Duurzaamheidsambitie ver te zoeken in politiek

Er was van de week heibel in politiek Den Haag. Kabinet Rutte II had het nogal ongelukkige plan naar buiten gebracht om inkomstenonafhankelijke zorgpremie te gaan heffen. Nivelleren noemen ze dat: het terugbrengen van inkomstenverschillen. Op zich niet verkeerd. Te grote inkomensverschillen zijn akelig. Kijk maar naar de VS. De ‘filthy rich’ hebben daar de financiële sector kunnen dereguleren, zodat zij zich verder hebben kunnen verrijken, totdat de zeepbel klapte, de economie in elkaar stortte en de werkloosheid en gepaarde armoede groter dan ooit zijn geworden. Zoiets mag in Europa nooit gebeuren.

Maar de vraag is of sleutelen aan de zorgpremie wel het juiste middel is om dit te realiseren. Los van de rekenblunders in het model van Rutte II is het misschien wel oneerlijk dat de ene burger meer moet betalen voor hetzelfde product – want dat is zorg op een bepaalde manier; een markt die drijft op vraag en aanbod. Zo ziet de VVD het in ieder geval wel. In plaats van op die manier te proberen te nivelleren, kun je wat mij betreft beter de zwakkere groepen in de samenleving te hulp schieten. Via het belastingsysteem leg je daarvoor de rekening evengoed bij de sterkste schouders, alleen voelt het eerlijker voor de veelverdieners. Wanneer de zorgkosten verder oplopen, verhoog je de premie voor iedereen en help je de zwakkere groepen in de samenleving financieel wanneer nodig.

De maatregel is dus ongelukkig gekozen, maar dat neemt niet weg dat er wat moet gebeuren. We hebben met een crisis te maken en het gaat pijn doen. Laten we die pijn dan ook lijden en het door ons zelf gekozen kabinet de ruimte geven om moeilijke keuzes te maken. Nederland is nog altijd de 16de economie ter wereld, de 7de investeerder en 5de exporteur. We hebben het nog altijd hartstikke goed! Maar er zijn stevige maatregelen nodig om het huishoudboekje van de overheid op orde te krijgen. Rutte II wil nu aan de inkomstenbelasting gaan sleutelen. Dit zal ongetwijfeld ook weer een hoop gedoe opleveren, maar vroeg of laat moet er een dergelijk moeilijk besluit geslikt worden door zowel politiek als samenleving.

Volgens Mark Rutte zelf voelen Nederlanders zich er oncomfortabel bij als het huishoudboekje van de staat niet op orde is, en daar heeft hij wel gelijk in. In Griekenland hebben ze zich er jarenlang niet druk om gemaakt en nu kunnen veel mensen daar de helft van hun salaris inleveren als ze hun baan überhaupt nog hebben. Dus, het streven van Rutte om de overheidsfinanciën op orde te krijgen en de rekening niet bij een volgende generatie te leggen is heel goed. Maar als het hebt over de volgende generaties, dan moet je het ook hebben over duurzaamheid. En daar is in het huidige regeerakkoord weinig over gerept. Of heb ik iets gemist?

VVD’ers worden door mij verondersteld van die slimme economen te zijn, dus kunnen ze ook begrijpen dat er grenzen aan groei zijn. Als het huishoudboekje op orde is, willen ze terug naar grote economische groei lijkt het nu, maar de enige manier om mijns inziens nog waarde te creëren in de nabije toekomst is om te gaan voor duurzaamheid all the way. Energieneutrale bedrijven creëren dus of zelfs energiepositieve ondernemingen. Grondstoffen 100 procent regenereren… Dat is hoe we waarde kunnen creëren voor toekomstige generaties. We moeten ook wel, want per dag komen er ruim 200.000 mensen bij op aarde. Een stad per dag. Hoe lang gaan we dat nog volhouden?

Er komt een enorme grondstoffen- en energieschaarste op ons af. We moeten dus manieren vinden om slimmer om te gaan met wat we hebben, en minder afhankelijk worden van niet hernieuwbare grondstoffen en energie. Dan worden we straks minder hard getroffen door de voedsel en energiecrisis die vroeg of laat gaat toeslaan. Dit vereist nu investeringen. Het mooie van deze investeringen is dat je ze zeker terugverdient. Nederland zou een leidende rol moeten spelen in duurzaamheid: een voorbeeld voor de wereld. Dit zal ons meer welzijn dan ooit kunnen brengen.

Het kabinet zou daarom nu een zeer ambitieuze target moeten stellen om het land te verduurzamen. Er zijn zoveel dingen te doen. Start een duurzaamheidstank met alle topexperts bij elkaar. Creëer nieuw beleid om goed gedrag te belonen en slecht gedrag te straffen. Ga met het bedrijfsleven aan tafel en help de sectoren die het moeten gaan doen. Stel tot doel de hele overheid in vijf jaar tijd CO2 neutraal te maken. Laat de financiële mensen scorecards ontwikkelen en ga er helemaal voor. De investeringen hierin leveren ook weer banen en economische groei op. Breng daarom enerzijds de financiële huishouding op orde, maar ga ook flink investeren in een duurzame toekomst.

Dus Rutte II, een stevige duurzaamheidstarget is een win-win voor iedereen. Ik weet dat jullie een crisis te managen hebben, maar er komt een nog veel grotere crisis op ons af. Ga deze noodzakelijke uitdaging aan en toekomstige generaties zullen jullie bedanken. En jullie electoraat misschien ook wel.

Bedrijfsleven Nederland is braaf (geworden)

Toen ik begon in de business journalistiek, bijna 4 jaar geleden, had ik nog een heel ander beeld bij het bedrijfsleven. Ik zag mezelf wel conferenties en kantoorpanden afstruinen, zoekend naar excessen in drugs, vrouwen of onbehoorlijk gedrag. Nou ja, niet echt dat natuurlijk, maar meer opvallend en opmerkelijk gedrag binnen de zakenwereld had ik toch wel verwacht, ja.

Geïnspireerd door Hunter S. Thompson, uitvinder van de Gonzo journalistiek – een werkwijze waarbij de journalist alles vanuit eigen perspectief vertelt en al zijn ruwe materiaal onbewerkt publiceert – zou ik de zakenmensen en gebeurtenissen beschrijven. Misdragingen voorzien van subtiele kritiek. Lekkere journalistiek waar we toch al weinig van zien deze dagen.

Inmiddels kan ik stellen dat de heren bedrijfsleven zich in Nederland keurig netjes gedragen. Af en toe een foute opmerking over Chinezen of Indiërs tijdens een rondetafeldiscussie over outsourcing, maar daar is het wel grotendeels mee gezegd. Het ruwe materiaal publiceren zou ook weinig onthullends opleveren (nu gaat alles keurig langs corporate communications). Vorige week toen ik een verslag van collega Michiel uitwerkte stond er in zijn aantekeningen over een recente bijeenkomst voor CFO’s waar hij bij was geweest:

Main dude: “ha ha, stropdas in de auto laten liggen, ik ben duidelijk in de minderheid.”

Niet heel onthullend, nee. In de afgelopen vier jaar en kredietcrisis zijn er wel degelijk wat ‘mooie’ verhalen geweest in Nederland over excessen en onethisch gedrag. Het eerste wat me zo te binnen schiet is Dirkje Scheringa en zijn DSB Bank. Maar, inmiddels anno 2011, wordt het braver en braver. Onlangs op een enorme conferentie voor financiële toplui stond het onderwerp duurzaamheid op het programma. Duurzaamheid!! Vier jaar terug was het nog ‘What leads to high performance’, oftewel keiharde winst ($$$) maken.

In Het Financieele Dagblad van afgelopen week riep Feike Sijbesma, CEO van DSM, op om massaal geld te doneren aan Oost-Afrika. Wat is er gebeurd met de inhalige wolven die corporate Nederland ooit domineerden? Of komen die alleen in de VS voor?

De wereld is echt aan het veranderen. En er lijkt iets goeds uit te gaan komen, of tenminste iets beters dan er was. Niet om melancholisch te klinken, maar waar zijn de dagen dat bankiers de samenleving van miljoenen beroofden? De American Psycho days? Misschien is het allemaal van korte duur en kan ik alsnog onthullende rapportages gaan maken over boeven in maatpak. Maar met een betere wereld neem ik ook wel genoegen.