit. Een man die zelf geen deel van de maffia uitmaakte, maar wel veel geld voor ze verdiende was professioneel gokker Frank ‘Lefty’ Rosenthal. Hij werd uitverkoren de vier casino’s te leiden die onder geheim bestuur van de maffia vielen. Hij was een fenomenaal casino manager, maar het liep allemaal verkeerd af…

Problemen kwamen uit verschillende hoeken. Lefty’s huwelijk met Geri McGee was een ramp. Ze zette Lefty vaak voor schut en was vooral op geld belust; ze heeft nooit van hem gehouden. Niet dat hij zelf een heilig boontje was. Hij ging continu vreemd en vernederde haar voortdurend. Ze hadden constant ruzie en vaak publiekelijk; dit was slecht voor Lefty’s gezondheid en carrière. Daarnaast had Lefty continu problemen met de gaming commission, het orgaan dat toekent wie wel en niet mogen opereren in de stad. De FBI deed daarnaast fulltime onderzoek naar de vermoedelijke afroompraktijken in de casino’s en het was een kwestie van tijd voordat ze voldoende bewijsmateriaal verzameld hadden.

Dan is er nog Lefty’s jeugdvriend, de levensgevaarlijke gangster Anthony ‘The Ant’ Spilotro. The Ant, zo genoemd vanwege zijn beperkte lengte, trok naar Vegas om te profiteren van het door de maffia onontgonnen terrein. Buiten het zicht van de maffialeiders begon Spilotro links en rechts te roven, te moorden en te stelen. Dit ontging natuurlijk niet de lokale politie en Spilotro werd met zijn continue publiciteit een steeds groter probleem voor de bazen in het Midwesten. Hij kwam gewelddadig aan zijn einde.

Casino 2

Het meeste wat in de film ‘Casino’ te zien is, berust op de waarheid zo blijkt uit het boek. De wat onrealistische moord in een bar waarin Spilotro (Nicky Santoro in de film) een man doodsteekt met een pen komt niet in het boek voor. Maar de beruchte martelscene waarin hij het hoofd van een gangster in een bankschroef stopt en samenperst tot zo’n 10 centimeter, zodat zijn ogen uit hun kassen poppen is echt gebeurd.

Uiteindelijk viel de maffiaoperatie in Vegas als een kaartenhuis in elkaar en de stad veranderde vervolgens in een soort Disneyland. Het was de laatste keer dat straatgangsters zoiets waardevols in handen kregen…

Een boeiend boek, maar haalt het niet bij het fenomenale ‘Wiseguy’.