Corona is een te lichte waarschuwing gebleken…

De linkse partijen leden gisteren een enorme nederlaag. Partij voor de Dieren wist op te schuiven met één zetel naar in totaal zes, maar met 3,6 procent van de stemmen is pijnlijk duidelijk dat weinig Nederlanders de noodzaak zien tot een fundamentele koerswijziging.

In haar boek Dieren kunnen de prest krijgen, en dan? schrijft partijleider Esther Ouwehand van de PvdD over het ontstaan van de coronacrisis en andere infectieziekten van de laatste tien jaar. Wopke Hoekstra noemde corona destijds een Zwarte Zwaan, een totaal onverwachte gebeurtenis met enorme impact.

Dat van die impact klopt, maar een Zwarte Zwaan is het absoluut niet. Corona is een zoönose, een infectieziekte die is overgesprongen van dier op mens. Net zoals eerder gebeurde met SARS, hiv/aids, MERS, ebola, zika, Mexicaanse griep en Q-koorts. De Nederlandse melkgeitenhouderij maakte duizenden mensen ziek, bijna 100 mensen overleden en meer dan 500 mensen worden nooit meer beter. Net zoals bij corona het geval is, worden we bedreigd door een ziekte die is ontstaan door de ongezonde manier waarop de mens zich tot de dieren verhoudt.

Regeringspartijen VVD en CDA weigeren de bio-industrie – die ook heeft geleid tot de stikstofcrisis – aan te pakken. VVD vanwege de economische belangen en CDA omdat de boerenlobby de baas is bij de partij. Het ligt zeer voor de hand dat VVD en D66 met elkaar gaan praten over een formatie na deze verkiezingsuitslag. “Maar ik heb al eerder gezegd dat we ook graag met het CDA samenwerken”, zei VVD-leider Mark Rutte woensdagavond.

Dat betekent ruim baan voor de bio-industrie en de vrije markt. Slecht nieuws voor dieren, natuur en klimaat, maar natuurlijk ook voor de mens. De vraag is namelijk niet of er een nieuwe ziekte-uitbraak komt, maar wanneer die komt. De hoop is gevestigd op D66 om het kabinet nog enigszins te doen beseffen dat het nu aan het dweilen is met de kraan open.

En dat dweilen kost een hoop geld. Een van de meest schokkende verhalen uit het boek van Ouwehand gaat over de nertsenfokkerijen, een sector waar jaarlijks miljoenen dieren vergast worden voor hun vacht. Er was allang geen draagvlak meer voor deze wrede industrie, maar na een aantal corona-uitbraken moesten de fokkers eindelijk hun deuren sluiten. Uiteraard moesten zij wel rijkelijk gecompenseerd worden en dat deed het kabinet door ze een kwart miljard euro!!! (250.000.000) belastinggeld mee te geven. Ook multimiljonairs Jos van Deurzen en de gebroeders Rien en Pierre Leeyen kregen een miljoenenbonus uitgekeerd.

Het kabinet vond het niet nodig om voorwaarden te verbinden aan het geld, zoals dat het niet mocht worden gebruikt om massaal andere diersoorten te gaan fokken en ophokken. Vrije markt hè? En dus, op 19 december 2020 interviewde de Leeuwarder Courant twee voormalige nertsenfokkers die een nieuw bedrijf aan het opzetten waren. Waar hadden ze de afkoopsom in geïnvesteerd? Geiten. In Friesland, de provincie die in 2012 werd getroffen door een grote uitbraak van de Q-koorts. Noem het cynisme. Of gewoon: te bont, schrijft Ouwehand. En dus stevenen we af op een volgende, mogelijk nog veel dodelijkere crisis. We leren het wel. Ooit.

Memories of Live Events

Today the International Film Festival Rotterdam 2021 started… Online. The pandemic has been going on for nearly a year now and live festivals have become a distant memory. It’s not that I don’t appreciate their online efforts, but unfortunately it’s impossible to capture the unique atmosphere the festival normally generates. Therefore, I don’t cover this years’ festival (sorry folks at the IFFR) but instead turn back to clock and return to the past, a time when pandemics and lock-downs were still only products of the imagination and Hollywood movies. Let’s hope that next year we can return to a sustainable new normal, including live film festivals.

International Film Festival Rotterdam 2008

Day 1

26-01-2008 by Jeppe Kleyngeld

The annual Rotterdam Film Festival. I have been looking forward to this. A little too much maybe. I dreamed last night that I missed half the programme. Not a very likely scenario. I got two days in which I hope to see at least ten movies/short film programmes. Let the cinema frenzy begin.

Lot’s of coffee and ready to see film number 1. The Egyptian drama Le chaos, directed by maestro Youssef Chahine. I haven’t seen many Egyptian films (not one). Nor was I aware of the existence of ‘popular Egyptian cinema’, as the festival catalogue describes it. Curious I entered the dark screening room of the Pathé cinema.

It was all right. A well-crafted combination of a romance and a political story. It revolves around the brutal police chief Hatem, who rules the Choubra district in Cairo with an iron fist. His only weakness is the passion he feels for his neighbour girl Nour, who in her turn is smitten by district attorney Cherif. A series of events unfold leading to a riot, the blossoming love between Nour and Cherif, and a showdown with tyrant Hatem.

Up to the next film, or rather event. Robert Breer: Image by Images 3, one of the compilation programmes of filmmaker in focus Robert Breer’s shorts. His background as a painter becomes immediately apparent with the first one; BANG!. It consists of animated drawings and real footage. Recently transferred to 35mm it looks pretty sharp. The following two shorts FUJI and SWISS ARMY KNIFE WITH RATS AND PIGEONS are very similar; no story, just images. And technically pretty neat.

Then follows STOCKHAUSEN’S ORIGINALE: DOUBLTAKES, a 32-minute documentary of some sort of performance in Germany (?). As Breer basically said himself in the Q&A afterwards; ‘what an underexposed, incoherent and hardly comprehensible mess. The programme finishes with two more animated short: TRIAL BALLOONS and TIME FLIES.

After an excellent lunch in Turkish eatery Bazar, it was time for something more commercial. In Rotterdam that usually means the latest American indie. I managed to get a ticket for Jason Reitman’s Juno. The much discussed and Oscar nominated comedy/drama that Roger Ebert describes as ‘one of the best movies of the year’.

And justly so. The audience obviously loved it and so did I. What is not to love about this movie? The razor-sharp script from first-time screenwriter Diablo Cody and the completely disarming performance from Ellen Page as the pregnant teenager Juno suck you into this movie and won’t let you go till the end. This is also due to the contribution of all the great supporting players. Some Oscars would be well deserved.

After a short break I headed for another venue. I was going to see a short film compilation called Short Stories 8: Crime Stories. The four shorts shown were a mixed bag. The first one PLOT POINT (2007, Nicolas Provost) was a pretty cool, atmospheric short from Belgium. About a hypnotic New York where the police force is acting strange. Through sound effects and well-shot and edited imagery, Provost creates a very cinematic and suspenseful little no-budget film. The second film was FOREST MURMURS (2006, Jonathan Hodgson). A beautifully animated short about a mysterious forest in Great-Britain where murders have taken place throughout history.

Then came LE PEAU DURE (2008, Benoit Rambourgh, Jean Barnard-Marlin). A French short about a juvenile kid and the relationship between him and his scumbag father. It was not as intense as it could have been. The final film was WAY OUT (2006, Chen Tao). About a Chinese peasant who starts to pick pockets to satisfy his wife. Beautiful cinematography but as regards content not very interesting.

As a midnight snack I selected a film from the Rotterdämmerung programme; genre films on a late hour. I saw nothing less then George A. Romero’s latest zombie shocker Diary of the Dead. In his fifth ‘Dead’ movie, Romero follows a group of film students who stumble upon a zombie outbreak and decide to cover it.

All in all not a bad day. Now get ready for the sequel.

Day 2


Another day in Rotterdam. What to watch? I could go for the nine-hour lasting epos Death in the Land of Encantos by Filipino director Lav Diaz. On previous editions of the festival, Diaz had film screenings of similar length. In 2005 Evolution of a Filipino Family (10 hrs) and in 2007 Heremias (9 hrs). I haven’t seen those, so this is my chance to finally have a Diaz experience.

Nah. Lack of patience. I rather go for five quick rushes than one quiet and meditative experience. Exactly the point Diaz is making with his immensely long films. Perhaps next year I’ll go for the new Diaz. Yeah right, who are you kidding?

So of to the first gig. El Asaltante is part of the Sturm und Drang programme. This programme features films by young filmmakers that are still developing their own style. First time Argentinean director Pablo Fendrik made a film about an ageing mugger who commits three robberies in the course of the movie. The action is registered with a steadycam in primarily close-up and medium shots leading to an uncomfortable tension. Pretty good debut by Fendrik

During my break I saw an installation in the NEW DRAGON INNS exhibition. No time to stay for the upcoming screening though. The downside of viewing five films in one day is that the breaks are so damn short. So I rushed back to the cinema.

The second film was a low-budget Iraq movie. Directed by Brian De Palma! Redacted is about the rape of a fifteen year old Iraqi girl at the hands of a squad of US soldiers. The film is based on true events, and shot in very realistically looking staged footage. Not a very happy subject. But it is skilfully directed by De Palma and features strong acting from a completely unknown cast.

Afterwards, having observed this authentic horror, I felt pretty much like a drone. And I still had three movies to go. A double espresso helped me through the next movie. The Japanese manga-film Appleseed: Ex Machina.

This sequel to the 2004 manga-hit Appleseed was a good wake-up call as it started with some ass-kicking action scenes. The story revolves around a high-tech futuristic world in which constant conflicts are taking place between humans and various types of cyborgs. The excitement level of the beginning is not matched later in the movie, but it was still an enjoyable screening.

Now I was going to see my first Tiger film of the year (one of the fifteen films nominated for a Tiger Award), namely Shanghai Trance. A Chinese film directed by young Dutch director David Verbeek. It is made up of three love stories edited together, all playing in the fast growing metropolis Shanghai. In every story, the characters have trouble dealing with the rapid change of their country, as well as dealing with their personal relationships.

Unfortunatly for Verbeek his film didn’t secure an award as I learned later in the evening. The three Tiger Awards went to Wonderful Town (Aditya Assarat, Thailand), Flower in the Pocket (Liew Seng Tat, Malaysia) and Go With Peace Jamil (Omar Shargawi, Denmark).

I booked a surprise film to close of the day. And I got to see…Lars and the Real Girl, the debut from American director Craig Gillespie. The story revolves around the solitary bachelor Lars, who orders a silicone doll from the internet who looks very real (and hot!). It turns out that Lars suffers from a delusional disorder making him believe that Bianca (the doll) is a real person. It wasn’t as silly as this sounds, but it still wasn’t my brand of Vodka. The audience liked it, but I thought this is the kind of movie they show on airplanes. A disappointing surprise festival organisation! Next year I want something better.

I headed back to my car and found my passenger window smashed! Some junkie had been going through my car. My only relief was that I had left nothing in it to steal. I still felt frustrated and angry. I knew I should have gone for that Diaz film. I bet I would have felt more relaxed about things then. Oh well, next year I’ll have another shot at Buddhist enlightenment.

International Film Festival Rotterdam 2009


International Film festival Rotterdam 2009 opened with the international premiere of The Hungry Ghosts, the directorial debut of Michael Imperioli, best known for portraying Christopher Moltisanti in The Sopranos. Imperioli was present, along with his whole entourage, including main actor Steve Schirripa (Bobby Bacala in The Sopranos).

Imperioli proves to be a talented director, besides an actor and a writer. In a mosaic way of storytelling, the film follows the lives of several characters in New York, all searching for something. Off course, the stories come together in the end. Not cinematically revolutionary, but well crafted and featuring some good acting. It reminded me of Scorsese, probably because of the typical New York scene.

Next was L’ange by Patrick Bokanowski, a rediscovered gem from Rotterdam’s regained programme. It’s not exactly a date movie, believe me. It has no story, but solely consists of images, edited in a bizarre and fascinating way. A pure trip movie. It surely put me in a trance for 70 minutes. The beautiful painting-like images would stay in my head for days after the film.

Time for some Asian cinema. Rotterdam always has plenty of that. Takeshi Kitano is one of the Asian directors that contributes a feature to the programme annually. His Zatôichi even opened the festival in 2004. His latest work is Achilles and the Tortois, the last instalment in a loose trilogy about the figure of the artist. The previous entries were Takeshi’s and Glory to the Filmmaker.

Takeshi is – besides a filmmaker – a painter. This film tells about that part of his life. A young boy who only wants to paint grows up to be…Takeshi. An artists who never sold a painting and is always ridiculed. He has some brilliant ideas for paintings though. Overlong, but occasionally very funny film. It is also warmer than most of Takeshi’s works. It might even be his most moving film so far, now that I think about it.

Besides the title of Michael Imperioli’s film, ‘The Hungry Ghosts’ is also a film programme, consisting of Asian ghost movies. Thai horror The Body is one of them. A scary movie it is! A young student starts having nightmarish visions that are só scary that it is almost unbearable. Feature debut of Thai director Paween Purijitpanya. He still has to learn to cut more rigorously, but his talent is evident and fantastic film lovers will undoubtedly hear more from him in coming years.

Mock Up on Mu is the latest creation of found footage director Craig Baldwin. It’s another weird collage of campy sci-fi flicks narrated together. Thematically it revolves around human evolution, space colonisation and military power. Pretty funny. Unfortunately it goes on and on, becoming too much nonsense to handle in one go.

Rotterdam traditionally puts two or three filmmakers in the spotlight at each festival. Not the usual suspects, but unknown talents. This year the honour befalls on Polish Jerzy Skolimowski, Italian Paolo Benvenuti and Swiss experimental filmmaker Peter Liechti, of whom I went to see his latest work, The Sound of Insects – Record of a Mummy.

Based on a true Japanese story, it tells the intriguing – if somewhat morbid – tale of a man who chooses to die of starvation. He retreats to the abandoned woods and waits for nearly 60 (!) days before his soul finally leaves his body. In voice-over, the man records his dying observations. Liechti chooses not to film the man himself, but merely the images the man sees and the sounds (of insects) that he hears. There isn’t much more to it. A curious experience.

British director Pat Holden presented his movie Awaydays, for which screenwriter Kevin Sampson adapted his own cult novel. Against the backdrop of Thatcher’s Britain, it tells the story of the rocky friendship between the two young thugs Carty and Elvis, who live between the hooligan gangs and primitive violence. With a fantastic post-punk soundtrack.

Followed up by stylish Mexican thriller Los Bastardos. Two outlaws keep a drug addicted mother hostage in her own house. The build-up is slow, but the story eventually heads towards an acts of stomach turning violence. The movie is directed by Amat Escalante, who made an impression at the festival a few years back with Sangre. In the Q&A after the film, Escalante says to have been inspired by the films of James Benning and For a Few Dollars More by Sergio Leone. Not by the more obvious Funny Games that is somewhat similar.

The final film for me is the Canadian comedy The Baby Formula, something like The L-Word with a sci-fi twist. Definitely one for the ladies. Two lesbians impregnate each other through medical innovation. Their very different families respond to the situation in their own way. A feel-good comedy that will undoubtedly score high with the audience.

Originally published on

Images a courtesy of International Film Festival Rotterdam

Closing chapter: Terugblik op dramatisch 2020

Zeg me dat het niet zo is.
Zeg me dat het niet zo is.
Zeg me dat het niet waar is…

In de kerstvakantie neem ik altijd twee weken vrij om op te laden. Ik herbekijk dan altijd een van mijn favoriete filmseries, zoals The Lord of the Rings, The Hobbit of de originele Star Wars trilogie. Dit jaar ben ik bezig met een herkijk van The Sopranos, mijn favoriete serie ooit. Ik heb hem bijna tien jaar niet gezien en het is zelfs nog beter dan ik me herinner. Het is zo goed geschreven en gespeeld. Waanzinnig goed. Ik ben bezig met een e-book over de show. Dat verschijnt waarschijnlijk volgend jaar; er liggen al veel teksten klaar. Ik geniet ook van het nieuwe album van Paul McCartney, ‘McCartney III’. En over Paul gesproken: In 2021 komt Peter Jackson, een van mijn lievelingsfilmmakers en hardcore Beatles-fan, met de documentaire Get Back. Ik heb vijf minuten materiaal gezien op Disney Plus en het ziet er waanzinnig uit. Intiemere beelden van The Beatles heb ik zelden gezien. En dus, als er één film is waar ik naar uitkijk volgend jaar is deze het wel. En als ik er nog eentje mag noemen is dat The Many Saints of Newark, een prequel van The Sopranos, gerealiseerd door Sopranos-bedenker en schrijver David Chase. Met in een van de hoofdrollen Michael Gandolfini, zoon van de legendarische James Gandolfini die overleed in 2013, maar onsterfelijk werd door zijn vertolking van Tony Soprano. Nu stapt zijn zoon in zijn voetsporen. 2021 wordt een heel goed filmjaar.

Qua films was 2020, net als in vele andere opzichten, juist een waardeloos jaar. Ik heb een filmpje in mijn hoofd, waarin het liedje ‘It was a very good year’ van Frank Sinatra speelt en we beelden zien van verlaten straten, mondkapjes, begrafenissen, dramatische toestanden op de IC’s en sombere toespraken van politici. Ik heb zelf niet te klagen overigens. Toen in maart de eerste lockdown werd aangekondigd vond ik het stiekem wel spannend. Een ongekende gebeurtenis. Een hele lichte versie van een zombie apocalypse, zoals in Dawn of the Dead. Het had wel wat: verplicht thuis met toch alle luxes van het moderne leven: speciaalbier, wijn, een koelkast vol met eten, een enorme collectie films en boeken en via het internet verbonden met de hele wereld. Maar ik begrijp natuurlijk dat corona heel veel mensen in de ellende heeft gestort met verliesgebeurtenissen, financiële problemen en gevoelens van eenzaamheid.

Van mijn persoonlijke vrienden is de eigenaar van het bedrijf waar ik sinds 2008 voor werk getroffen. Hij kon niet verdragen dat zijn levenswerk ten gronde ging en stapte op 1 juli uit het leven. Net voordat hij zijn aandelen zou overdragen aan een overnemende partij. Voor de rest van ons (werknemers) was de overname een redding, een veilige haven. Maar voor Alex voelde dit helemaal anders. Wat er precies in zijn hoofd heeft afgespeeld zullen we nooit weten, maar de aanhoudende paniek veroorzaakt door corona heeft vrijwel zeker een doorslaggevende rol gespeelt in zijn dramatische actie. Onze directeur Melle wist het rampjaar onlangs goed onder woorden te brengen. “Stel dat iemand in december vorig jaar gezegd had; ‘er komt in 2020 een dodelijk virus waardoor er niemand meer naar onze events en trainingen komt en dan maakt Alex er een einde aan’, dan hadden we gezegd: wat een slecht filmscenario.” De werkelijkheid is soms uiterst vreemd en onvoorspelbaar. Als een Zwarte Zwaan.

Voorwoord Quote, editie oktober, 2020

Maar los van deze misère waar ik nog dagelijks aan denk, ben ik er tot nu toe goed doorheen gekomen. Ik kijk documentaires over wat de mensen uit Syrië is overkomen en kan deze lockdown makkelijk relativeren. Ik zit in een fijne bubbel. Wat betreft 2021 ben ik voorzichtig positief. Het kan nog wel een tijdje gaan duren, maar ik hoop dat we in de zomer het sociale verkeer weer redelijk op de rit hebben. Mijn professionele leven ziet er ondanks corona goed uit: een groter bedrijf, meer mogelijkheden, nieuwe collega’s. En ik heb een fantastisch team met Charles, Willem, Jan, Yilmaz, Henk en Tomer. De mensen waar ik problemen mee had zijn allemaal weg. 2021 wordt op werkgebied ongetwijfeld een heel goed jaar. Persoonlijk gaat het ook goed. Rosa ontwikkelt zich als een heel sociaal en vrolijk meisje. En Loesje blijft worstelen met chronisch pijnsyndroom en (andere) psychologische issues, maar ervaart veel succes op werkgebied als begeleidster van jongeren en om een of andere reden vindt ze het ook met mij ook nog steeds leuk en dat is geheel wederzijds.

De reden dat ik dramatisch boven deze blog heb geschreven is dus eigenlijk puur de dood van Alex en omdat ik meeleef met alle mensen die getroffen zijn door corona. Maar zelf vind ik het leven mooi en interessant en een overwegend positieve exercitie. We zijn zelfs nog getrakteerd op een nederlaag van Trump en een implosie van Forum voor Democratie. De silver linings zijn dus niet moeilijk te vinden voor mij. Een laatste positief gebeurtenis om het jaar mee af te sluiten is het verschijnen van ‘The Grand Biocentric Design’, het derde deel in de serie over biocentrisme van Robert Lanza, het boek dat mijn leven in 2017 heeft veranderd. Hierin wordt nog meer bewijsmateriaal gepresenteerd dat aantoont dat leven en de kosmos één zijn en dat de dood niet echt kan bestaan in een dergelijk bewustzijns-systeem.

Deze blog heet fragmenten omdat alle aspecten van mijn leven erin voorbij komen: films, mijn filosofie, boeken die ik gelezen heb, mijn persoonlijke leven… Samen vormen die wat ik beschouw als ‘ik’. Maar uiteindelijk bestaat er geen ik en maakt deze illusionaire verschijning onderdeel uit van een veel grotere entiteit. En ik ben er helemaal oké mee om een oneindig klein element te zijn van iets veel groters. Ik zou zelfs niks anders willen. Een gevolg is dat je er nooit uit kan stappen. En dus is de actie van Alex niets meer geweest dan een reset. Een hoofdstuk in het boek heet ‘Quantum Suicide and the Impossibility of Being Dead’. Let wel, dit is een boek over natuurkunde en geen filosofie.

Voor de familie van de overledene blijft zo’n gebeurtenis overigens wel heel naar, want vanuit hun perspectief is die persoon permanent vertrokken. Vanuit het perspectief van de overledene kan er echter geen sprake zijn van ‘weg zijn’. Het gaat allemaal door en door en door en door. Ook corona is maar een heel klein streepje op een oneindig lang toneelstuk. Laat die volgende lock down dus maar komen. ‘Ik’ houd het nog wel even uit.

Macro-econoom Peter De Keyzer: ‘Kies altijd voor de positieve insteek’

We zitten midden in de grootste economische crisis sinds de Grote Depressie, maar is corona alleen maar droefheid of zijn er ook lichtpuntjes te bespeuren? We vroegen het aan rasoptimist Peter De Keyzer.

In 2013 schreef je het boek ‘Groei maakt gelukkig’ waarin jouw visie verwoord staat: optimisme + vrije markt = vooruitgang. Kun jij vertellen hoe jij tot die visie gekomen bent?
“Ik irriteerde mij vaak over hoe er in het publieke debat gesproken werd over het belang van economische groei, internationale handel of de toekomst van de Europese Unie. De werktitel van het boek was eerst ‘de 50 grootste misvattingen over de economie’, maar dat klonk toch wat negatief. Dus ik wilde er liever wat positiefs van maken. Vandaar de titel: ‘Groei maakt gelukkig’. Het boek is een pleidooi voor optimisme, ambitie, zelfredzaamheid, ondernemerschap, vooruitgang en intelligente groei.”

Is jouw visie nog veranderd sinds het schrijven of staat hij nog?
“Deze is alleen nog maar scherper geworden de afgelopen periode. Ik geloof heel sterk in individuele vrijheid, individueel initiatief, de kracht van innovatie, technologie en flexibiliteit. De maatschappij is van nature behoudsgezind. Er is een soort dictatuur van de status quo binnen bedrijven en de maatschappij. Alleen wanneer er een crisis komt wordt het politiek onmogelijke plots het politiek onvermijdelijke. Die processen hebben me altijd gefascineerd.”

In het licht van hoe de wereld er nu voor staat, hoe gaat het met de optimist in jou? Welke positieve ontwikkelingen zie je?
“De digitalisering is iets waar we al heel lang over praten, maar heel weinig aan deden. Vandaag zie je die ontwikkelingen versnellen. De externe omgeving dient als katalysator. Dat is een goede zaak. Het is niet alleen een manier om kosten te besparen, maar het gaat ook om het vinden van nieuwe manieren van samenwerking. Wat ook een positieve kant heeft is dat we door protectionisme meer op onszelf worden teruggeworpen. Dat biedt kansen voor bedrijven die vroeger moesten opboksen tegen bedrijven uit China of elders. En tenslotte vinden op macroniveau ontwikkelingen plaats die heel positief kunnen uitpakken. Iedereen is op zoek naar groei en waarin de overheid moet investeren, zoals infrastructuur, mobiliteit, 5G, digitalisering, lokale productie enzovoorts. Corona kan naast een crisis ook een hele grote economische sprong voorwaarts worden. Dat er vroeg of laat een crisis komt is onvermijdelijk. Hoe je ermee omgaat is een keuze.”

We hebben de lockdown gehad en de economie is voorzichtig weer aan het draaien. Hoe kijk je aan tegen het najaar van 2020?
“Het virus is er nog. Het vaccin is er nog niet. De jury is still out over wat nu de beste manier is om drie zaken met elkaar te verenigen: gezondheid, economie en vrijheid. Je mag er twee van de drie uitkiezen. China kiest voor gezondheid en economie en levert in aan vrijheid. In de VS gaat men voor economie en vrijheid: daar gaat het met de gezondheid weer slecht. In België is meer weerstand tegen een app, dus lijdt de economie meer onder corona. Dat is de keuze die landen moeten maken. Mijn insteek is: wat is je vrijheid waard als je thuis zit en geen kant op kan? Dat doet Nederland dus wel goed.”

Welke langdurige effecten van corona verwacht jij?
“De overheidsbestedingen zijn gigantisch, dus er worden veel schulden gemaakt. Centrale banken zullen die in belangrijke mate absorberen. Daarom zullen korte en lange termijn rentes voor een hele lange tijd nul zijn, verwacht ik. Dat heeft het effect dat de grote corporates zich quasi-gratis kunnen financieren en het midden- en kleinbedrijf – restaurants, event-organisatoren of kledingzaken – over de kop zullen gaan. Hoe snel we weer naar economische groei gaan zal heel sterk afhangen van de evolutie van het virus en hoe snel een vaccin ontwikkeld is. Die onzekerheid betekent voor CFO’s dat ze zullen moeten zorgen voor voldoende cashflow en wendbaarheid. Het kan nog een tijd gaan duren.”

> Lees verder op <<<