Interview Dick Swaab: ‘Vrije wil is een prettige illusie’

Ik – of liever gezegd mijn brein – besloot een interview te doen met hersenonderzoeker Dick Swaab, auteur van Wij zijn ons brein: Van baarmoeder tot alzheimer, voor FM.nl. Het onderwerp: vrije wil, ofwel de illusie van vrije wil.

Hoe komt een besluit in de hersenen tot stand?
“De beslissingen worden genomen aan de rechterkant van het brein op basis van alle informatie die dat brein heeft opgedaan. Maar ook door de manier waarop dat brein tot ontwikkeling is gekomen en wat er sindsdien is gebeurd. En wanneer die beslissing is genomen duurt het een halve seconde tot wel zeven seconde voordat die beslissing tot het bewustzijn doordringt. De linkerkant van de hersenen bedenkt daar vervolgens een verhaaltje bij waarvan je denkt dat het klopt. Dus, ik heb dit en dit besloten om die en die reden. Maar het is een verhaaltje achteraf en dus moet je het met een flinke korrel zout nemen. Het stelt mensen in staat te vertellen waarom ze iets besloten hebben. Maar er spelen allerlei onbewuste zaken mee die tijdens de ontwikkeling van het brein zijn vastgelegd. Die invloed is enorm groot en kun je onmogelijk overzien, en de beslissing is uiteindelijk onbewust.”

Wat is het nut van dat verhaaltje, zoals u het noemt?
“Het feit dat je dat verhaal vertelt, geeft je het idee dat je alles in de hand hebt. Dat je alles goed hebt overwogen. En dat je vrije wil hebt. Maar in feite is het slechts een verhaaltje achteraf. Het is een plezierige illusie, want als je het niet hebt, ontstaat het idee dat anderen je besturen. Er zijn schizofrene patiënten die deze illusie niet hebben. Die hebben het idee dat ze bestraald worden vanuit het universum of dat er allerlei elektrische activiteit op ze af wordt gestuurd die hun brein overneemt. Dat is het voordeel van die illusie van vrije wil. Maar het maakt ook duidelijk dat er bij een beslissing allemaal onbewuste processen aan de gang zijn waardoor heel verstandige mensen hele wonderlijke beslissingen kunnen nemen.”

Lees het volledige interview op FM.nl. 

Advertenties

Dag Sluupie

Sluup
XX-XX-2002 — 04-05-2017

Tot later weer, maatje!

*Een notitie over de dood: Bewustzijn is niet een product van neurobiologische processen in het brein, maar de bron van al het bestaan. Volgens biocentrisme is alles wat we observeren, inclusief ruimtetijd, een constructie binnen de geest (het bewustzijn) en bestaat er geen externe wereld buiten het bewustzijn (voor meer uitleg, lees deze blog). Kortom, tijd bestaat slechts als instrument van de dierlijke geest en heeft geen grondslag in de realiteit. Bij de dood van Sluup is zijn bewustzijn verplaatst, maar niet verdwenen. Er is geen plek waar het naar toe zou kunnen verdwijnen. We hebben zijn levenloze lichaam gezien, maar hij (zijn bewustzijn) was al vertrokken en het lichaam wat overbleef was Sluup niet meer. De dood is een illusie en we leven allemaal voor eeuwig als onderdeel van het grote bewustzijn van de natuur.

Voor wie dit te mooi vindt om waar te zijn moet zeker het werk lezen van wetenschappers Robert Lanza en Stanislav Grof. Het is een zeer heugelijk gegeven!

De hersenen en creativiteit

Quizvraag

Op welke van deze drie plaatjes staat een pagaai?

Patronen spotten

De kans is groot dat je niet doorhad dat er ‘pagaai’ staat in plaats van ‘papagaai’. Dat komt omdat de hersenen in patronen denken. Nog een voorbeeld, los de volgende opgave op. Je mag alles invullen wat je maar wilt:

12 + 9 =

De kans is groot dat je voor een getal hebt gekozen, zoals 14 of 39, maar waarom niet wasmachine of pizza? Je mocht immers alles invullen. Nogmaals, de hersenen denken in patronen.

Tot slot, dit kun je pirma lzeen wnat het gaat eorm dta de eretse ne lataste lteter amar kpolpen. Oko huiriet bjklit dta ej hreesnen ni paontren deeknn.

De hersenen werken razendsnel, en dat is soms maar goed ook. Wanneer je op safari een leeuw ziet moet je meteen gaan rennen. Als het dan toch een kat blijkt te zijn, is niet erg. Maar we oordelen ook snel in situaties waar dat eigenlijk niet zo handig is. Bijvoorbeeld bij innovatie. Als we daar te snel oordelen is dat zonde.

Innoveren kost moeite. Je wilt zo weinig mogelijk energie besteden. Dat komt omdat we innoveren met ons bewuste brein, en ons bewuste brein heeft maar 60 bits per seconde te besteden. Daarom voel je nu niet je rug terwijl je dit artikel leest. Als je op je rug gaat letten kun je je weer minder concentreren op het lezen. Het onderbewuste verwerkt 11.200.000 bits per seconde. Dat halen robots nog bij lange na niet…

Wanneer je dus bij iemand anders inspeelt op 60 bits, moet je rekening houden met de beperkte capaciteit. Bijvoorbeeld als je informatie deelt, keep it simple. Als je jouw website inricht, licht er dan slechts één product uit en niet 20 tegelijk.

Wanneer je iemand wilt beïnvloeden, moet je juist inspelen op het onbewuste brein. Tim Krul deed dat bij de penaltyreeks tegen Costa Rica. Hij ging steeds wandelen aan de linkerkant van het doel, zodat in het brein van zijn tegenstander het idee werd geprogrammeerd dat de rechterhoek vrij was.

Als je creatief wilt performen heb je die 60 bits per seconde hard nodig, dus dan moet je alle afleidingen verwijderen (internet, telefoons) en helemaal voor het creatieve proces gaan. Je brein heeft een kwartier nodig om in de creatieve flow te komen, dus neem de tijd. Wat je nog meer nodig hebt voor creativiteit is dopamine. De hoeveelheid dopamine neemt na je 30ste echter af. Daarom bereikte veel wereldberoemde artiesten tussen hun 20ste en 30ste hun hoogtepunt, denk aan The Beatles, The Rolling Stones, The Doors en Guns N’ Roses.

Als je ouder bent, zul je cocaïne moeten gebruiken en enorm veel moeten zuipen om datzelfde niveau aan creativiteit te kunnen halen.

De hersenen en effectief werken

Effectief werken en de hersenen

In een recente radiouitzending van NPO’s ‘De kennis van nu’ praatte Coen Verbraak met neuropsychiater, coach en consultant Theo Compernolle.

Compernolle begon zijn loopbaan als kinderpsychiater en promoveerde aan de UvA op onderzoek naar stress bij middelbare scholieren. Tegenwoordig is hij consultant en coach bij onder meer IKEA, de Rabobank, vele ministeries, Heineken en KPN.

De hersenen
Mensen hebben in feite drie hersengedeelten. Dat zijn geen afgebakende gebieden, maar eerder samenwerkende netwerken. Het reflexbrein verwerkt razendsnel informatie zodat we snel acties kunnen ondernemen. Dit brein ligt het dichtste bij dieren en gaat 600 miljoen jaar terug in de evolutie. Met ons nadenkbrein onderzoeken we, reflecteren we en kunnen we objectief onze mening vormen en beslissingen nemen. Het archiveringsbrein gebruiken we om informatie op te slaan in ons zeer uitgebreide geheugen.

Belangrijk om te weten is dat schakelen tussen de breinfuncties energie kost. En elke keer dat je gestoord wordt, of je jezelf afleidt met een mailtje, een app, een post of een tweet, kost je dat veel energie. Bij welk gedrag in de huidige tijd levert dat ineffectiviteit op?

Altijd online zijn
75 procent van de iPads bevatten coli bacteriën die alleen maar van een toilet afkomstig kunnen zijn. Kortom, zelfs tijdens een toiletbezoek zijn mensen tegenwoordig online. En altijd online zijn is bijzonder ineffectief voor de hersenen, aldus Theo Compernolle. Tijdens deze momenten heeft het reflexbrein juist even ruimte nodig om informatie te verwerken. ‘Even niks doen’ is dus zeer effectief, een broodje eten achter het scherm is zeer ineffectief.

Multi-tasken
Mensen kunnen niet multi-tasken, stelt Compernolle, omdat wanneer je brein bezig is met een taak, en je die onderbreekt, deze omschakeling veel energie kost. Continu wisselen tussen e-mail, een stuk schrijven, praten met een collega, bestanden managen in de cloud, en een WhatsApp beantwoorden, kost dus bergen energie.

Slaaptekort
Slaaptekort is ook funest, omdat je archiveringsbrein gedurende de eerste helft van de nacht je ervaringen van de dag verwerkt en het tweede deel van de nacht je dossiers voor de volgende dag voorbereid. De meeste mensen die wakker worden grijpen meteen hun mobiel en gaan Facebook berichten lezen. Daar gaat de goede voorbereiding die je brein voor je had gedaan…

Maak werken plezierig voor het brein
Hoe moet het wel? Verdeel alles in tijdsbrokken. Check pas om 10 uur je mail, en begin de dag met je belangrijkste taak. Dan wordt je zo 50 procent effectiever. Ook social media gebruik moet in brokken. Maximaal 4 keer per dag. Er zijn steeds meer mensen die verslaafd zijn aan social media zoals aan heroïne. De verschijnselen zijn precies hetzelfde, zoals een paniekaanval als je zonder mobiel komt te zitten. Dat komt omdat je voortdurend boodschappen krijgt toegezonden die wel interessant zijn, maar niet relevant zijn voor wat je aan het doen bent.

Als je aan een belangrijke taak begint, zet dan je mail uit, je telefoon uit, hang een bord ‘niet storen’ op voor collega’s (‘om 11:00 ben ik weer aanspreekbaar’) en werk onafgebroken aan je taak gedurende die tijd. Neem daarna een pauze voordat je aan je volgende taak begint. Dit vinden je hersenen fijn en je beloning is: meer effectiviteit.

Deze blog schreef ik trouwens terwijl ik eigenlijk een interview aan het uitwerken was en mijn mail aan het checken. Ik heb zelf nog veel te leren….