Geketend aan een maandsalaris

geketend-aan-een-maandsalaris

Volgens een van mijn favoriete filosofen van dit moment – Nassim Nicholas Taleb, auteur van o.a. De Zwarte Zwaan en Antifragiel – is loondienst moderne slavernij. En als je het er niet mee eens bent, dan ben je waarschijnlijk in loondienst (of een grote kapitaaleigenaar).

Waarom zou dat zo zijn dan? Je kunt toch op elk moment kappen met een baan? Je bent toch ook geen eigendom van je werkgever, zoals slaven dat wel waren van hun bazen? Nee, maar je bent wel afhankelijk van het salaris, zeker wanneer je – God moge je bijstaan – een hypotheek en kinderen hebt.

Daarbij komt nog de zogeheten ‘luxury trap’ waardoor we gevangen zijn van waar we aan gewend zijn. Zodra je wekelijks wijn gaat drinken, dure boodschappen doet, én jaarlijks drie keer op vakantie gaat, is het moeilijk voor te stellen dat je nog zonder kunt leven.

Deze afhankelijkheid maakt dat je niet volledig vrij bent je mening te geven. Een voorbeeld uit mijn eigen redactiewerk. Stel, ik wordt gevraagd een executive te interviewen van een grote zakenbank, zoals Goldman Sachs. Ik gebruik juist die bank als voorbeeld omdat ik me dan de walging zo levendig kan voorstellen. Stel, ik moet de CEO van deze instantie interviewen, een parasitaire instelling die mensen en bedrijven ruïneert en alle échte economische waarde uit de economie wegzuigt als een grote evil spons.

Stel dat ik die CEO wil vertellen wat ik echt van hem denk. Dat ik hem een bloedzuiger vind met het morele besef van een amoebe. Dan zou ik in de problemen kunnen komen met mijn werkgever omdat GS toevallig ook een goede klant van de onderneming van mijn baas blijkt te zijn. Als ik te ver ga of dit soort geintjes te vaak flik, loop ik de kans ontslagen te worden en mijn inkomen te verliezen. Ik zou dit specifieke klusje natuurlijk naar een collega kunnen schuiven, maar het punt blijft: ik ben niet volledig vrij mijn mening te geven.

Welke oplossingen zijn er voor het loonslavenprobleem? Ik kan natuurlijk voor mezelf beginnen, dat levert meer vrijheid op, maar ik moet nog steeds opdrachtgevers blij en tevreden houden. In feite is het verschil dat je in plaats van één broodheer voor verschillende bedrijven opdrachten uitvoert (en zelfs dat niet eens altijd), dus je bent ook dan niet echt vrij.

De enige oplossing voor volledige vrijheid en onafhankelijkheid is voldoende ‘fuck you money’ (term van NNT) genereren, wat je in staat stelt altijd ongezouten je mening te kunnen geven. Taleb heeft dit in zijn dagen als quant (kwantitatieve analist) bij een bank voor elkaar gekregen. Het resultaat staat in zijn boeken te lezen: een gigantische stroom beledigingen aan het adres van politici, economen, forecasters, et, etc. Hij kan het zich veroorloven, de meeste van ons nog niet. Het alternatief is jezelf mentaal los te maken van je maandsalaris. Het zal lastig blijken dit volledig te doen, maar langzaam wennen aan minder, minder, minder zou voor de meeste van ons helemaal geen kwaad kunnen.

Advertenties

5 ‘inconvenient truths’ over ons economische systeem

Four Horsemen 0

Door Jeppe Kleyngeld

Vaak zijn de systemen die we zelf hebben geaccepteerd om te overleven dezelfde systemen die ons tegenwerken in bereiken wat we echt nodig hebben.

Al sinds de crisis van 2008 voelt ons economische systeem niet helemaal goed meer aan. Er ‘klopt iets niet aan’, al is het soms lastig de vinger er op te leggen wat er dan niet aan klopt. De documentaire ‘Four Horsemen’ behandeld vijf zeer schadelijke elementen van ons economische systeem dat zonder twijfel toe is aan drastische hervormingen.

Four Horsemen 1

1. Fundamentele ontwerpfout

Four Horsemen 5

Toen de Sovjet Unie uiteenviel in 1991 heerste er een triomfantelijk gevoel dat nooit meer is weggegaan: het kapitalisme heeft gezegevierd. Jawel, het is het best werkende economische systeem dat we tot nu toe hebben ontdekt, maar ieder model dat is gebaseerd op oneindige groei is gedoemd om op een gegeven moment te falen. Hoe meer we groeien, hoe meer we de natuurlijke hulpbronnen van de aarde uitputten en daarmee armoede creëren. Zonder grootschalige hervormingen staat het kapitalisme hetzelfde lot te wachten als het communisme.

2. Ongebreidelde geldcreatie

Four Horsemen 2

Een verrassend groot aantal mensen gelooft dat banken geld verdienen door spaargeld van hun klanten te beleggen. Velen geloven zelfs dat het fysieke geld nog in de kluizen van banken ligt opgeslagen. Dat is al lang niet meer het geval. Op dit moment bestaat ruim 95 procent van de geldhoeveelheid uit digitaal geld. Minder dan vijf procent is nog fysiek geld.

Banken creëren het digitale geld door hun balansen te verhogen. Wanneer er echter te veel geld in omloop komt, neemt de waarde van het geld af. Een ijzeren economische wet is dat er niet zoiets bestaat als een gratis lunch. Geldcreatie heeft in de geschiedenis altijd geleid tot uiteindelijke neergang van de economie waar het werd toegepast. In het ten ondergaande Romeinse keizerrijk, was de basis onder de valuta verwijderd door de machthebbers. Ook wij hebben de goudstandaard al lang geleden ingeruild voor het systeem van fiat geld.

3. Groeiende schuldenberg

Four Horsemen 6

Sinds de jaren 80’, de tijd van Thatcher en Reagan, zijn banken, consumenten en overheden steeds grotere hoeveelheden geld gaan lenen. De wereldwijde schuldenberg heeft al lang geleden het punt gepasseerd waarop volledige afbetaling ooit nog mogelijk is. 97 procent van het geld in omloop in de wereld bestaat nu uit schuld.

Vroeg of laat zal er een grote reset moeten komen, zoals Willem Middelkoop bepleit in zijn boek ‘The Big Reset’. Het lastige is dat bij het kwijtschelden van schulden er aan de andere kant van de balans bezittingen geschrapt moeten worden. En eigenaren van deze bezittingen, zoals pensioenfondsen, zullen niet staan te springen om dat te doen. Ondertussen groeit de schuldenberg snel door, en komt er een moment dat een gecoördineerde actie op globale schaal niet kan uitblijven. Middelkoop denkt dat dit voor 2020 zal plaatsvinden.

4. Zieke financiële sector

Four Horsemen 3

Bankiers zijn van origine geen ondernemers, maar verstrekkers van financieringen aan bedrijven. Zij zorgen voor de smeerolie in de economie. Later kwamen de investeringsbanken die zich wel bezig houden met ondernemen, waarbij ze risico’s nemen. Om een of andere reden vonden we het geen probleem wanneer dergelijke investeringsbanken of zakenbanken werden samengevoegd met gewone banken. Vervolgens vonden we dat dergelijke banken geen regels nodig hadden en zeer uitvoerige deregulering – het gevolg van overmatig vertrouwen in het financiële systeem – heeft ervoor gezorgd dat deze instellingen steeds machtiger zijn geworden en nu aan het ondernemen zijn voor het risico van de belastingbetaler (‘too big to fail’).

De banken zelf willen het systeem echter niet veranderen omdat ze zoveel geld verdienen, waarvan ze politieke invloed kunnen kopen middels campagnedonaties. Ook leveren ze veelvuldig mensen aan de politiek én de centrale banken die het beleid verder in hun voordeel kunnen omvormen. De oplossing voor dit enorme probleem ligt in het herstructureren van de politiek. Op zijn minst zou het systeem van campagnedonaties moeten worden afgeschaft, zodat het volk het weer voor het zeggen krijgt in plaats van de financiële sector.

5. Enorme misallocatie van kapitaal

Four Horsemen 7

Bij een goed werkend systeem zou er sprake moeten zijn van een enigszins gelijkmatige verdeling van de kapitaalgoederen. In onze wereld is hier geen sprake van. De ene helft van de wereld gooit dagelijks tonnen eten weg, en aan de andere kant van de wereld gaan miljoenen mensen met honger naar bed. Het aantal mensen in de wereld dat honger lijdt neemt af, maar is nog altijd erg hoog.

Kortom, we hebben een systeem gecreëerd waar uiteindelijk maar heel weinig mensen van profiteren. Door ontwikkelingen als geldontwaarding en een toenemende concentratie van vermogen (Piketty) neemt de ongelijkheid verder toe. Een systeem van vrije markt met overheidsinmenging kan heel goed werken, maar er is een gelijk speelveld nodig voor de deelnemers. Dat is er in ons huidige systeem niet of in ieder geval in zwaar onvoldoende mate.

Conclusie
Het huidige economische systeem voelt niet meer goed, en bovenstaande feiten maken duidelijk dat dit gevoel ook gegrond is: het past bij de situatie. De periode van zeven jaar crisis is een andere indicator dat het nooit meer ‘business as usual’ wordt en dat we afstevenen op verdere crises en een uiteindelijke crash der crashes.

We proberen dat vervelende gevoel weg te krijgen door verdere groei na te jagen en meer te consumeren. Echter, je kunt nooit genoeg krijgen van wat je niet nodig hebt. Wat we echt nodig hebben in de samenleving is een sterke morele overtuiging dat het weer klopt wat we aan het doen zijn.

De klassieke economen, zoals Adam Smith, wisten heel goed van bovenstaande gevaren die bij een vrije markt economie op de loer lagen. Hun nalatenschap bevat de kennis en kunde om tot een hernieuwde economie te komen die de hele mensheid dient, en niet slechts een heel klein deel daarvan. Dat heeft niks met socialisme te maken, maar met het installeren van gezond kapitalisme. We zijn nu in een extreme vorm van kapitalisme terecht gekomen waar slechts een kleine elite bij gebaat is. Enkele voorstellen die de documentaire doet voor verbetering zijn;
– Hervormen belastingstelsel (belasting consumptie ipv inkomen).
– Gezondere ratio’s salarissen binnen organisaties.
– Werknemers die eigenaren van bedrijven worden.
– Aan banden leggen van de Wall Street elite (‘We have to take these guys on’).

De invloed die we als klein landje kunnen hebben op wereldschaal is beperkt, maar een beetje strijdlust kan geen kwijt, en die wekt ‘Four Horsemen’ zeker op. Kijk zelf:

Bronnen:
http://onsgeld.nu/huidige-systeem/
http://www.fourhorsemenfilm.com/
http://www.thebigresetblog.com/

Bonusdiscussie is niet meer te stuiten…

De ABN AMRO-top heeft het voor elkaar met hun poging een ton aan hun salaris toe te voegen. Vanaf nu zal iedere bonus – met name bij bedrijven waar de overheid een aandeel in heeft – uitgebreid besproken worden in de media en tot de grond worden afgebroken. Iedere bestuurder is nu een amorele graaier en de politici zijn slinkse linkse rakkers die ze helpen bij hun gegraai.

De krant van wakker Nederland speelt hier natuurlijk direct op in met een artikel getiteld ‘Megabonus voor Schiphol-topman’. De krant meldt dat het kabinet akkoord is gegaan met een bonus voor Schiphol topman Jos Nijhuis. ‘De topman van de luchthaven die voor 69 procent in handen van de Staat is, kreeg in 2014 een bonus van €369.716, op een basissalaris van €389.039’, aldus de Telegraaf.

‘Veel protest is er niet geweest van de zijde van Dijsselbloem en de gemeenten Amsterdam en Rotterdam, de andere aandeelhouders’, vervolgt de stemmingsmakerij. Natuurlijk zegt de krant de belangen te dienen van de democratie en de gewone man op de straat. Maar goed informeren doet de krant niet. Zet die ‘megabonus’ eens af tegen andere bonussen van topbedrijven en dan zal blijken dat het woord ‘mega’ er wel af mag.

De reacties zijn zoals te verwachten niet van de lucht:

Bonusdiscussie 1

De enkele stem die het verhaal probeert te nuanceren wordt afgestraft met een aantal ‘dislikes’:

Bonusdiscussie 2

Deze discussie is nu losgebarsten en zal niet meer ophouden. Social media heeft het klootjesvolk een stem gegeven en die gaan ze gebruiken ook. Bestuurders hebben geen keuze dan de maatschappelijke stemming mee te nemen in hun beslissingen. Volledig los van de maatschappij opereren is er niet meer bij. ABN AMRO heeft dat definitief aangetoond. En daar mag het klootjesvolk blij mee zijn, want zij kunnen nu direct invloed uitoefenen op de salarissen van toplui. Tot slot hoop ik dat de media in deze discussie verantwoordelijkheid neemt om zaken in context te plaatsen en de mensen zo goed mogelijk te informeren.

Ommekeer van de tijd

‘Het is heel fundamenteel wat er nu gebeurt.’ Dat zei één van mijn FM.nl columnisten laatst tijdens een trendmeeting 2013. Hij doelde op de economische neergang van het Westen die we momenteel ervaren. De muziek gaat langzamer draaien de komende jaren en daar hebben we afgelopen week een paar duidelijke voortekenen van gezien.

Zo maakte Computable maandag bekend dat ICT-dienstverlener Capgemini 400 duurdere medewerkers heeft gevraagd om een stuk salaris in te leveren. Meer dan 10 procent in sommige gevallen. Een salarisverlaging!!!! Dit was voordat de crisis in 2008 begon werkelijk ondenkbaar. Nu is dit kleine nieuwsbericht mogelijk nog maar het begin van een nieuwe ontwikkeling die we op grote schaal gaan zien. Jarenlang hebben bedrijven te veel salaris betaald, en nu valt de bijl naar beneden.

Het tweede bericht kwam van het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) en stelde dat 45 procent van de Nederlanders moeite heeft rond te komen. Twee à drie jaar geleden was het nog 37 procent. Dus je ziet een toename van het probleem en dat is ook niet gek als je ziet dat de koopkracht maar blijft dalen. Op de koop toe werd vrijdag gemeld dat het einde van de Europese schuldencrisis nog lang niet in zicht is. Er moet afgeboekt worden op Griekse leningen en flink ook.

Is de tijd van de grote ommekeer gekomen?

Is de tijd van de grote ommekeer gekomen?

Als dit het begin van 2013 is, hoe zal de rest van het jaar er dan uit zien? Ik denk dat het niet alleen –weer- een zeer lastig jaar wordt, maar – en dat kwam ook naar voren op de FM.nl trendmeeting – dat we in het Westen serieus rekening moeten houden met een substantieel lager welvaartsniveau. Alle groei zit in Azië. In het Westen is ieder bedrijf aan het terugmanagen. Hetzelfde geld voor de overheid. Consumentenbestedingen liggen op hun gat.

Nu is het allemaal heel relatief. Als je ziet wat Nederlanders met Kerst voor inkopen doen lijkt het mee te vallen met het verlies van inkoopkracht. Echter, een heel klein verlies aan welvaart, voelt als een heel groot verlies. We hebben een zodanig lange tijd economische groei gekend dat het idee van ‘altijd maar meer’ volledig zit ingebakken. Daarom zal er nog een lange periode van slecht nieuws overheen moeten gaan voordat we gewend zijn aan de nieuwe realiteit; dat het ook een beetje minder kan zijn.

We moeten er rekening mee houden dat dit niet zomaar een crisis is die wat langer duurt dan gebruikelijk. Dit is fundamenteel. De grote ommekeer. De wereld zal er nooit meer zo uit zien als hij deed. In de geschiedenisboeken zal naar deze periode gekeken worden als de tijd waarin de economische heerschappij van het Westen ten einde is gekomen. Het is een boeiende tijd om in te leven.