Interview Dick Swaab: ‘Vrije wil is een prettige illusie’

Ik – of liever gezegd mijn brein – besloot een interview te doen met hersenonderzoeker Dick Swaab, auteur van Wij zijn ons brein: Van baarmoeder tot alzheimer, voor FM.nl. Het onderwerp: vrije wil, ofwel de illusie van vrije wil.

Hoe komt een besluit in de hersenen tot stand?
“De beslissingen worden genomen aan de rechterkant van het brein op basis van alle informatie die dat brein heeft opgedaan. Maar ook door de manier waarop dat brein tot ontwikkeling is gekomen en wat er sindsdien is gebeurd. En wanneer die beslissing is genomen duurt het een halve seconde tot wel zeven seconde voordat die beslissing tot het bewustzijn doordringt. De linkerkant van de hersenen bedenkt daar vervolgens een verhaaltje bij waarvan je denkt dat het klopt. Dus, ik heb dit en dit besloten om die en die reden. Maar het is een verhaaltje achteraf en dus moet je het met een flinke korrel zout nemen. Het stelt mensen in staat te vertellen waarom ze iets besloten hebben. Maar er spelen allerlei onbewuste zaken mee die tijdens de ontwikkeling van het brein zijn vastgelegd. Die invloed is enorm groot en kun je onmogelijk overzien, en de beslissing is uiteindelijk onbewust.”

Wat is het nut van dat verhaaltje, zoals u het noemt?
“Het feit dat je dat verhaal vertelt, geeft je het idee dat je alles in de hand hebt. Dat je alles goed hebt overwogen. En dat je vrije wil hebt. Maar in feite is het slechts een verhaaltje achteraf. Het is een plezierige illusie, want als je het niet hebt, ontstaat het idee dat anderen je besturen. Er zijn schizofrene patiënten die deze illusie niet hebben. Die hebben het idee dat ze bestraald worden vanuit het universum of dat er allerlei elektrische activiteit op ze af wordt gestuurd die hun brein overneemt. Dat is het voordeel van die illusie van vrije wil. Maar het maakt ook duidelijk dat er bij een beslissing allemaal onbewuste processen aan de gang zijn waardoor heel verstandige mensen hele wonderlijke beslissingen kunnen nemen.”

Lees het volledige interview op FM.nl. 

Advertenties

Dag Sluupie

Sluup
XX-XX-2002 — 04-05-2017

Tot later weer, maatje!

*Een notitie over de dood: Bewustzijn is niet een product van neurobiologische processen in het brein, maar de bron van al het bestaan. Volgens biocentrisme is alles wat we observeren, inclusief ruimtetijd, een constructie binnen de geest (het bewustzijn) en bestaat er geen externe wereld buiten het bewustzijn (voor meer uitleg, lees deze blog). Kortom, tijd bestaat slechts als instrument van de dierlijke geest en heeft geen grondslag in de realiteit. Bij de dood van Sluup is zijn bewustzijn verplaatst, maar niet verdwenen. Er is geen plek waar het naar toe zou kunnen verdwijnen. We hebben zijn levenloze lichaam gezien, maar hij (zijn bewustzijn) was al vertrokken en het lichaam wat overbleef was Sluup niet meer. De dood is een illusie en we leven allemaal voor eeuwig als onderdeel van het grote bewustzijn van de natuur.

Voor wie dit te mooi vindt om waar te zijn moet zeker het werk lezen van wetenschappers Robert Lanza en Stanislav Grof. Het is een zeer heugelijk gegeven!

Een potje schaken met je overleden opa

Een potje schaken met je overleden opa

Social media blijken toch een functie te hebben, namelijk onsterfelijk worden. Dat zit zo: Volgens de geloofwaardige futurist Ray Kurzweil (‘The Singularity is Near’) bereiken we in 2029 het historische moment dat computers de intelligentie van mensen evenaren (de singularity). Dit is slechts één van de opwindende toekomstvoorspellingen van Kurzweil naast downloadable skills en google on the brain.

Op het moment dat machines zo intelligent zijn als mensen, zou je met een Turing test niet meer kunnen weten of je met een computer of mens te maken hebt. Echte onvervalste artificial intelligence. De vraag is of bij dat niveau van intelligentie ook een bewustzijn ontstaat. Dat is heel waarschijnlijk. De computer zal weten dat het een computer is, wie het gebouwd heeft en hoe diens geschiedenis verlopen is.

Het is vervolgens heel goed denkbaar dat de AI bang is uitgeschakeld te worden. Het soort primal fear dat wij biologische wezens zo goed kennen. Hierover zullen we nog de nodige ethische discussies moeten voeren voordat het zover is, want bij een bewustzijn horen ook rechten. Over dit onderwerp werd onlangs de fascinerende film ‘Ex Machina’ gemaakt.

Maar wat heeft dit met social media te maken? Het is een logische stap dat wanneer er zulke intelligente programma’s bestaan, mensen zullen gaan proberen zichzelf of anderen na te programmeren op basis van foto’s, video’s, documenten en alles wat iemand ooit gepost heeft op blogs en social media. Deze ‘avatars’ zullen in het begin knullig zijn, maar snel beter worden. Wanneer iemand overlijdt is het dan verleidelijk een AI-Avatar van die persoon te maken zodat hij/zij toch nog bij je is op een behoorlijk realistische manier. Zullen veel mensen dit freaky vinden in het begin? Tuurlijk, maar dat is zo bij alles wat nieuw is.

Kurzweil – die momenteel onderzoekt hoe je een menselijk brein kunt nabouwen – wil graag zijn eigen vader op deze manier tot leven wekken. Hij verwacht dat er een grote markt is voor deze avatars en ik geloof dat hij gelijk heeft. Waarschijnlijk net zo groot als de vraag naar social media zelf.

Mijn eigen moeder was weinig enthousiast over dit idee. ‘Is iemand eindelijk overlijden, moet je nog luisteren naar de dingen die je al 100 keer gehoord hebt middels zo’n stomme avatar.’

Tja, niemand heeft gezegd dat kunstmatige intelligentie ook intelligente dingen hoeft te zeggen. Een alien die op een willekeurig social media platform kijkt, zal ook niet direct beseffen met een intelligente levensvorm te maken te hebben.

De hersenen en creativiteit

Quizvraag

Op welke van deze drie plaatjes staat een pagaai?

Patronen spotten

De kans is groot dat je niet doorhad dat er ‘pagaai’ staat in plaats van ‘papagaai’. Dat komt omdat de hersenen in patronen denken. Nog een voorbeeld, los de volgende opgave op. Je mag alles invullen wat je maar wilt:

12 + 9 =

De kans is groot dat je voor een getal hebt gekozen, zoals 14 of 39, maar waarom niet wasmachine of pizza? Je mocht immers alles invullen. Nogmaals, de hersenen denken in patronen.

Tot slot, dit kun je pirma lzeen wnat het gaat eorm dta de eretse ne lataste lteter amar kpolpen. Oko huiriet bjklit dta ej hreesnen ni paontren deeknn.

De hersenen werken razendsnel, en dat is soms maar goed ook. Wanneer je op safari een leeuw ziet moet je meteen gaan rennen. Als het dan toch een kat blijkt te zijn, is niet erg. Maar we oordelen ook snel in situaties waar dat eigenlijk niet zo handig is. Bijvoorbeeld bij innovatie. Als we daar te snel oordelen is dat zonde.

Innoveren kost moeite. Je wilt zo weinig mogelijk energie besteden. Dat komt omdat we innoveren met ons bewuste brein, en ons bewuste brein heeft maar 60 bits per seconde te besteden. Daarom voel je nu niet je rug terwijl je dit artikel leest. Als je op je rug gaat letten kun je je weer minder concentreren op het lezen. Het onderbewuste verwerkt 11.200.000 bits per seconde. Dat halen robots nog bij lange na niet…

Wanneer je dus bij iemand anders inspeelt op 60 bits, moet je rekening houden met de beperkte capaciteit. Bijvoorbeeld als je informatie deelt, keep it simple. Als je jouw website inricht, licht er dan slechts één product uit en niet 20 tegelijk.

Wanneer je iemand wilt beïnvloeden, moet je juist inspelen op het onbewuste brein. Tim Krul deed dat bij de penaltyreeks tegen Costa Rica. Hij ging steeds wandelen aan de linkerkant van het doel, zodat in het brein van zijn tegenstander het idee werd geprogrammeerd dat de rechterhoek vrij was.

Als je creatief wilt performen heb je die 60 bits per seconde hard nodig, dus dan moet je alle afleidingen verwijderen (internet, telefoons) en helemaal voor het creatieve proces gaan. Je brein heeft een kwartier nodig om in de creatieve flow te komen, dus neem de tijd. Wat je nog meer nodig hebt voor creativiteit is dopamine. De hoeveelheid dopamine neemt na je 30ste echter af. Daarom bereikte veel wereldberoemde artiesten tussen hun 20ste en 30ste hun hoogtepunt, denk aan The Beatles, The Rolling Stones, The Doors en Guns N’ Roses.

Als je ouder bent, zul je cocaïne moeten gebruiken en enorm veel moeten zuipen om datzelfde niveau aan creativiteit te kunnen halen.