Vlindereconomie

Het veranderen van een rups in een vlinder is een metamorfose waarbij de oude bouwstoffen opnieuw worden gebruikt om iets anders te worden. Voormalig beleggingsanalist Jack Cox betoogt in zijn boek Vlindereconomie dat we veel problemen die we vandaag hebben kunnen oplossen door naar de natuur te kijken. Het probleem van afval bijvoorbeeld. Maar Vlindereconomie gaat niet alleen over circulaire economie. Het gaat over de creatie van een volledig duurzaam financieel systeem.

We doen nu iets heel anders dan de natuur. De centrale banken halen natuurlijke vijanden uit het systeem door de rente op nul te houden. Dit resulteert weliswaar in goedkoop lenen, investeringen en een groeiende economie, maar we creëren ook een gigantische schuldenberg die van toekomstige groei betaald moet worden. En die groei is nu juist het probleem. Earth Overshoot Day – de dag dat de mensheid alle natuurlijke middelen heeft opgebruikt die de aarde in een jaar kan vernieuwen – kom ieder jaar eerder. Gezien de rentelasten van die groeiende schuldenberg hebben landen toch groei nodig, dus hoe kunnen we ooit onze ecologische voetafdruk verkleinen?

Cox doet verschillende voorstellen. Het begint bij de mindset van het individu. Die zal moeten veranderen van economie(groei)-gedreven naar aarde-gedreven. Burgers moeten:
1. Aan de slag met een duurzamere levensstijl;
2. Van politici eisen dat ze andere prioriteiten gaan stellen.

Dan komt de financieringsvraag aan bod. Cox is voorstander van een basisinkomen om de ecologische levensstijl mogelijk te maken. Dit dient wel verrekend te worden met hypotheekrenteaftrek. Zo komt het daadwerkelijk terecht bij de juiste groep. Ook zal de Nederlandse staatsschuld flink omlaag moeten, zodat we genoegen kunnen nemen met één procent groei per jaar in plaats van minimaal drie. Deze veranderingen kunnen gefinancierd worden door eenmalig vijf procent van het kapitaal van alle Nederlanders te incasseren. Dan nemen we in één keer de pijn en kunnen we op duurzamere wijze verder.

Het probleem van dit radicale voorstel dat Cox niet adresseert is populisme. Welke politieke partij, of coalitie van partijen, gaan hier draagvlak voor krijgen onder de bevolking? De grootste partijen – VVD, PVV en FvD zijn in ieder geval niet aan boord. En bestaat dat draagvlak überhaupt op dit moment? Kijk naar de discussie over de boeren en stikstofuitstoot en je weet het antwoord.

Voorlopig blijft de vlindereconomie – een duurzaam en gebalanceerd systeem waarbij waarde wordt gecreëerd en natuur wordt behouden voor volgende generaties – een utopie.

Wilders doet eigen achterban tekort

‘Fear is the antidote to progress’
Peter Diamandis & Steven Kotler in ‘Bold’

De inschatting van de peilingen is dat Wilders bij de volgende verkiezingen zo’n 25 procent van de stemmen gaat pakken. Als andere partijen dan niet met hem willen samenwerken, zullen zijn stemmers op vreedzame wijze een revolte beginnen, aldus de heer Wilders.

Wilders gaf onlangs bij wijze van uitzondering een interview. Hij vindt alle journalisten sukkels, maar voor Playboy maakte hij graag een uitzondering (logisch, want voor de betere journalistiek moet je inderdaad bij Playboy zijn).

Ik was wel benieuwd naar een iets diepere uitleg van zijn standpunten, want normaliter krijg je alleen de provocerende uitspraken mee, zoals dus van die revolte laatst. Twitter is met een maximum van 140 tekens het ideale medium voor Wilders. In het Playboy interview begint hij met dezelfde ongefundeerde uitspraken als altijd, onder meer over ‘testosteron bommen’, maar verderop in het stuk gaat hij op een paar zaken wat dieper in. Zoals over zijn uitspraken over ‘minder Marokkanen’ en meer recentelijk ‘geen asielzoekers meer’.

‘Als uit onderzoek blijkt dat een groot deel van hen voor overlast en ongewenste toestanden zorgt, dan wil ik er graag minder van’, aldus Wilders. Ook pleit hij voor strengere straffen voor criminelen: ‘Ik wil voorkomen dat mensen die zich schuldig hebben gemaakt aan een geweldsdelict of een verkrachting, wegkomen met een taakstraf, zoals nu nog te vaak gebeurt.’

Bovenstaande klinkt redelijk, zeker voor Wilders zijn doen. Nou weet ik dat het niet is wat het lijkt. In een recente interviewserie met rechters van Coen Verbraak, vertelde de rechter uit de strafzaak tegen Wilders dat de blonde politicus hem heeft bedreigt. ‘Als jij me veroordeeld zal ik je wel krijgen.’ Iets in die trant. ‘Dat is echt heel erg’, zei de rechter en gelijk heeft hij. We leven in een land met onafhankelijke rechtspraak, dus niet van politiek afhankelijk godzijdank. Als dat ooit verandert hebben we echt een heel groot probleem.

Nog een hele kwalijke zaak van Wilders en de PVV is het standpunt ‘grenzen dicht’. Los ervan dat het niet kan en mag, heeft de partij geen enkel alternatief te bieden voor oorlogsslachtoffers uit Syrië. Als het aan de PVV ligt laten we het volledig aan andere landen over om op te lossen. Het zou niet minder dan misdadig zijn als we als Nederland iets zouden doen wat hier ook maar in de buurt van zou komen.

Wilders
Het Wilders interview via Blendle

Maar even terug naar de ‘redelijke’ standpunten van Geert. Minder geld naar immigratie en de EU, en minder Islamieten binnenhalen moet leiden tot een welvarender en veiliger Nederland. Klopt dat zo’n beetje PVV? Dit is het standpunt dat hij – mits op de juiste manier geformuleerd – best waar zou kunnen maken voor zijn kiezers, maar dat gaat nooit gebeuren. Never nooit niet.

Dale Carnegie heeft de beïnvloedingstechnieken van succesvolle leiders al lang geleden vastgelegd (ik schreef dit artikel over de 9 belangrijkste technieken) en Wilders maakt van geen enkele van deze technieken gebruik. En dat betekent dat hij ook nooit echt iets gaat realiseren. Dat kan niet op de manier waarop hij het nu doet.

De kracht van Wilders is dat hij staat voor zijn boodschap en het opneemt voor zijn gehoor (dat hij gemakshalve ‘het volk’ noemt, ook al is het in een worst case scenario slechts 25 procent van het volk). Daarbij heeft de voorzitter van de Partij van de Vrijheid zijn eigen vrijheid levenslang opgegeven. En het is dieptriest dat dat nodig is. Hij zou mogen zeggen wat hij wil binnen de grenzen van de wet, inclusief forse kritiek leveren op de Islam.

Maar de Partij van de Vrijheid is niet de Partij van de Waarheid. De waarheid is dat de PVV veel van haar populariteit dankt aan het keihard blijven hakken op de door velen gehate elite. In de eindeloos herhaalde standpunten zit geen enkele nuance. Hij vindt dat zijn stemmers aan alle kanten ‘gepakt’ worden door de VVD/PvdA en zijn stemmers zijn het er roerend mee eens. Het is niet voor niks dat Wilders aan de zijnen vaak als worden beticht van slachtofferschap en zelfmedelijden. Er is altijd een zondebok: Brussel, het Kabinet, Marokkanen, Syrische vluchtelingen, enzovoorts. Het is helemaal zwart-wit. Dat is de politiek van Wilders en hij is er buitengewoon succesvol mee. Blijkbaar zijn veel Nederlanders teleurgesteld om tot de twee procent welvarendste burgers ter wereld te behoren.

Maar hoe gaat hij zijn doelen bereiken? De enige manier om iets voor elkaar te krijgen – in politiek, bedrijfsleven of waar dan ook – is samen te werken met anderen, verbinding te zoeken, concessies te doen… En dat kan Wilders niet. Het vorige kabinet waar Wilders inzat is niet voor niets omgevallen.

Wat Wilders vooral doet is een nachtmerriebeeld schetsen: ‘We worden overspoeld door Moslims en raken ons land kwijt.’ Is er geen probleem? Jawel, de vluchtelingencrisis is een groot probleem. En de tegenstelling tussen de Islam en het Westen moet zeker hoog op de politieke agenda komen te staan (maar nogmaals, alleen verbinding en samenwerking kan bijdragen aan een oplossing). Tot slot gaan er inderdaad miljarden naar immigratie, maar zou daarmee stoppen slechts voor een heel klein deel toekomen aan ‘het volk’ van Wilders.

De problemen waar we mee te maken hebben zijn een miljoen keer complexer dan Wilders ze schetst. En wat is zijn reële stip aan de horizon? Heeft hij een werkbare oplossing klaar voor als hij straks de buit binnen heeft? Nee. En daarmee doet hij zijn achterban tekort. Tenzij die achterban gewoon op een relletje uit is, en het de ‘elite’ even flink lastig wil maken. In dat geval komen ze met Wilders nog ruimschoots aan hun trekken de komende 10/15 jaar. Maar er komt een moment dat ze beseffen dat er niks veranderd is en met de koers van Wilders ook niks gaat veranderen, behalve dat het land steeds verder verdeeld raakt. En dat is het echte nachtmerriebeeld dat nu snel werkelijkheid aan het worden is.

Duurzaamheidsambitie ver te zoeken in politiek

Er was van de week heibel in politiek Den Haag. Kabinet Rutte II had het nogal ongelukkige plan naar buiten gebracht om inkomstenonafhankelijke zorgpremie te gaan heffen. Nivelleren noemen ze dat: het terugbrengen van inkomstenverschillen. Op zich niet verkeerd. Te grote inkomensverschillen zijn akelig. Kijk maar naar de VS. De ‘filthy rich’ hebben daar de financiële sector kunnen dereguleren, zodat zij zich verder hebben kunnen verrijken, totdat de zeepbel klapte, de economie in elkaar stortte en de werkloosheid en gepaarde armoede groter dan ooit zijn geworden. Zoiets mag in Europa nooit gebeuren.

Maar de vraag is of sleutelen aan de zorgpremie wel het juiste middel is om dit te realiseren. Los van de rekenblunders in het model van Rutte II is het misschien wel oneerlijk dat de ene burger meer moet betalen voor hetzelfde product – want dat is zorg op een bepaalde manier; een markt die drijft op vraag en aanbod. Zo ziet de VVD het in ieder geval wel. In plaats van op die manier te proberen te nivelleren, kun je wat mij betreft beter de zwakkere groepen in de samenleving te hulp schieten. Via het belastingsysteem leg je daarvoor de rekening evengoed bij de sterkste schouders, alleen voelt het eerlijker voor de veelverdieners. Wanneer de zorgkosten verder oplopen, verhoog je de premie voor iedereen en help je de zwakkere groepen in de samenleving financieel wanneer nodig.

De maatregel is dus ongelukkig gekozen, maar dat neemt niet weg dat er wat moet gebeuren. We hebben met een crisis te maken en het gaat pijn doen. Laten we die pijn dan ook lijden en het door ons zelf gekozen kabinet de ruimte geven om moeilijke keuzes te maken. Nederland is nog altijd de 16de economie ter wereld, de 7de investeerder en 5de exporteur. We hebben het nog altijd hartstikke goed! Maar er zijn stevige maatregelen nodig om het huishoudboekje van de overheid op orde te krijgen. Rutte II wil nu aan de inkomstenbelasting gaan sleutelen. Dit zal ongetwijfeld ook weer een hoop gedoe opleveren, maar vroeg of laat moet er een dergelijk moeilijk besluit geslikt worden door zowel politiek als samenleving.

Volgens Mark Rutte zelf voelen Nederlanders zich er oncomfortabel bij als het huishoudboekje van de staat niet op orde is, en daar heeft hij wel gelijk in. In Griekenland hebben ze zich er jarenlang niet druk om gemaakt en nu kunnen veel mensen daar de helft van hun salaris inleveren als ze hun baan überhaupt nog hebben. Dus, het streven van Rutte om de overheidsfinanciën op orde te krijgen en de rekening niet bij een volgende generatie te leggen is heel goed. Maar als het hebt over de volgende generaties, dan moet je het ook hebben over duurzaamheid. En daar is in het huidige regeerakkoord weinig over gerept. Of heb ik iets gemist?

VVD’ers worden door mij verondersteld van die slimme economen te zijn, dus kunnen ze ook begrijpen dat er grenzen aan groei zijn. Als het huishoudboekje op orde is, willen ze terug naar grote economische groei lijkt het nu, maar de enige manier om mijns inziens nog waarde te creëren in de nabije toekomst is om te gaan voor duurzaamheid all the way. Energieneutrale bedrijven creëren dus of zelfs energiepositieve ondernemingen. Grondstoffen 100 procent regenereren… Dat is hoe we waarde kunnen creëren voor toekomstige generaties. We moeten ook wel, want per dag komen er ruim 200.000 mensen bij op aarde. Een stad per dag. Hoe lang gaan we dat nog volhouden?

Er komt een enorme grondstoffen- en energieschaarste op ons af. We moeten dus manieren vinden om slimmer om te gaan met wat we hebben, en minder afhankelijk worden van niet hernieuwbare grondstoffen en energie. Dan worden we straks minder hard getroffen door de voedsel en energiecrisis die vroeg of laat gaat toeslaan. Dit vereist nu investeringen. Het mooie van deze investeringen is dat je ze zeker terugverdient. Nederland zou een leidende rol moeten spelen in duurzaamheid: een voorbeeld voor de wereld. Dit zal ons meer welzijn dan ooit kunnen brengen.

Het kabinet zou daarom nu een zeer ambitieuze target moeten stellen om het land te verduurzamen. Er zijn zoveel dingen te doen. Start een duurzaamheidstank met alle topexperts bij elkaar. Creëer nieuw beleid om goed gedrag te belonen en slecht gedrag te straffen. Ga met het bedrijfsleven aan tafel en help de sectoren die het moeten gaan doen. Stel tot doel de hele overheid in vijf jaar tijd CO2 neutraal te maken. Laat de financiële mensen scorecards ontwikkelen en ga er helemaal voor. De investeringen hierin leveren ook weer banen en economische groei op. Breng daarom enerzijds de financiële huishouding op orde, maar ga ook flink investeren in een duurzame toekomst.

Dus Rutte II, een stevige duurzaamheidstarget is een win-win voor iedereen. Ik weet dat jullie een crisis te managen hebben, maar er komt een nog veel grotere crisis op ons af. Ga deze noodzakelijke uitdaging aan en toekomstige generaties zullen jullie bedanken. En jullie electoraat misschien ook wel.

AOW = Asociaal Oud Worden

De levensverwachting van mensen neemt schrikbarend toe. Volgens een recent artikel in Elsevier (nr. 38, 22 sept 2012) stijgt de levensverwachting door de steeds beter wordende medische wetenschap met drie maanden per kalenderjaar. ‘Elke week krijgen we er een weekend bij’, stelt dr. Johan Polder in het artikel. Als de stijging doorzet, zullen mannen in 2050 gemiddeld ruim 90 jaar oud worden en vrouwen 94.

En dan lees ik ook nog dat zo’n 40 procent van de Nederlanders tegen verhoging van de AOW-leeftijd is. Mensen, de kosten lopen zwaar uit de pas en er moet echt iets gebeuren. De gemiddelde zorgkosten stijgen met leeftijd, dus we moeten met zijn allen minder oud worden. Dat is echt de enige oplossing. Maar eeuwig doorleven en vreten is niet langer haalbaar. En met dat eeuwige sparen help je het land verder in een recessie. Tijd voor actie dus!

Hoe gaan we dat doen, de gemiddelde leeftijd omlaag krijgen? Volgens de politiek is maatschappelijk debat nodig. Ik doe dan maar alvast een duit in het zakje. Er zijn mijns inziens grofweg twee opties; het reguleren van leeftijdverlaging of het overlaten aan de burgers zelf…

1. Zelfregulering
Als je chronisch ziek wordt, kun je je eeuwig door laten behandelen, maar dan neem je dus geen verantwoordelijkheid. Als je weinig tot geen vooruitzicht op verbetering hebt en je maar doorgaat met dure behandelingen jaag je de maatschappij op kosten. Dat is asociaal. Doe dus als de grote Gonzo journalist Hunter S. Thompson en maak jezelf gewoon van kant. Thompson was ‘pas’ 67, maar chronisch ziek, dus schoot hij zichzelf door zijn hoofd. Dat is sociaal voor de maatschappij, toch? Zijn begrafenis kostte dan weer wel een miljoen dollar, maar dat heeft zijn goede vriend Johnny Dope betaald.

2. Regulering
De overheid kan euthanasie ook verplicht stellen op een bepaalde leeftijd. Stel, u wordt 73 en krijgt nog eens een leuk bedragje van de overheid om de bloemetjes buiten te zetten en daarna meld u zich voor beëindiging. Dit kan uiteraard op bestelling bij uw thuis. Een mooi muziekje en inslapen maar. Met dit idee zou een nieuwe partij, zoals de PvdJ (Partij van de Jeugdigheid) best campagne kunnen voeren. ‘Minder oudjes in het land, zorgkosten weer in de hand’ of iets dergelijks zou de slogan kunnen zijn.

In de film ‘Soylent Green’ uit 1973 worden bejaarden ook op die manier ge-euthanaseert om de overbevolking tegen te gaan. Het is efficiënt, goedkoop en eerlijk. Okay, in de film worden de mensen vervolgens in koekjes omgezet en dat hoeft nou ook weer niet (niet te vreten, sowieso).

Zijn er nog andere ideeën om de gemiddelde leeftijd wat omlaag te krijgen? Accijns op alcohol en roken afschaffen bijvoorbeeld. Of de snelheid op provinciale wegen verhogen. We komen er wel… Zolang de begroting maar sluitend is. Mensen, dat vindt u toch ook het belangrijkste?