Faillissement van het oneindige groei model

Groei

335 soorten kattenproducten zijn verkrijgbaar op AH.nl met de meest vindingrijke namen: verwenbrokjes, luxe menu zeecoctail, finesse mousse, a la carte, crunchy brokjes, saus lovers, catisfactions, enzovoorts. Hiermee vertellen de marketeers ons dat katten behoeften hebben die verder gaan dan een volle buik halen. Ze willen smullen, genieten en verwend worden. Likkebaardende puntoren staren ons aan vanaf de verpakkingen.

We vinden dit soort uitingen normaal, maar als je de gemiddelde mens even wijst op hoe bizar het eigenlijk is volgt hij je wel. Na de Tweede Wereldoorlog zijn we begonnen met consumisme als vervanging van oorlog. De jaren 60′ brachten ons de massale branding en marketing (zie ‘Mad Men’) die we nu gewend zijn. Vanaf de jaren zeventig verscheen er ook de nodige satire over ons consumeergedrag. Het beste voorbeeld vind ik de zombiefilm ‘Dawn of the Dead‘. Hierin zoeken een aantal overlevenden van een zombie Apocalyps hun toevlucht in een groot winkelcentrum, waar de zombies als hersenloze monsters over de roltrap lopen en (onbedoeld) alles kapot maken. Ze volgen alleen hun instinct. Dat is wat wij consumenten ook doen.

Toen kwamen de jaren 80, 90 en 00. De babyboomers werden rijk, en vervolgden het pad van het kapitalisme. Groei zonder einde. En je kunt alleen groeien door meer te consumeren. Eten, drinken, spullen, elektronica, vakanties, films, telefoons, auto’s, caravans, koelkasten, boten, horloges, enzovoorts, enzovoorts.

Groei is noodzakelijk voor bedrijven, want als ze niet groeien, dan….

Ja, wat gebeurt er dan eigenlijk?

Nou, als bedrijven niet groeien gaan ze failliet. Stel dat je niet die auto koopt, zoals Mark Rutte je een tijdje terug aanbeval wel te doen, dan is die autofabrikant straks bankroet of moet hij in elk geval de helft van zijn personeel ontslaan. En dat is precies waar ons huidige model scheef op gaat; het moeten wel consumeren om de status quo te behouden.

Zijn er ook andere oplossingen? Natuurlijk, in het Verenigd Koninkrijk wordt nu geëxperimenteerd met gratis geld (het ‘basisloon’). Tegenstanders zijn bang dat mensen niet meer willen werken als ze ‘zomaar’ geld krijgen, maar ik denk dat niet. Werken doe je niet voor het geld (als het goed is). Je doet het om voldoening te krijgen, om sociale contacten aan te gaan en om het gevoel te hebben dat je ergens aan bijdraagt. Geld is een middel, geen doel. Bovendien is het basisloon ook weer niet zo hoog dat de meeste mensen er niks bij meer willen verdienen. Alleen maakt het dan minder uit of het 20 of 40 uur per week is, en kun je ook wat meer vrijwilligerswerk doen.

Niet dat ik geloof dat het basisloon het antwoord is voor alle systeemproblemen van het kapitalisme in huidige vorm dat we nu ondervinden, maar het kan wel helpen.

Een ander belangrijk punt is hoe we groei ervaren. Groei hoeft helemaal niet te gaan om meer geld of meer verkochte eenheden. Het kan ook gaan om verbeteringen in levensstandaarden, efficiencies en betere ervaringen. En ook reducties kunnen we zien als groei: CO2 reductie, minder afval, minder psychische problemen, enzovoorts. Het ultieme doel is waarschijnlijk het vergroten van het Bruto Nationaal Geluk. Natuurlijk heeft dat deels met geld te maken, maar met zoveel meer…

Die paradigma shift zit er aan te komen. En dat is een goede zaak voor onze planeet. Die heeft het wel een beetje gehad met consumptiegroei namelijk.

Advertenties

Maatschappelijk Onverantwoord Consumeren

Na verschillende eerdere succesvolle verzamelacties, heeft Albert Heijn opnieuw iets bedacht om te exploiteren: De boerderij. Bij iedere 15 euro die je besteedt aan boodschappen krijg je een boerderijmini mee naar huis: een koe, een paard, een kip. Slim, want hiermee associeert AH zich met megatrends zoals biologisch eten en duurzaamheid.

Maar als we even de scepticus uithangen, en het leuke boerderijfeestje bederven, kijken we naar hoe biologisch Albert Heijn eigenlijk is. ‘Het welzijn van de dieren in de vee-industrie is maar bijzaak’, stelt Wakker Dier. ‘Supermarkten zetten steeds meer druk op de boeren om nóg meer en nóg goedkoper te produceren. Dieren zijn ‘dingen’ geworden, voor een natuurlijk leven is geen ruimte. Na een zeer dier-onwaardig leven eindigen dagelijks 1,2 miljoen dieren als kiloknaller in de schappen.’

Dit:
Maatschappelijk Onverantwoord Consumeren 1
is dus eigenlijk
Maatschappelijk Onverantwoord Consumeren 2
dit.

Wat feiten over de vee-industrie*

• Wereldwijd worden er elk jaar zo’n 70 miljard landbouwdieren verbruikt voor hun vlees, eieren en melk. Naar schatting leven ongeveer 50 miljard van hen in de vee-industrie.

• De veehouderij is verantwoordelijk voor 18% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, die veroorzaakt worden door mensen. Daarmee levert de veehouderij een belangrijke bijdrage aan de klimaatverandering en de opwarming van de aarde.

• De vee-industrie verspilt grondstoffen. Gemiddeld moet 6 kilo plantaardig eiwit aan dieren gevoerd worden om één kilo dierlijk eiwit terug te krijgen.

• In een traditionele legbatterij is per kip een oppervlakte beschikbaar, die kleiner is dan een vel A4 papier.

• Het is aangetoond dat sommige producten uit de vee-industrie minder voedzaam zijn. Recente studies hebben laten zien dat vlees van dieren uit de vee-industrie weinig omega 3- vetzuren en een slechte verhouding tussen omega 6- en omega 3-vetzuren bevat. Een slechte verhouding tussen omega 6- en omega 3-vetzuren in de voeding vergroot de kans op hart- en vaatziekten en enkele vormen van kanker.

• De veehouderij in de Verenigde Staten is verantwoordelijk voor één derde van de  stikstof en fosfor dat terecht komt in de meren en rivieren van het land. waardoor dieren en planten dood gaan. Een gedeelte van de stikstof wordt gasvormig en kan dan ammoniak worden. Ammoniak verzuurt het water en tast de ozonlaag aan. De veehouderij is verantwoordelijk voor meer dan 60% van de wereldwijde ammoniakuitstoot.

• Door de toenemende automatisering en industrialisering in de Europese veehouderij stijgt de druk op boeren. Al langere tijd neemt het aantal boeren en werknemers in de agrarische sector af. In 2010 werd bekend dat de werkgelegenheid in de Agrarische sector tussen 2000 en 2009 is afgenomen met 25%.Geschat wordt dat in Europa bijna elke minuut een boer stopt met zijn bedrijf.

*Bron: Compassion in World Farming

Om dit te veranderen zullen supermarkten actie moeten ondernemen, en ik bedoel niet een actie met boerderijmini’s. Natuurlijk moet consumenten zelf ook hun gedrag aanpassen, maar Albert Heijn is in een unieke positie om een maatschappelijke verandering te bewerkstelligen. En eigenlijk vind ik dat ook hun morele verplichting. Ze kunnen zich niet verschuilen achter consumentenvoorkeuren. Als je klanten de juiste informatie geeft (of ze simpelweg alleen voor verantwoorde keuzes stelt) doen ze wel de juiste dingen.

Als aandeelhouder van Albert Heijn en andere supermarkten zou ik dit EISEN. De veranderingen gaan nu niet snel genoeg.

De Chinezen rukken op (en het begint met… babymelk?)

Er is al jaren sprake van een economische machtverschuiving. De welvaart in het Westen neemt substantieel af, terwijl Azië zwaar in opkomst is. Sinds twee weken is deze nieuwe machtsverhouding ook zichtbaar in de supermarkt. Wie op zoek gaat naar babymelk (ik dus) zal lege schappen aantreffen. Bij de Etos, de Albert Heijn, in zowel Alkmaar als Amstelveen, kon ik geen kant en klare Nutrilon meer vinden. Met veel moeite kreeg ik een pak poeder te pakken…

De Chinezen rukken op

Bij de Etos stond een bordje waarop werd uitgelegd dat de reden van het lege schap een verhoogde export naar China is. Tja, dat had het Westen een keer kunnen verwachten. Als babymelk het begin is, vraag ik me alleen af waar het eindigt.

Misschien bij onze looprekken en rollators…