Ongelijkheid & Emotie

Emoties zijn net algoritmen. Een algoritme is een formule: Als dit, dan dat…

Een kroket uit de muur trekken bij de FEBO is een algoritme: Indien 1,40 in gleuf A wordt geworpen, hef vergrendeling luikje A op, indien meer dan 1,40 ingeworpen, keer wisselgeld uit zodat totaalbedrag 1,40 bedraagt. Zoiets.

Dat is niet veel anders dan woedend worden als iemand zegt dat hij je nieuwe schoenen lelijk vindt. Wat gebeurt er? De versimpelde versie: Het primitieve deel van je brein (de amygdala) ontvangt de boodschap, slaat alarm, adrenalineklieren krijgen de boodschap door en schieten adrenaline het lichaam in, dit geeft spieren een boost zodat ze wild in actie worden geroepen en dit veroorzaakt het luider worden van het stemgeluid.

Zo dus:

Dit algoritme is wel complexer dan de FEBO-kroket, maar toch is het principe hetzelfde.

We hebben deze algoritmen gekregen om ons te helpen overleven op deze vaak vijandige planeet. Tijdens de evolutie zijn ze ingebakken in onze zenuwstelsels. Een heel bijzonder algoritme gaat over onrechtvaardige behandeling.

Een bekend economisch experiment – the ultimatum game – illustreert goed het resultaat van algoritme. Het werkt als volgt: Er zijn twee deelnemers aan het eenmalig gespeelde spel. De eerste speler krijgt 100 euro en mag dit naar wens verdelen onder zichzelf en zijn medespeler. De tweede speler kan het eenmalige aanbod accepteren – dan houden beide spelers het geld – of afwijzen – dan krijgen beide spelers niets.

Een traditionele econoom zou de volgende verdeling voorstellen: 1-99. 1 euro is beter dan niks, toch? Dit zou alleen iemand denken die nooit zijn laboratorium verlaat. In de echte wereld werkt het anders. Bij een verdeling van, laten we zeggen 90-10, zou de tweede speler zich waarschijnlijk dermate benadeeld voelen dat hij het bod stellig zou afwijzen. Liever beide niks, dan als sukkel behandeld worden. Alleen een bod dat dicht bij 50-50 komt heeft zeer grote kans geaccepteerd te worden.

De Amerikaans-Nederlandse bioloog Frans de Waal deed een soortgelijk experiment met capucijneraapjes en wat bleek? Die reageerden precies hetzelfde. Bekijk het hilarische experiment hieronder:

In eerste instantie vonden de apen het prima om komkommer als beloning te krijgen voor hun taak, maar toen de ene aap opeens de hoger gewaardeerde druiven kreeg, werd het ontvangen van komkommer een grove belediging. Deze aap is geen sukkel.

Het nut van dit algoritme is helder. Als je een te laag bod accepteert in de natuur, zul je waarschijnlijk van de honger omkomen. Te grote ongelijkheid is nooit acceptabel.

Bron: Homo Deus

Advertenties

Hoe vergroot je jouw invloed binnen een organisatie?

Invloed binnen organisaties

Invloed uitoefenen zonder formele macht te bezitten, kan dat? Jazeker. Het is zelfs helemaal niet zo moeilijk. Het is ten eerste belangrijk te realiseren dat inhoud lang niet het enige is wat telt. Je hebt namelijk te maken met een ras genaamd ‘mensen’. En die vinden goede argumenten over het algemeen niet het belangrijkste. Het eigen ego komt altijd op de eerste plaats.

De belangrijkste les die ik geleerd heb over beïnvloeden komt van Dale Carnegie en staat bekend als de ‘what is in it for me’ regel. De enige manier om iemand iets te laten doen is om hem/haar het te laten willen doen. Ontvang je wel eens e-mails op je werk waarin iemand van alles van je gedaan wilt krijgen zonder duidelijk te maken wat jij er eigenlijk beter van wordt? Zijn die effectief? Ik denk het niet. Als je iets wilt van iemand sta dan eerst stil bij de belangen van die persoon. Wat wil hij/zij graag bereiken? Die vraag beantwoorden is de sleutel naar krijgen wat je zelf wilt.

Binnen de dynamiek van een organisatie is het goed je te realiseren dat je met een politieke organisatie te maken hebt met daarbinnen formele en informele netwerken. Beslissingen worden nooit echt genomen op de formele momenten (vergaderingen), maar zijn al lang daarvoor in het informele netwerk tot stand gekomen.

Besluitvorming is een soort flipperkast waar een balletje doorheen gaat en iedereen schopt er tegenaan – formeel en informeel – en zo wordt de richting van dat balletje bepaald. Uiteindelijk komt het ergens terecht. Zorg dat je daar veel mensen bij betrekt die allemaal mee helpen dat balletje in de goede richting te krijgen. beïnvloeden begint met scannen, dan ga je draagvlak creëren en dan de juiste timing bepalen.

Als je dus iets voor elkaar wilt krijgen zul je inzichtelijk moeten maken hoe je dat voor elkaar gaat krijgen. Het stakeholder model is hiervoor zeer geschikt: wie zijn bij een bepaalde beslissing betrokken en wat zijn hun belangen? En dan: hoe ga je ze meekrijgen met wat jij graag als uitkomst wilt zien? Daarna is het vooral hard lobbyen binnen het informele circuit om de neuzen de juiste richting – jouw richting – op te krijgen.

Bij het overtuigen van jouw visie is sensitiviteit belangrijk. Waar zit de ander? Wat vindt hij/zij nou echt belangrijk? Je moet dat aanvoelen. Economie is emotie. Micro-economie binnen een organisatie is ook emotie. Bijvoorbeeld de lancering van een nieuw product; misschien sta je op iemands tenen, misschien zien mensen het niet zitten. Probeer eerst de ander heel goed te begrijpen, want als je alleen maar denkt aan je eigen belangen zal het overtuigen niet werken. Je moet er een win-win van maken.

Binnen organisaties spelen allemaal krachtenvelden en belangen. Afhankelijk van je rol ben je daar in betrokken, of je nou wilt of niet. Als je er toch al in zit, kun je er beter een beetje van gaan genieten. Dan is de kans ook een stuk groter dat je uiteindelijk slaagt in je overtuigingsdoelen.

Welke mensen winnen altijd? Niet de mensen die altijd voor zichzelf gaan (‘kijk mij’), maar ook niet de mensen die te bescheiden zijn. Soms moet je weer even de nadruk op overtuigingskracht en stevigheid zetten en dan weer op meebewegen, sensitiviteit en betrokkenheid. Mensen willen geen allemansvriend of watje, maar ook geen boeman die niet te bewegen is, maar iemand die er tussenin zit. En dat is flexibiliteit waarbij je bij jezelf blijft. Hierin moet je goed kunnen schakelen.

Icon 20 - Bowman

Kan sensitisatie overgaan?

‘A study demonstrated that when predicting persistent pain after an acute episode of back or neck pain, it is not the severity of the injury that is important. Instead, factors such as cumulative traumatic events, high levels of depression, and belief that pain may be permanent increase the subsequent pain and disability.’
‘Chronic Pain: Your Key to Recovery’ (authorhouse, 2014)

M’n vrouw Loesje nadert momenteel het einde van een revalidatietraject voor chronische pijn, die wordt gecreëerd door haar centrale zenuwstelsel zonder dat er (nog) sprake is van een lichamelijk probleem. Een verschijnsel dat bekend staat als ‘sensitisatie’. De resultaten van het programma zijn boven verwachtingen positief. Er is nog wel pijn, maar de intensiteit is sterk afgenomen en het is veel beter te beheersen.

Voor het traject begon (de wachttijd was ruim een jaar) was het echter heel lang onduidelijk hoe de toekomst eruit zou zien en in hoeverre de pijn zou overgaan. Vandaar deze blog met de vraag als titel: Kan sensitisatie overgaan?

Het antwoord op deze vraag is erg lastig te vinden op internet. Dus mochten revalidatie- of pijnartsen dit toevallig lezen, de informatievoorziening kan zeker beter. Nu begrijp ik wel dat dit lastig is. Geen enkele patiënt is hetzelfde en aangezien de chronische pijn bij sensitisatie uit de hersenen komt is het lastig te voorspellen in hoeverre dit minder wordt. Het is namelijk niet zo dat je een operatie uitvoert met een X% slaagkans. Middels een multidisciplinair programma (fysiotherapie, ergotherapie en psychologie) proberen de artsen het pijnsysteem te herprogrammeren. De uitkomst voorspellen van zo’n complex proces is moeilijk en de meeste artsen branden er liever hun vingers niet aan.

Maar ik ben geen arts en kan met stelligheid zeggen: het is absoluut mogelijk het overprikkelde zenuwstelsel tot rust te brengen, waardoor de pijn sterk zal afnemen of zelfs zal overgaan!

Wanneer je er vrij zeker bent dat er sprake is van sensitisatie en dat er niet (langer) een lichamelijk probleem aan de basis ligt van je klachten, dan heb je al een hele grote blokkade overwonnen. De meeste pijnpatiënten willen er niet aan omdat ze het gevoel hebben dat hun klachten daarmee voor ‘niet echt’ worden aangezien. De klachten zijn dat echter wel degelijk. Als je een hersenscan maakt van een persoon met ernstige pijnklachten, is er overmatig veel activiteit gaande in de pijn verwerkende gebieden. Deze pijn is echter niet meer (volledig) te herleiden tot een fysieke beschadiging. Het systeem is op hol geslagen, en je moet het weer rustig zien te krijgen.

Kan sensitisatie overgaan 2

Hoe weet je zeker of je het hebt? De meeste fysieke klachten horen vanzelf over te gaan in maximaal zes weken. Zolang je geen uitvalverschijnselen hebt, en langer dan drie maanden pijnklachten hebt die niet afnemen is de kans groot dat er sprake is van sensitisatie.

Ik adviseer je in dat geval aan de volgende stappen te nemen.

• Laat je door je huisarts doorverwijzen naar pijnrevalidatie om voor sensitisatie te behandelen. Sommige huisartsen zijn echter niet bekwaam, dus laat je niet met een kluitje in het riet sturen. De wachttijd is lang, maar je kunt in de tussentijd van alles doen. Zoals:

• Leidt jezelf op over je conditie. Dit boek is een aanrader: ‘Chronic Pain: Your Key to Recovery’ door Georgie Oldfield McSp. Het is alleen in het Engels verkrijgbaar, maar de inhoud is zeer helder omschreven en wetenschappelijk onderbouwt. Oldfield gelooft dat alle pijnklachten die geen duidelijke fysieke basis hebben (naast sensitisatie ook bijv. migraine en RSI) verklaart kunnen worden door stress, levensstijlkeuzes en onverwerkte emoties. Dit noemt ze ‘Stress Illnesses’. Ze geeft in het boek vele tips en adviezen over hoe je van pijn of kunt komen. Deze zijn bewezen effectief. Lees ook mijn eerdere blog over chronische pijn: ‘Operaties vaak niet effectief. Hoe wel te herstellen van chronische zenuwpijn in de lage onderrug?’

Kan sensitisatie overgaan 1

• Ga aan de slag met mindfulness. Chronische pijn gaat vaak gelijk op met chronisch zorgen maken en angst. Op de aanhoudende pijn lijk je geen invloed te kunnen hebben. Dit kan wel, maar dan via je zorgen en je angsten. Mindfulness is hier een zeer effectieve manier voor, omdat je in het nu leert leven zonder je zorgen te maken over de dag van morgen.

• Wat voor emotionele gebeurtenissen spelen er nog meer in je leven? Vaak is er een verband aan te wijzen tussen die gebeurtenissen en je pijn. Loesje was bijvoorbeeld net moeder geworden toen het weer erg opspeelde. Het verband tussen deze gebeurtenis – die heel veel met haar gedaan heeft – en de pijn is duidelijk aangetoond.

• Denk er heel goed over na voor je je laat opereren, want dit kan de problemen alleen maar erger maken. Realiseer je goed dat alleen al het goed begrijpen van je conditie een hele lastige opgave is. Ga er met een open mind in staan, en geloof een ervaringsdeskundige, er is licht aan het einde van de tunnel.

Veel succes! En mail me gerust (j.kleyngeld@yahoo.com) wanneer je vragen hebt.

Hoe werken onze hersenen? – Deel 1

Hoe werken de hersenen 1
Neurowetenschapper Susan Greenfield gelooft dat alle ervaringen van de mens te verklaren zijn door in het hoofd te kijken, zelfs de meest complexe spirituele gevoelens. Moderne wetenschap staat voor de uitdaging uit te zoeken wat er gebeurt in anderhalf kilo kloppende hersenmassa met een netwerk van 100 miljard zenuwcellen. In de BBC documentaire ‘Brain Story’ vertelt Greenfield hoe het brein werkt en individuele mensen vormt tot wie ze zijn. Hoe komen onze persoonlijkheden tot stand?

Temporaalkwab-epilepsie kan iemands perceptie van de wereld veranderen. Vincent van Gogh leed hieraan. Een kenmerk is het anders waarnemen van kleuren en contouren, en het beleven van intense religieuze ervaringen. Rondvliegende neuronen in het brein bepalen op zijn minst voor een sterk deel iemands hele zijn. In Canada zijn experimenten gedaan waarbij religieuze ervaringen zijn gecreëerd in de hersenen van proefpersonen. Zulk onderzoek is omstreden, maar de wetenschap is desondanks begonnen aan de zoektocht naar een fysieke verklaring voor zelfs de meest mystieke ervaringen.

Ons brein heeft delen die we hebben geërfd van primitieve voorouders. De hersenstam, die ademhaling en slaap regelt, stamt nog van de reptielen (het bekende ‘reptielenbrein’). Daaromheen ligt het limbisch systeem, dat de eerste zoogdieren al hadden. Dan is er nog het meest recent ontwikkelde deel, de hersenschors dat verband houdt met onze hogere denkprocessen: logica en ratio. Het oude idee over de werking van de hersenen is dat deze drie delen samenwerken in een vaste hiërarchie met ratio bovenaan. Maar sterke emoties zoals agressie – die nog uit het reptielenbrein stammen – kunnen de rationele delen tijdelijk overheersen. Denk aan voetbalhooligans die met elkaar op de vuist gaan na een wedstrijd van hun favoriete club.

Maar het blijkt niet zo eenvoudig te zijn. Emoties moeten meer zijn dan reptiele driften die ontsnappen aan de ratio. Gedachten en emoties zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Neem bijvoorbeeld de emotie walging. In de basis heeft die vooral met eten te maken. Als iemand walging voelt trekken zijn mondhoeken naar beneden. Bij jonge kinderen zit walging vooral in dingen die ze niet (meer) willen eten. Later komt daar de walging van besmetting bij. Als je bij een kind van zeven een kakkerlak in zijn limonade doet en hem er weer uithaalt, zal het kind het drankje niet meer willen. Voor een kind van vier is het geen probleem.

Later in het leven breidt walging zich uit naar andere gebieden. Naar onhygiënische dingen, naar bloed, naar bepaalde seks, naar mensen… Wat bij kinderen begint als ‘haal het uit mijn mond’ wordt bij volwassenen een veel complexere emotie zoals ‘haal het uit mijn hoofd’ of zelfs ‘haal het uit mijn ziel’. Dr. Paul Rozin, die het fenomeen walging onderzocht heeft, noemt het ‘de emotie van de samenleving’. Iemand die geen walging kent, zou je onbeschaafd vinden.

Hoe zit het met emoties in de hersenen? Bij het voorbeeld walging wordt een deel van de hersenen bijzonder actief: het anterior insula, hetzelfde gebied dat actief is als je iets onplezierigs of pijnlijks voelt in je darmen. Het insula helpt ons vaststellen dat er iets naars gebeurt in onze darmen. Of dat nu fysiek is of meer metaforisch, bijvoorbeeld als je ergens van walgt in een gewone situatie. Zelfs als je dus niks onprettigs in je mond hebt, reageert je brein alsof dat wel zo is. Een specifiek hersengebied is nog niet gevonden voor boosheid, verdriet, blijdschap en verbazing. Wel voor angst: onze sterkste en meest primaire emotie. Angst en walging hebben dus gespecialiseerde hersengebieden. Steek dat maar in je zak Dr. Hunter S. Thompson (auteur van verschillende ‘Fear & Loathing’ boeken).

Een bijzonder complexe hersenfunctie is de manier waarop onze perceptie van de wereld tot stand komt. Via onze ogen komt visuele informatie binnen, maar het beeld dat de hersenen laten zien wordt net zo goed vanuit ons geheugen opgebouwd. Kortom, wat we zien is eigenlijk maar heel weinig. Onze hersenen bouwen beelden, niet onze ogen. Daarom kunnen dromen zo levendig zijn. Het brein creëert beelden die worden omgezet in de werkelijkheid door de informatie die onze ogen ontvangen. Omgekeerd van wat je van ‘zien’ zou verwachten. De hersenen zijn een droommachine, en de werkelijkheid wordt gereguleerd en begrensd door de zintuigen.

In het volgende deel kijkt Greenfield naar hoe de hersenen ons hebben geholpen beschaafd te worden (ik weet het, een heel relatief begrip), hoe onze persoonlijkheden tot stand komen, en hoe we vrienden maken met behulp van de hersenen.

Zie ook:
Hoe werken onze hersenen? – Deel 2