Een website die de ‘Rapture Index’ bijhoudt, een indicator die meet wat de christenen ‘eindtijd activiteiten’ noemen, heeft de index de laatste tijd flink verhoogt. Dat is niet verrassend te noemen. Neem de psychotische Poetin en de oorlog in Oekraïne, de snel verergerende klimaatcrisis (en Don’t Look Up-achtige reacties), de polarisatie in Europa, de successen van extreem-rechts, de nepnieuws-epidemie en post-truth politics, inflatie, armoede, hongersnoden, natuurlijke degradatie, et cetera, et cetera.

Je zou er depressief van kunnen worden. Het laatste incident dat mij somber heeft gemaakt is echter van veel kleinere aard dan bovenstaande crisissen. Namelijk het debacle rond EarthToday. Dit is een goed doel (dacht men althans) dat zich inzet voor natuurbehoud. Op de site kun je voor €1,20 een vierkante meter natuur beschermen. Daarvan gaat €0,05 naar de fiscus en €0,15 naar EarthToday. In ruil voor je investering krijg je een aandeelhouderscertificaat. Dit was tenminste het verhaal, zoals het door de organisatie verteld werd.

Onlangs bracht Quote een artikel naar buiten (uitstekend stukje onderzoeksjournalistiek overigens) over het verborgen verdienmodel van deze ‘stichting’. Het blijkt dat de investeerders achter het platform, waaronder Winston Gerschtanowitz en Kees Zegers (oprichter NU.nl) een enorme berg certificaten voor bijna gratis hebben gekregen. Als het platform groeit, neemt de waarde van die certificaten toe. Quote heeft becijferd dat als EarthToday zijn groeidoelstellingen haalt qua beschermde vierkante meters, de oprichters niet miljoenen, maar miljarden te verdelen hebben.

Het goede doel is dus ontmaskerd als een soort variant op de mondkapjeszwendel van Sywertje. Inmiddels zijn de aangesloten bedrijven en goede doelen terecht weggelopen, Youp van het Hek schreef een vernietigende column, dus wat zou ik me nog druk maken, toch? Waarom heeft dit incident impact op mijn gemoedstoestand? Dat zit zo. Toen ik het artikel in Quote las, vroeg ik vroeg me af wat iemand bezielt om zo’n constructie op te zetten. De CEO van EarthToday heeft in een interview op NU.nl gezegd dat psychedelische paddenstoelen volgens haar dé manier zijn om je te realiseren dat kapitalisme anders moet (ik verzin dit echt niet, lees het hier).

In een gênant televisieoptreden, ontkende deze dame in alle toonaarden dat er iets mis is met EarthToday. Het deprimerende hiervan vond ik niet het gedraai en gespin – dat doen bedrijfsleiders en politici altijd die betrapt zijn – maar juist dat zij oprecht niet leek te beseffen dat de opzet van haar businessmodel fundamenteel verkeerd is. Hierdoor is in één klap bij me ingedaald hoever we nog afstaan van het niveau van bewustzijn dat we nodig hebben om de wereld van onszelf te redden. De Veda’s hebben het al geschreven; dit is een tijdperk van laag bewustzijn.

Een purpose zoals EarthToday, dat gedreven wordt door slimme ondernemers en investeerders, is precies wat we nodig hebben. Maar als er aan de achterkant stiekem een verdienmodel is gebouwd dat aan de voorkant verzwegen wordt is er iets heel erg mis. Zeggen dat je het allemaal voor de natuur doet, is namelijk betekenisloos als er zoveel winsten in het verschiet liggen. Bovendien is de maximale impact van EarthToday een gebied zo groot als Friesland en Groningen, een druppel op een gloeiende aarde. En daar wil je als bedenker rijk mee worden? Hebzucht en meer nemen dan je nodig hebt is een ziekte. En EarthToday laat zien in hoeverre deze ziekte greep op ons heeft gekregen. Het zit in de fundamenten van de samenleving.

“Mag je somber worden van dit soort schaamteloze verdienmodellen? Ja, dat mag”, schreef Youp van ‘t Hek in zijn geweldige column. Er zijn gelukkig nog mensen die het wel begrijpen. Maar dit zijn de stukjesschrijvers en cabaretiers. Waar blijven de leiders die we nodig hebben om ons te verlossen uit dit tijdperk van teloorgang?