Einde van een tijdperk (over Boardwalk Empire)

Let op: bevat spoilers voor seizoen 5 – het laatste seizoen

‘Boardwalk Empire’, de serie die een 10 scoort voor productieontwerp en een drie voor emotionele impact is voorbij. Na ‘The Sopranos’ en ‘The Wire’ had HBO de vrijwel onmogelijke uitdaging een nieuw misdaaddrama te ontwerpen om de harten van serieliefhebbers wereldwijd te veroveren. Ze trokken het grootste schrijverstalent aan dat ze in huis hadden. Tim van Patten en Terence Winter verdienden beide hun sporen met ‘The Sopranos’. En Martin Scorsese ging produceren. De kaarten van ‘Boardwalk Empire’ waren meer dan uitstekend. Toch is het eindresultaat niet het ‘Once Upon a Time in Atlantic City’ geworden dat het had moeten zijn.

Tot zover het negatieve, want met een bevredigend laatste seizoen is er toch veel goeds te schrijven over het droogleggingsdrama. Alhoewel nee, er is toch nog wat te klagen. Arnold Rothstein, het beste personage uit de show (ja, Richard Harrow is ook cool), is al dood bij aanvang van de eerste aflevering van het laatste seizoen! Dat komt omdat er een sprong van zeven jaar gemaakt wordt van seizoen 4 naar seizoen 5 en de echte Rothstein in de tussenliggende periode was vermoord tijdens een pokerwedstrijd. Historisch correct dus, maar wel eeuwig zonde. Acteur Michael Stuhlbarg vertolkte Rothstein perfect. Nooit was een glimlach zo bedreigend als van A.R., zoals hij door zijn vrienden in de serie genoemd werd. Sinds zijn speech in aflevering 2 ben ik gefascineerd door hem geweest. Voor de liefhebbers:

Arnold Rothstein: ‘There was a man once – I don’t recall his name – frequented the billiard parlors downtown. He made a comfortable living wagering whether he could swallow certain objects, billiard balls being a specialty. He’d pick a ball, take it down his gullet to here, then regurgitate it back up. And one evening I decided to challenge this man to a wager. Ten thousand in cash for him to do the trick with a billiard ball of my choosing. Now, he knew I’d seen him do this a dozen times, so I can only surmise that he thought I was stupid. We laid down the cash and I handed him the cue ball. He swallowed it down. It lodged in his throat, and he choked to death on the spot. What I knew and he didn’t was that the cue ball was one-sixteenth of an inch larger than the other. Just too large to swallow. Do you know what the moral of this tale is, Mr. Yale?’

Frankie Yale: ‘Don’t eat a cue ball?’

Arnold Rothstein (smiles): ‘The moral of this story is that if I’d cause a stranger to choke to death for my own amusement, what do you think I’ll do to you if you don’t tell me who ordered you to kill Colosimo?’

Voor de historische personages is de afloop bekend, maar haalt Nucky het einde van het laatste seizoen?

Voor de historische personages is de afloop bekend, maar haalt Nucky het einde van het laatste seizoen?

Geen Rothstein in seizoen 5

Geen Rothstein in seizoen 5

Symbolisch einde van de drooglegging?

Symbolisch einde van de drooglegging?

Dit citaat illustreert ook meteen het beste schrijfwerk van de serie, want hoewel de recreatie van het tijdperk authentiek voelt, mist het soms de scherpte en de humor, die in HBO’s eerdere misdaad meesterwerken te vinden was. Dat lag ook aan de personages (nu gooi ik alles er maar uit). De protagonist Nucky Thompson is nogal een dode pier in de eerste seizoenen. Misschien is dat ook logisch, want gangsters als Nucky zijn nu eenmaal vrijwel gevoelloos. Toch weet het laatste seizoen middels flashbacks over Nucky’s jeugd enige kleur aan dit personage te geven. Maar wie is die verschrikkelijke acteur die de jonge Nucky gestalte geeft? En is dat een gebitsprothese in zijn mond om hem meer op Steve Buscemi te laten lijken? Daar zal de goede ouwe Steve wel om gelachen hebben.

Als maffiakenner wist ik natuurlijk al hoe het historisch correcte ‘Boardwalk Empire’ zou aflopen. Tenminste met de echte personages, zoals Al Capone, Charles ‘Lucky’ Luciano, Meyer Lanski, Salvatore Maranzano en Joe Masseria. Maar zou Nucky het einde van de serie gaan halen? En Chalky White? En Van Alden, de ex-droogleggingsagent en moordenaar die in Chicago verstopt zit? Ik vroeg me laatst af of Nucky überhaupt echt bestaan heeft. Het antwoord staat op Wikipedia (waar anders?): Nucky is loosely based on former Atlantic City political figure Enoch Lewis ‘Nucky’ Johnson.

Maar omdat het ‘gebaseerd op’ is, zegt het lot van de echte Johnson niks over het lot van de fictieve Thompson. En dat lot is uiterst toepasselijk: Thompson wordt doodgeschoten door Tommy Darmody, zoon van de door Nucky vermoorde Jimmie Darmody op het einde van seizoen 2. Er vloeit nog veel meer bloed. In aflevering 6 van het laatste seizoen leggen maar liefst twee memorabele hoofdpersonages het loodje: Van Alden en Chalky White. En het er wordt daarmee eindelijk – zeker met de dood van laatstgenoemde – ingespeeld op het gevoel van de kijker.

Het gangstergeweld in seizoen 5 doet ook denken aan de verbeten strijd tussen HBO en het steeds machtiger wordende Netflix. Geen goede overwinning zonder vijanden, dus HBO zal de creatieve capaciteiten moeten aanwenden om prominent op het toneel te blijven. Ze hebben sinds ‘The Sopranos’ begon in 1999 een gouden decennium beleefd, maar lijken nu net niet die draai terug te kunnen vinden. Het ambitieuze vlaggenschip ‘Game of Thrones’ nadert ook een climax, en met ‘Boardwalk Empire’ ten einde is er op misdaadvlak ook nog geen opvolger in zicht. Ik wacht in spanning af met een herkijk van HBO’s excellente ‘In Treatment’ op het programma.

Advertenties

De eindigheid van TV-series

Sommige doen het briljant. Anderen doen het een stuk minder goed. En weer anderen doen het helemaal niet omdat het netwerk voortijdig de stekker eruit trekt (zoals Deadwood). Eindigen is moeilijk. Idealiter eindigt een serie op briljante wijze nog voordat de piek helemaal voorbij is. De serie die dit het beste voor elkaar wist te krijgen is Six Feet Under. Na 5 seizoenen meeslepende drama en zwarte komedie wist maker Alan Ball het voor elkaar te krijgen het meest aangrijpende TV-einde aller tijden neer te zetten. Toepasselijk voor een serie met de tagline: Everything. Everyone. Everywhere. Ends.

Op het romantische vlak wist Sex and the City het ook heel aardig te doen. Jammer alleen, dat er nog twee van die berenslechte films op volgde. Mijn favoriete serie aller tijden, The Sopranos, eindigde heel controversieel. Het was zeker niet het meest bevredigende einde aller tijden, maar wel passend bij de serie. Bovendien praatte de fans er nog steeds over, dus maker David Chase heeft van zijn serie wel een monument gemaakt dat de eeuwigheid kan trotseren.

Nog niet afgelopen, maar een einde waar ik (zeer) hoge verwachtingen van heb is Breaking Bad. In een interview met de makers heb ik gelezen dat ze het einde al een hele lange tijd aan het plannen zijn. Dat klinkt goed. Bovendien is Breaking Bad nog altijd fantastisch. Het eerste deel van het laatste seizoen (5) was niet minder dan sensationeel. Eindigen op het hoogtepunt, dus. Zo hoort het. Nog wat voorbeelden van series die wel aardig geëindigd zijn: Oz, Buffy the Vampire Slayer en In Treatment.

Six Feet Under - Het perfecte einde

Six Feet Under – Het perfecte einde

Wie deden het minder goed? Ik vond het einde van The Wire niet heel sterk. Ik weet namelijk niet meer precies hoe het afliep en dat kan geen goed teken zijn. Ik vond het laatste seizoen van The Wire sowieso een stuk minder krachtig dan de seizoenen die daarvoor kwamen. Jammer. Jammer. De Amerikaanse versie van The Office vond ik ook niet zo sterk eindigen. Oké, Michael Scott en Holly kwamen weer samen, maar de manier waarop het allemaal ging was veel minder sprankelend dan hoe het in de Britse voorganger ging. Bovendien eindigde The Office niet eens, maar plakte ze er nog een seizoen met James Spader in de hoofdrol aan vast. Fout.

Dexter komt binnenkort ook aan zijn einde (misschien wel letterlijk), maar die serie hebben ze met 8 seizoenen veel te lang gerekt. De geloofwaardigheid is nu compleet overboord. Ze hadden moeten eindigen bij seizoen 6, dan hadden ze al hun ideeën in 5 en 6 moeten verwerken en waren die veel beter geweest dan nu. Anders dan bij Breaking Bad zijn mijn verwachtingen bij Dexter niet heel groot. Ik heb wel hoop als liefhebber van het eerste uur.

Is er een conclusie te trekken uit deze voorbeelden? Niet echt. Er is wel een algemene tip voor scriptschrijvers die ik kan meegeven. Het is een tip die Stephen Covey had voor ieder project waar je aan begint, namelijk: Begin altijd met het einde voor ogen.

In Treatment: Levensechte televisie-ervaring rond psychotherapie

In de serie ‘In Treatment’ volgen we de praktijk van psychiater Paul Weston. Iedere aflevering is een sessie en ieder seizoen bevat 7 weken therapie per patiënt. Op de laatste dag van de week ligt Paul zelf op de bank bij zijn behandelaar.

De serie is in Nederland bijna letterlijk nagemaakt als ‘In Therapie’ en is zelf gebaseerd op de prijswinnende Israëlische serie ‘Be Tipul’. Mijn advies is om de Amerikaanse serie te kijken vanwege de levensechte dialogen en het briljante acteerwerk.

Van ‘In Treatment’ gaat een bijna zen-achtige rustgevende kracht uit. Dat is aan twee sleutelfactoren te wijten. Allereerst het concept waarbij je de kamer van Paul Weston niet verlaat en de focus volledig ligt op een gesprek. Afwijkend van hedendaagse televisie dus, en 100 procent geslaagd in de opzet. Bovendien extreem geloofwaardig.

Ten tweede, het personage Paul Weston (fantastisch gespeeld door rasacteur Gabriel Byrne) is een plezier om naar te kijken. Als een detective a la Sam Spade probeert hij de troebele geesten en verwarrende manoeuvres van zijn patiënten te doorgronden. Paul is zo’n geweldige psychotherapeut, dat je zelf wel met hem zou willen afspreken. In zijn privéleven, waar je soms een glimp van opvangt, of in zijn eigen therapie is hij onuitstaanbaar, maar voor zijn patiënten gaat hij door het vuur.

In Treatment

Ook mooi is dat je zelf steeds beter wordt in het doorzien van belemmerende of destructieve patronen die de patiënten van Paul dwarszitten in hun levens. Alle patiënten zijn verschillend, maar het verloop van de behandeling is steeds bijna hetzelfde. Het begint altijd met het aftasten, waarbij Paul door middel van goede vragen steeds dichter bij de kern van de zaak komt. Dan komt de verwarrende tijd dat alles vloeibaar wordt, zodat de patiënt nieuwe keuzes kan maken. Dit leidt altijd tot heftige confrontaties met de behandelaar en uitspattingen buiten de therapie om, waarna het in de meeste gevallen leidt tot verandering in de vorm van nieuwe inzichten en gewoonten die het leven van de patiënt positief beïnvloeden. Complexiteit wordt simpel. In Treatment is waarachtige televisie.

Top 5 patiënten van Paul Weston
1. April (seizoen 2) – Een student die met kanker is gediagnosticeerd, maar dit aan niemand heeft verteld behalve Paul.
2. Sophie (seizoen 1) – Een suïcidale turnster en middelbare scholier die moeite heeft op te treden tegen haar egoïstische vader.
3. Oliver (seizoen 2) – 12 jaar oude zoon van Bess en Luke, een echtpaar dat in scheiding ligt en waarvan Oliver zichzelf de schuld geeft.
4. Sunil (seizoen 3) – Indiase man die door zijn zoon en schoondochter naar de Verenigde Staten is gehaald na de dood van zijn vrouw.
5. Alex (seizoen 1) – Een gevechtspiloot, getraumatiseerd door een verkeerd gelopen missie in Irak.