Vakantie – Deel 1

Onts-n-a-pp-en /
Onts-p-a-nn-en

Ik lig op bed in ons vakantiehuis. We bevinden ons in het pittoreske, Italiaanse bergdorp Vico Pancellorum. Ik heb zojuist mijn enkel verstuikt. De komende dagen zal ik niet kunnen lopen. Buiten hoor ik de brandweer-helikopters op weg naar een bosbrand in de buurt. Ze zijn al dagen bezig, maar krijgen het niet niet onder controle vanwege watertekort. Door klimaatopwarming zijn de nabije rivieren droog komen te liggen.

Gelukkig zijn wij niet in gevaar. Dat zeggen de dorpsbewoners althans die zo relaxed blijven als hindoe-koeien. Komt dat door de hittegolf misschien? Onze vorige vakantie in de Ardennen viel in het water door overstromingen. Dit jaar worden we met bosbranden geconfronteerd. Aan de gevolgen van klimaatverandering valt niet te ontsnappen.

Ja, misschien wanneer we naar een braaf, all-inclusive resort zouden gaan in plaats van de wilde natuur in. Maar daar wordt je geconfronteerd met de oorzaken van de huidige crisis: overconsumptie, decadentie, vlees, plastic, afval, et cetera. De mensheid die op een collision course is met rampspoed en zich hier nauwelijks van bewust lijkt. Nee, dan liever het avontuur opzoeken en letterlijk dicht op het vuur zitten.

Nee, een resort is geen goede plek om nu te verkeren. Te confronterend. Op de nieuwspagina’s van de kranten lees ik dat de supermarktprijzen 20 procent zijn gestegen en dat de energieprijzen een gigantisch probleem gaan worden, vooral begin 2023. En dat de industrie bezorgd is omdat het water steeds warmer en zouter wordt. Wat dit altijd al zo? De hele tijd dit soort berichten? Waar kun je nog heen om de problemen van de wereld te ontvluchten? Nergens heen. De toestand van de aarde gaat de komende decennia niet op vakantie. We zullen onze mindset klaar moeten maken, want dit wordt groot.

En nu dus ook nog een verstuikte enkel. Ik lees wat dat betekent. In elk geval de eerste dagen impact vermijden. Dat wordt veel op bed liggen. Gelukkig heb ik nog een nieuwe graphic novel van Brubaker-Phillips om me volledig mee te kunnen ontspannen:

Earthlings

Earthlings 1

Iedereen die dieren eet, moet verplicht ‘Earthlings’ kijken.

Ik val daar zelf ook (nog) onder: Ik eet nog wel eens vis. Geen vlees meer gelukkig. Met vis ga ik binnenkort ook stoppen. Het kijken van ‘Earthlings’ heeft daar zeker aan bijgedragen.

Earthlings’, een 10 jaar oude documentaire alweer, toont hoe mensen dieren behandelen. Speciesism betekent het anders behandelen van een andere soort dan je eigen soort. De docu toont hoe het er in vleesfabrieken aan toe gaat en stelt dat als de muren van deze plaatsen van glas zouden zijn, de hele wereld vegetariër zou worden. En dat is waar. Geen ‘normaal’ mens zou nog vlees van dieren willen consumeren na het zien van dit.

Ook maakt ‘Earthlings’ terecht de vergelijking met de concentratiekampen van de Nazi’s. Dieren worden systematisch afgeslacht. En wie denkt dat dat altijd op ‘humane’ (een wezen doden zonder dat daar een goede reden voor is, kan nooit humaan zijn) manier gebeurt, moet toegeven dat dit redelijk naïef is. Koeien – die de schietpen door de hersenen overleefd hebben – worden levend aan een haak gehangen en door de ruimte gehesen. Is dat echt een uitzondering?

Met 7 miljard inwoners van planeet aarde, is er weinig verbeeldingskracht voor nodig om te bedenken hoeveel kippen, koeien, varkens en andere dieren er per dag geslacht worden, en hoeveel leed dat met zich meebrengt….

Nogmaals, iedere vleeseter zou deze film moeten kijken. Misschien moeten ze hem maar op scholen gaan uitzenden.

Maatschappelijk Onverantwoord Consumeren

Na verschillende eerdere succesvolle verzamelacties, heeft Albert Heijn opnieuw iets bedacht om te exploiteren: De boerderij. Bij iedere 15 euro die je besteedt aan boodschappen krijg je een boerderijmini mee naar huis: een koe, een paard, een kip. Slim, want hiermee associeert AH zich met megatrends zoals biologisch eten en duurzaamheid.

Maar als we even de scepticus uithangen, en het leuke boerderijfeestje bederven, kijken we naar hoe biologisch Albert Heijn eigenlijk is. ‘Het welzijn van de dieren in de vee-industrie is maar bijzaak’, stelt Wakker Dier. ‘Supermarkten zetten steeds meer druk op de boeren om nóg meer en nóg goedkoper te produceren. Dieren zijn ‘dingen’ geworden, voor een natuurlijk leven is geen ruimte. Na een zeer dier-onwaardig leven eindigen dagelijks 1,2 miljoen dieren als kiloknaller in de schappen.’

Dit:
Maatschappelijk Onverantwoord Consumeren 1
is dus eigenlijk
Maatschappelijk Onverantwoord Consumeren 2
dit.

Wat feiten over de vee-industrie*

• Wereldwijd worden er elk jaar zo’n 70 miljard landbouwdieren verbruikt voor hun vlees, eieren en melk. Naar schatting leven ongeveer 50 miljard van hen in de vee-industrie.

• De veehouderij is verantwoordelijk voor 18% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, die veroorzaakt worden door mensen. Daarmee levert de veehouderij een belangrijke bijdrage aan de klimaatverandering en de opwarming van de aarde.

• De vee-industrie verspilt grondstoffen. Gemiddeld moet 6 kilo plantaardig eiwit aan dieren gevoerd worden om één kilo dierlijk eiwit terug te krijgen.

• In een traditionele legbatterij is per kip een oppervlakte beschikbaar, die kleiner is dan een vel A4 papier.

• Het is aangetoond dat sommige producten uit de vee-industrie minder voedzaam zijn. Recente studies hebben laten zien dat vlees van dieren uit de vee-industrie weinig omega 3- vetzuren en een slechte verhouding tussen omega 6- en omega 3-vetzuren bevat. Een slechte verhouding tussen omega 6- en omega 3-vetzuren in de voeding vergroot de kans op hart- en vaatziekten en enkele vormen van kanker.

• De veehouderij in de Verenigde Staten is verantwoordelijk voor één derde van de  stikstof en fosfor dat terecht komt in de meren en rivieren van het land. waardoor dieren en planten dood gaan. Een gedeelte van de stikstof wordt gasvormig en kan dan ammoniak worden. Ammoniak verzuurt het water en tast de ozonlaag aan. De veehouderij is verantwoordelijk voor meer dan 60% van de wereldwijde ammoniakuitstoot.

• Door de toenemende automatisering en industrialisering in de Europese veehouderij stijgt de druk op boeren. Al langere tijd neemt het aantal boeren en werknemers in de agrarische sector af. In 2010 werd bekend dat de werkgelegenheid in de Agrarische sector tussen 2000 en 2009 is afgenomen met 25%. Geschat wordt dat in Europa bijna elke minuut een boer stopt met zijn bedrijf.

*Bron: Compassion in World Farming

Om dit te veranderen zullen supermarkten actie moeten ondernemen, en ik bedoel niet een actie met boerderijmini’s. Natuurlijk moeten consumenten zelf ook hun gedrag aanpassen, maar Albert Heijn is in een unieke positie om een maatschappelijke verandering te bewerkstelligen. En eigenlijk vind ik dat ook hun morele verplichting. Ze kunnen zich niet verschuilen achter consumentenvoorkeuren. Als je klanten de juiste informatie geeft (of ze simpelweg alleen voor verantwoorde keuzes stelt) doen ze wel de juiste dingen.

Als aandeelhouder van Albert Heijn en andere supermarkten zou ik dit EISEN. De veranderingen gaan nu niet snel genoeg.

De crisis die geen crisis meer is

De Nederlandse economie ziet weer tekenen van herstel, staat vandaag te lezen in De Volkskrant. Het Centraal Planbureau maakte vandaag in de juniramingen bekend dat de economie dit jaar stijgt met 0,75 procent. Die groei zal in 2015 aantrekken naar 1,25 procent, aldus het CPB.

Moeten we hier blij van worden? Wat betekent één procent groei nog eigenlijk? Dat we als land meer producten en diensten produceren en verkopen? Of dat we het landelijke gemiddelde inkomen zien stijgen? Zolang we blijven denken in dat soort termen over groei, zullen er teleurstellingen blijven komen, en zullen we van crisis naar crisis blijven gaan.

Waarom denk ik dat? Zijn de grenzen van groei bereikt? Als we het hebben over fysieke groei – ofwel de hoeveelheid producten die we kunnen produceren uit de schaarse aardse grondstoffen – waarschijnlijk wel. Ook als we het hebben over de alsmaar stijgende welvaart waarschijnlijk (en hopelijk) wel. In Nederland althans. Ik zeg niet dat armoede in Nederland niet voorkomt, maar zelfs het gemiddelde gezin dat van een uitkering of twee moet rondkomen heeft vaak nog wel een iPad of twee in huis liggen.

Kortom, op het gebied van welvaart valt er in Nederland relatief weinig meer te bereiken. Dat schrijf ik met respect voor de Nederlanders die wel in armoede verkeren. Dat kan en moet absoluut verbeteren. Maar met ‘relatief’ bedoel ik onze welvaart ten opzichte van de vele tientallen landen waar mensen van niets moeten rondkomen. En die bovendien nog te maken hebben met eerloze beesten als ISIS, maar dat even terzijde.

Economie heeft nieuwe indicatoren nodig

Dus zullen we anders moeten aankijken tegen groei. Want als die 1,25 procent groei in 2015 in plaats van erbij komt eraf gaat, dan zitten we weer in een recessie. De derde (of vierde?) in een aantal jaar tijd. Mentaal is het voor niemand gunstig wanneer we in een crisis blijven hangen. Zeker wanneer die crisis helemaal geen échte crisis is, maar een oud idee van een crisis dat niet langer aansluit bij de realiteit waarin we leven. Van een stijging van 0,75 procent zullen we over het algemeen niet gelukkiger worden net zo min als van een daling. Waar worden we wel blij van?

Een belangrijke groei-indicator is wat mij betreft in hoeverre onze economie is omgevormd tot een circulaire economie. Vorige week heb ik een interview gedaan bij tapijtfabrikant Desso, en zij streven ernaar hun producten 100 recyclerbaar te ontwerpen in 2020. Deze producten moeten dan zelfs een positief rendement opleveren, bijvoorbeeld doordat ze energie besparen voor de gebruiker. Dat zijn de KPI’s (Key Performance Indicatoren) waar we echt blij van zouden moeten worden.

Maar zo zijn er meer te verzinnen: Gemiddelde uren vrije tijd, aantal burgers met psychische klachten, aantal elektrische auto’s, afhankelijkheid van buitenland voor fosiele brandstoffen, hoeveelheid gekapt regenwoud voor vleesconsumptie, aantal uren efficiencywinst door digitalisering die niet ten kostte van menselijke arbeidsuren gaat, et cetera, et cetera. Ook werkgelegenheid is en blijft een extreem belangrijk cijfer. Mensen worden gelukkig van werk. Het geeft ze het gevoel maarschappelijk bij te dragen en ze kunnen in hun eigen levensonderhoud voorzien. De verwachting is dat de werkloosheid pas volgend jaar licht gaat dalen van 650.000 naar 635.000 personen, aldus het CPB. Het is een begin, maar dat gaat nog niet snel genoeg.

De media spelen een rol in het actief communiceren over de cijfers die er echt toe doen. Wanneer die meer aandacht zouden schenken aan de positieve cijfers van de nieuwe economie, in plaats van de negatieve (en de klassieke economische groeicijfers zijn nu eenmaal wat vaker negatief in deze tijd), zou dat andere belangrijke cijfers positief kunnen beinvloeden. De Netto Geluks Index bijvoorbeeld. Maar ook de meer klassieke indexen, zoals ondernemersvertrouwen en consumentenvertrouwen, zou dit positieve nieuws helemaal geen kwaad doen. En zo is de circel weer rond…

Circle design